PES medycyna rodzinna 2026 — rozkład pytań i jedyny wykaz źródeł z aktami prawnymi
Najbardziej rozproszony egzamin ze wszystkich PES — dopiero dziewięć obszarów daje 69%. Analiza 4 397 pytań z 37 sesji CEM i wykaz źródeł konsultanta krajowego obowiązujący od sesji jesiennej 2026.
Redakcja PESmaster
Przeanalizowaliśmy 4 397 wystąpień pytań z 37 sesji PES z medycyny rodzinnej, wraz z sesją wiosenną 2026. To najbardziej rozproszony egzamin spośród siedmiu specjalizacji, które zbadaliśmy.
Dziewięć obszarów to zaledwie 69%
| Obszar | Udział | Skumulowany |
|---|---|---|
| Kardiologia | 14,1% | 14,1% |
| Endokrynologia | 10,0% | 24,2% |
| Pediatria | 8,8% | 33,0% |
| Choroby zakaźne | 8,8% | 41,7% |
| Profilaktyka | 7,2% | 48,9% |
| Pulmonologia | 6,4% | 55,3% |
| Gastroenterologia | 6,2% | 61,5% |
| Reumatologia | 4,0% | 65,5% |
| Dermatologia | 3,7% | 69,2% |
Dla porównania: w radiologii cztery obszary dają 72%, a jama brzuszna sama 28,4%. Tutaj lider ma 14,1%, a po dziewięciu obszarach wciąż brakuje do siedemdziesięciu procent.
To nie jest wada rozkładu, tylko istota specjalizacji. Medycyna rodzinna z definicji obejmuje całą medycynę w wersji ambulatoryjnej — egzamin to odzwierciedla. Praktyczna konsekwencja jest jednak twarda: nie istnieje tu strategia „trzech działów”. Kto liczy na skrót, przygotuje się do jednej piątej arkusza.
Zwróć uwagę na profilaktykę — 7,2%, wyżej niż pulmonologia i gastroenterologia. To obszar często traktowany jako mniej „medyczny”, a ważący na egzaminie więcej niż klasyczne interny narządowe. Bilanse zdrowia dziecka i szczepienia mają zresztą w wykazie źródeł osobne podręczniki.
Jedyny wykaz z aktami prawnymi
Medycyna rodzinna jest jedyną specjalizacją spośród analizowanych, w której konsultant krajowy — dr hab. Agnieszka Mastalerz-Migas, prof. UMW — wymienia trzynaście aktów prawnych jako źródła obowiązkowe. Nigdzie indziej tego nie ma.
Najważniejsze pozycje, z zakresem obowiązywania podanym przez konsultanta:
- Ustawa z 27 października 2017 r. o podstawowej opiece zdrowotnej (Dz.U. 2025 poz. 515, t.j.)
- Ustawa z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U. 2024 poz. 581, t.j.) — tylko art. 1–31
- Ustawa z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych (Dz.U. 2025 poz. 1675) — tylko art. 17, 18, 19, 21, 21a i b, 26, 27, 40, 41.1
- Rozporządzenie MZ z 24 września 2013 r. o świadczeniach gwarantowanych z zakresu POZ (Dz.U. 2023 poz. 1427 z późn. zm.)
- Rozporządzenie MZ z 12 sierpnia 2020 r. o standardzie organizacyjnym teleporady w POZ (Dz.U. 2022 poz. 1194, t.j.)
- Rozporządzenia MZ z 27 września 2023 r. dotyczące szczepień ochronnych (Dz.U. 2025 poz. 782 oraz Dz.U. 2023 poz. 2056 — Książeczka Szczepień)
- Rozporządzenie MZ z 8 września 2015 r. (Dz.U. 2025 poz. 400) — tylko § 3 ust. 1–5, § 8 i § 12
- Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego z 31 października 2025 r. w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na 2026 rok (Dz.Urz. MZ 2025 poz. 85)
- Rozporządzenie MZ z 27 grudnia 2019 r. (Dz.U. 2019 poz. 2335), z 10 grudnia 2019 r. (Dz.U. 2023 poz. 1045, t.j.), z 6 czerwca 2023 r. (Dz.U. 2025 poz. 612, t.j.) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z 6 września 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 1870)
Zwróć uwagę na trzy pozycje z zawężonym zakresem — ustawa o prawach pacjenta tylko do art. 31, ustawa o zakażeniach do wskazanych artykułów, jedno rozporządzenie do trzech paragrafów. To oszczędza sporo czasu, jeśli się o tym wie.
Zasada rozstrzygania sprzeczności
W wykazie jest reguła, która porządkuje cały materiał:
Gdy informacje z podręczników i wytycznych/rekomendacji dotyczą tych samych tematów, ale z uwagi na czas wydania zalecenia są różne — obowiązuje wiedza najnowsza i aktualne wytyczne.
Przy dokumentach o szerokim zakresie obowiązuje zaś wyłącznie zakres wiedzy przewidziany programem specjalizacji. Innymi słowy: podręcznik nie wygrywa z nowszą wytyczną, a obszerna wytyczna nie rozszerza egzaminu poza program.
Podręczniki obowiązkowe
- Medycyna rodzinna. Podręcznik dla lekarzy i studentów, 2015 — tylko część pierwsza: Dziedzina medycyny rodzinnej
- Interna Szczeklika. Mały podręcznik 2025/2026, Medycyna Praktyczna — w zakresie tematów z programu specjalizacji
- Pediatria w praktyce lekarza POZ, 2022
- ABC bilansów zdrowia dziecka. Podręcznik dla lekarzy, Oblacińska A., Jodkowska M. (red.), Kraków, 2025
- Wakcynologia praktyczna, wyd. 11, Alfa-medica press, 2026
- EKG dla lekarzy rodzinnych. Atlas, 2025
- Repozytorium Medycyny Rodzinnej, Windak A., Chlabicz S. (red.), ZIZ Centrum Edukacji, Kraków, 2025
Wytyczne i rekomendacje obowiązkowe
Obowiązują najnowsze wersje, w zakresie przewidzianym programem specjalizacji. Wykaz obejmuje m.in.:
- zalecenia Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego 2026 — część dotycząca postępowania w POZ
- rekomendacje postępowania w zakażeniach układu oddechowego (2025) — Narodowy Program Ochrony Antybiotyków
- rekomendacje w zakażeniach OUN (2026), Narodowy Program Ochrony Antybiotyków
- zalecenia PTNFD dotyczące zakażeń układu moczowego u dzieci
- wytyczne PTU, PTGiP i PTMR o pozaszpitalnych zakażeniach układu moczowego
- bezpieczne stosowanie benzodiazepin w POZ — rekomendacje PTMR
- protokół leczenia zapalenia piersi podczas laktacji
- rekomendacje PTMR, POLSPEN i PTŻK dotyczące żywienia
- wytyczne konsultantów krajowych: POChP w POZ, przewlekła choroba nerek (wspólnie z PTN) oraz stanowisko dotyczące angio-TK tętnic wieńcowych oparte na standardach ESC/PTK 2024
- stanowiska i wytyczne konsultanta krajowego dostępne na ptmr.info.pl
Wykaz zawiera dodatkowo 25 artykułów ze wskazanymi adresami — m.in. bolesne miesiączkowanie, wytyczne CDC dotyczące zakażeń przenoszonych drogą płciową, badania przesiewowe w kierunku kiły, nudności i wymioty ciężarnych, diagnostyka i leczenie depresji w POZ, bezsenność i odstawianie agonistów receptora benzodiazepinowego, farmakoterapia i zespół kruchości u pacjentów w starszym wieku, czteroczęściowe zalecenia PTEiLChZ dotyczące boreliozy (2023), profilaktyka RSV u niemowląt oraz zmiany w Programie Szczepień Ochronnych na 2026 rok.
Jak ułożyć naukę
- Nie szukaj skrótu. Dziewięć obszarów na 69% oznacza, że trzeba przejść całość — rozkład premiuje systematyczność, nie selekcję.
- Zacznij od kardiologii i endokrynologii — razem 24,2% i najbardziej „decyzyjne” formaty pytań.
- Potraktuj poważnie profilaktykę i szczepienia — 7,2% pytań, a materiał jest zwarty i dobrze opisany (bilanse, wakcynologia, PSO 2026).
- Przeczytaj akty prawne w zawężonym zakresie — trzy z nich mają wskazane konkretne artykuły lub paragrafy. To kilka godzin, nie kilka dni.
- Przy sprzecznościach trzymaj się nowszej wytycznej, nie podręcznika.
Baza pytań PES z medycyny rodzinnej
W PESmaster mamy 4 120 pytań z 37 sesji CEM, wraz z sesją wiosenną 2026. Każde z opracowaniem wyjaśniającym prawidłową odpowiedź. Pytania zachowujemy w oryginalnym brzmieniu — pełna treść, oryginalna kolejność wariantów, bez skracania.
Darmowy egzamin próbny uruchomisz bez rejestracji.
Najczęściej zadawane pytania
Które obszary dominują na PES z medycyny rodzinnej?
Rozkład jest najbardziej wyrównany ze wszystkich specjalizacji, jakie analizowaliśmy. Kardiologia to 14,1%, endokrynologia 10,0%, pediatria i choroby zakaźne po 8,8%, profilaktyka 7,2%. Dopiero dziewięć obszarów daje 69,2% egzaminu.
Czy na PES z medycyny rodzinnej obowiązują akty prawne?
Tak — i jest to jedyna specjalizacja, w której wykaz źródeł zawiera osobny dział aktów prawnych. Trzynaście pozycji: ustawa o POZ, ustawa o prawach pacjenta (art. 1–31), ustawa o zapobieganiu zakażeniom (wybrane artykuły), rozporządzenia o świadczeniach gwarantowanych, teleporadzie i szczepieniach oraz komunikat GIS w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na 2026 rok.
Co obowiązuje, gdy podręcznik i wytyczne mówią co innego?
Konsultant krajowy rozstrzygnął to wprost: gdy informacje z podręczników i wytycznych dotyczą tych samych tematów, ale z uwagi na czas wydania są różne, obowiązuje wiedza najnowsza i aktualne wytyczne.