Jak zdać PES z angiologii — przewodnik 2026

Angiologia to specjalizacja o wyrazistym profilu klinicznym — jej przedmiotem są choroby naczyń krwionośnych i limfatycznych: od miażdżycy tętnic kończyn dolnych i tętniaków aorty, przez żylną chorobę zakrzepowo-zatorową, po zaburzenia naczyniowe w przebiegu cukrzycy i chorób tkanki łącznej. Egzamin PES z angiologii sprawdza tę rozpiętość: zarówno w 120 pytaniach pisemnych o silnie kazusowym charakterze, jak i podczas rozmowy przed komisją specjalistów. Ten przewodnik zbiera w jednym miejscu wszystko, co przed PES z angiologii trzeba wiedzieć: mechanikę egzaminu, zakres materiału, rekomendowane źródła i plan nauki na 10–16 tygodni.

Jeśli szukasz ogólnego obrazu egzaminów specjalizacyjnych dla lekarzy, zacznij od kompletnego przewodnika po PES lekarskim. Poniżej skupiamy się wyłącznie na angiologii.

1. Mechanika egzaminu — 120 pytań, 60%, jedna odpowiedź z pięciu

Format części pisemnej PES lekarskiego jest jednolity dla wszystkich dziedzin i od lat pozostaje stabilny:

Element	Wartość
Liczba pytań	120
Czas	180 minut (średnio 1,5 minuty na pytanie)
Typ pytań	jednokrotnego wyboru, 5 odpowiedzi (A–E), jedna poprawna
Próg zdawalności	60% = 72 poprawne odpowiedzi
Punkty ujemne	brak — nie zostawiaj pustych odpowiedzi

Cztery rzeczy, które warto z tego wyciągnąć od razu:

• Tempo. Półtorej minuty na pytanie brzmi komfortowo, ale kazusy angiologiczne — opis pacjenta z chromaniem przestankowym, wynikiem USG dopplerowskiego i wartościami ABI — wymagają uważnej lektury i syntezy danych. Naucz się odkładać trudne pytania na drugą turę, zamiast tracić czas przy pierwszym przejściu.
• Brak punktów ujemnych. Każde pytanie bez odpowiedzi to dobrowolnie oddany punkt. Nawet przy braku pewności masz 20% szans przy losowym wyborze — zawsze zaznacz coś.
• Jedna poprawna z pięciu. Pięć opcji zamiast czterech zwiększa precyzję wymaganej wiedzy. Egzamin z angiologii lubi stawiać obok siebie odpowiedzi różniące się jednym szczegółem — dawką leku przeciwzakrzepowego, wskazaniem do rewaskularyzacji czy momentem włączenia terapii. Rozróżnianie niuansów jest tu ważniejsze niż zapamiętywanie definicji.
• Próg jest stały, ale bufor ma wartość. 72/120 to minimum. Realne przygotowanie celuje w 80–85% na symulacjach, żeby mieć zapas na stres egzaminacyjny i pytania spoza strefy komfortu.

2. Część pisemna i ustna — dwuetapowość PES lekarskiego

PES z angiologii, podobnie jak wszystkie lekarskie egzaminy specjalizacyjne, składa się z dwóch etapów.

Część pisemna odbywa się stacjonarnie w centrum egzaminacyjnym CEM w Łodzi lub w wyznaczonych ośrodkach egzaminacyjnych. Odpowiedzi zaznacza się na karcie optycznej (arkusz MCQ). Po ogłoszeniu wyników zdający, którzy przekroczyli próg 72 punktów, przechodzą do części ustnej.

Część ustna to rozmowa przed komisją złożoną z 3–5 specjalistów z angiologii, trwająca 30–45 minut. Komisja zadaje 3–5 pytań klinicznych — zazwyczaj kazusów dotyczących diagnostyki różnicowej, interpretacji badań obrazowych naczyń (USG, angio-CT, angio-MR), wskazań do leczenia interwencyjnego lub farmakologicznego oraz postępowania w powikłaniach. Oceniana jest jakość rozumowania klinicznego, a nie recytacja podręcznika.

Kilka praktycznych uwag o ustnej:

• Komisja często pyta o tok myślenia: „Co wykluczasz w pierwszej kolejności i dlaczego?” — warto ćwiczyć głośne rozumowanie kliniczne, nie tylko znajomość faktów.
• Słabe przygotowanie do ustnej jest oddzielną przyczyną oblania egzaminu niż słaby wynik pisemny. Traktuj ją jak osobną fazę nauki, nie „formalność po pisemnej”.
• Egzamin ustny odbywa się zwykle 2–4 tygodnie po pisemnym — to czas, który trzeba zaplanować, a nie zmarnować na odreagowanie.

3. Terminy, zgłoszenie przez SMK i opłata

Egzamin odbywa się w dwóch sesjach rocznie — wiosennej i jesiennej. Konkretne daty i listy zakwalifikowanych publikuje CEM (Centrum Egzaminów Medycznych) w Łodzi na stronie cem.edu.pl.

Droga do dopuszczenia wygląda następująco:

1. Ukończ program specjalizacji z angiologii — ze wszystkimi wymaganymi kursami, stażami i zaliczeniami etapowymi.
2. Zadbaj o aktualny wpis w SMK — kierownik specjalizacji musi wpisać zaliczenia przed złożeniem wniosku; braki w SMK to najczęstsza przyczyna formalnych problemów z dopuszczeniem.
3. Złóż wniosek o dopuszczenie do PES w SMK — przekierowany do CEM — zwykle 2–3 miesiące przed egzaminem. Nie zwlekaj: termin zgłoszenia jest twardy.
4. Wnieś opłatę egzaminacyjną — ok. 350–600 zł (obie części łącznie; dokładna kwota w komunikacie CEM dla danej sesji).

Na egzamin zabierz dowód osobisty i wezwanie z CEM/SMK. Telefony i urządzenia elektroniczne zostają przed salą; spóźnienie powyżej wyznaczonego limitu zwykle uniemożliwia przystąpienie do sesji.

4. Zakres angiologii — filary i tematy o największej wadze

Angiologia obejmuje rozległe spektrum patologii naczyniowych. Na egzaminie PES powraca kilka wyraźnych filarów:

• Choroba tętnic obwodowych (PAD) — miażdżyca tętnic kończyn dolnych, klasyfikacja Fontaine’a i Rutherforda, wskaźnik kostka-ramię (ABI), chromanie przestankowe, niedokrwienie krytyczne, wskazania do rewaskularyzacji i amputacji.
• Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (ŻChZZ) — zakrzepica żył głębokich (DVT) i zatorowość płucna (PE): diagnostyka (skale Wells, wynik D-dimeru, USG kompresyjne, angio-CT), leczenie przeciwzakrzepowe (heparyny, NOAC, VKA), czas trwania terapii, profilaktyka nawrotów.
• Choroby aorty — tętniak aorty brzusznej i piersiowej (wskazania do leczenia, nadzór), rozwarstwienie aorty (klasyfikacja Stanford/DeBakey, diagnostyka i postępowanie).
• Patologia żylna — przewlekła choroba żylna (klasyfikacja CEAP), żylaki kończyn dolnych, owrzodzenia żylne goleni, diagnostyka i leczenie (kompresjoterapia, skleroterapia, termoablacja).
• Układ limfatyczny — obrzęk limfatyczny pierwotny i wtórny, diagnostyka, rehabilitacja i leczenie zachowawcze.
• Zaburzenia naczyniowe w chorobach układowych — naczyniowe powikłania cukrzycy (stopa cukrzycowa, miażdżyca wielopoziomowa), zapalenia naczyń (zapalenie tętnic Takayasu, choroba Buergera, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic), zespół Raynauda.
• Diagnostyka naczyniowa — ultrasonografia dopplerowska i duplex scan jako kluczowe narzędzie angiologiczne, angiografia CT i MR, arteriografia, pomiary ABI/TBI.

Tematy, które wracają najczęściej (high-yield):

• Interpretacja ABI i kryteria rozpoznania oraz stopnia zaawansowania PAD — to jeden z najczęściej testowanych obszarów; znaj wartości graniczne i pułapki (fałszywie wysokie ABI w mediocalcosis).
• Algorytm postępowania w podejrzeniu DVT i PE — skale probabilistyczne, moment włączenia NOAC vs heparyny, czas leczenia w zależności od czynnika ryzyka.
• Wskazania i przeciwwskazania do leczenia trombolitycznego w PE.
• Wskazania do rewaskularyzacji w PAD — kiedy angioplastyka, kiedy bypass, kiedy leczenie zachowawcze i rehabilitacja naczyniowa.
• Klasyfikacja i leczenie tętniaka aorty brzusznej — kiedy EVAR, kiedy operacja klasyczna, kiedy obserwacja.
• Diagnostyka różnicowa obrzęku kończyny dolnej — żylny vs limfatyczny vs inny; egzamin lubi kazusy wymagające rozróżnienia.
• Aktualne schematy leczenia przeciwzakrzepowego — rodzaje NOAC, dawkowanie, interakcje, postępowanie przy krwawieniu.

5. Materiały — z czego się uczyć

Skuteczne przygotowanie łączy dwie nogi: uporządkowaną teorię i intensywną pracę na pytaniach.

Standardowe, uznane źródła do angiologii:

• Podręcznik angiologii klinicznej — polskie wydanie akademickie z zakresu chorób naczyń (wydawnictwa PZWL i Via Medica publikują podręczniki i monografie z tej dziedziny); sprawdź, które wydanie obowiązuje w programie Twojej specjalizacji i sięgnij po najnowsze.
• Interna Szczeklika (aktualne wydanie, rozdział Choroby sercowo-naczyniowe i naczyniowe) — standardowe kompendium chorób wewnętrznych, z którego pochodzi wiele pytań angiologicznych, szczególnie z zakresu ŻChZZ, PAD i chorób aorty.
• Wytyczne ESC dotyczące chorób tętnic obwodowych (aktualne wydanie, dostępne w tłumaczeniu Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego) — obowiązkowa lektura; egzamin z angiologii silnie orientuje się na bieżące standardy towarzystw naukowych.
• Wytyczne ESC/ERS dotyczące zatorowości płucnej i zakrzepicy żył głębokich — drugie kluczowe źródło wytycznych; pytania o ŻChZZ są obecne niemal w każdej sesji.
• Uzupełniająco: stanowiska Polskiego Towarzystwa Angiologicznego (PTA) oraz rekomendacje Polskiego Towarzystwa Flebologicznego w zakresie przewlekłej choroby żylnej i owrzodzeń.

Kilka wskazówek praktycznych:

• Zawsze sięgaj po aktualne wydania — wytyczne dotyczące NOAC, wskazań do interwencji naczyniowych i klasyfikacji PAD były aktualizowane w ostatnich latach i egzamin testuje bieżące standardy, nie wersje sprzed dekady.
• Sprawdź program specjalizacji z angiologii opublikowany przez CMKP — lista obowiązujących lektur i kursów wskazuje, jakie obszary CEM traktuje jako kanoniczne.
• Baza pytań. Sam podręcznik nie nauczy Cię formy egzaminu — tego, jak skonstruowane są kazusy i dystraktory. Dlatego od początku łącz teorię z rozwiązywaniem pytań z bazy PES z angiologii, filtrując po dziale, który właśnie opanowujesz.
• Ultrasonografia naczyniowa. Pytania dotyczące interpretacji badań duplex scan i zasad pomiaru ABI pojawiają się regularnie — warto przyswoić nie tylko wskazania do badania, ale też kryteria diagnostyczne (prędkości przepływu, spektrum dopplerowskie, granice ICA/CCA).

Najskuteczniejszy rytm to pętla: przeczytaj dział → rozwiąż pytania z tego działu → wróć do błędów. Pytanie, na które odpowiedziałeś źle i zrozumiałeś dlaczego, jest warte więcej niż dziesięć przeczytanych stron.

6. Plan nauki na 10–16 tygodni

Poniższy plan zakłada pracę obok dyżurów i codziennych obowiązków klinicznych — realny, nie idealny. Dostosuj proporcje do swoich luk i czasu, który pozostał do sesji.

Faza 1 (tygodnie 1–2): diagnoza i mapa luk. Rozwiąż jeden pełny zestaw pytań „na zimno”, zanim cokolwiek powtórzysz. Wynik nie ma znaczenia — chodzi o mapę słabych obszarów. Zapisz, które filary leżą poniżej progu (ŻChZZ? PAD? choroby aorty? limfologia?). Obszary z najgorszym wynikiem dostają w Fazie 2 proporcjonalnie więcej czasu.

Faza 2 (tygodnie 3–10): systematyczna nauka działami. Pracuj blokami tematycznymi. Jeden blok = teoria z podręcznika lub wytycznych + pytania z tego samego działu + powrót do błędów. Sugerowana kolejność: najpierw filary o największej liczbie pytań (PAD, ŻChZZ, diagnostyka USG), potem obszary węższe (choroby aorty, patologia żylna, limfologia, zaburzenia naczyniowe w chorobach układowych). Rób krótkie powtórki rozłożone w czasie — wracaj do działu po kilku dniach, nie dopiero tydzień przed egzaminem. Pod koniec tej fazy zacznij wstępne przygotowanie do części ustnej: przeglądaj algorytmy diagnostyczne i ćwicz narrację kliniczną (głośne tłumaczenie toku rozumowania).

Faza 3 (tygodnie 11–16): symulacje i przygotowanie do ustnej. Przejdź na pełne zestawy 120 pytań w reżimie 180 minut, najlepiej o porze planowanego egzaminu. Minimum 3–4 pełne symulacje wytrenują wytrzymałość i tempo. Po każdej analizuj nie tylko co było źle, ale dlaczego — luka wiedzy czy błąd czytania pytania? Celuj w stabilne 80–85%, żeby mieć bufor ponad próg 60%. Równolegle — szczególnie w ostatnich 2 tygodniach — ćwicz odpowiedzi na pytania kliniczne do ustnej z kolegą lub przed lustrem. Komisja angiologiczna oczekuje logicznego toku myślenia, nie recytacji.

Jeśli masz mniej niż 10 tygodni, skróć Fazę 2 skupiając się wyłącznie na high-yield, ale nie rezygnuj z symulacji — to one najmocniej podnoszą wynik tuż przed egzaminem.

7. Najczęstsze błędy zdających — i jak ich uniknąć

Większość niepowodzeń na PES nie wynika z braku wiedzy, tylko z powtarzalnych pułapek. Oto te, które najczęściej kosztują punkty na egzaminie z angiologii:

• Nauka „wszystkiego po trochu” zamiast od luk. Bez diagnozy z Fazy 1 łatwo godzinami powtarzać to, co już się umie, a omijać słabe działy. Najpierw zmierz, potem ucz się celowo.
• Uczenie się teorii bez pytań. Sam podręcznik nie pokazuje, jak skonstruowane są dystraktory. Bez treningu na pytaniach na egzaminie zaskakuje forma, nie treść.
• Nieznajomość aktualnych wytycznych. Angiologia jest dziedziną, w której wytyczne ESC i PTK są regularnie aktualizowane. Wersja dawkowania NOAC sprzed kilku lat albo poprzednie wskazania do rewaskularyzacji mogą być dziś błędną odpowiedzią.
• Bagatelizowanie części ustnej. Ustna to nie formalność — jest oddzielnym etapem egzaminu, który można oblać niezależnie od pisemnego. Warto zarezerwować co najmniej 2–3 tygodnie na przygotowanie do rozmowy z komisją.
• Pomijanie diagnostyki obrazowej w nauce. Pytania o interpretację ABI, kryteria USG duplex, wskazania do angio-CT i angio-MR pojawiają się regularnie i wymagają innego rodzaju wiedzy niż kliniczna. Ćwicz je świadomie.
• Brak symulacji w reżimie czasowym. Wiedza bez wytrenowanego tempa załamuje się na sali. 120 pytań w 180 minut to też test koncentracji i wytrzymałości.
• Zostawianie pustych odpowiedzi. Skoro nie ma punktów ujemnych, każde pytanie bez zaznaczenia to dobrowolnie oddany punkt.

8. Strategia w dniu egzaminu

Dobrze rozegrany dzień egzaminu potrafi podnieść wynik o kilka punktów — bez żadnej dodatkowej wiedzy. Kilka zasad:

Podczas egzaminu pisemnego:

• Dwie tury. Pierwsze przejście: odpowiadaj na pytania, które znasz od ręki, a trudne oznaczaj i pomijaj. Druga tura: wracaj do oznaczonych z chłodną głową i większym zapasem czasu.
• Pilnuj tempa. Po około 90 minutach powinieneś być mniej więcej w połowie zestawu. Jeśli zostajesz w tyle, przyspiesz — lepiej przejść całość raz niż utknąć na kilkunastu pytaniach.
• Czytaj pytanie do końca. W angiologicznych kazusach kluczowy bywa ostatni fragment opisu (wartość ABI, wynik D-dimeru, czas od objawów, aktualny lek przeciwzakrzepowy). Zwroty „najpierw”, „w pierwszej kolejności”, „przeciwwskazane” zmieniają poprawną odpowiedź.
• Eliminuj, nie zgaduj na ślepo. Nawet gdy nie znasz odpowiedzi, odrzucenie dwóch ewidentnie błędnych opcji podnosi szansę z 20% do 33% lub 50%.
• Nie zmieniaj odpowiedzi bez powodu. Pierwszy wybór poparty wiedzą jest zwykle trafniejszy niż poprawka „z nerwów”. Zmieniaj tylko, gdy znajdziesz konkretny argument.

Przed częścią ustną:

Nie ucz się nowych rzeczy w dniu ustnej — to czas na spokojne powtórzenie kluczowych algorytmów i odpoczynek. Komisja angiologiczna ocenia jakość rozumowania klinicznego, nie ilość wyrecytowanych faktów. Mów spokojnie, logicznie i przyznaj się do niepewności zamiast spekulować — komisja zazwyczaj lepiej ocenia lekarza, który mówi „nie jestem pewny, ale tok postępowania byłby taki…” niż kogoś, kto pewnie podaje błędną odpowiedź.

9. Sprawdź się na prawdziwych pytaniach

Najszybszy sposób, by zobaczyć, gdzie naprawdę jesteś, to rozwiązać darmowy egzamin z angiologii — 1107 pytań w bazie, w formacie zbliżonym do PES. Potraktuj pierwsze podejście jako diagnozę z Fazy 1: zobaczysz swój wynik, rozkład błędów po działach i to, które obszary wymagają najwięcej pracy. A potem wracaj do bazy regularnie, ucząc się na własnych pomyłkach — bo to one najszybciej budują wynik.

Powodzenia na egzaminie — angiologia nagradza systematyczność i znajomość aktualnych standardów.