Jak zdać PES z medycyny ratunkowej — przewodnik 2026

Medycyna ratunkowa to specjalizacja, która łączy szerokość internistyki z szybkością chirurgii i precyzją anestezjologii — a egzamin to odzwierciedla. Pytania sprawdzają nie tylko znajomość algorytmów resuscytacji czy schematów ATLS, ale i umiejętność podejmowania decyzji w warunkach niepewności: co zrobić jako pierwsze, gdy pacjent trafia na SOR z wielonarządowym urazem i niestabilnymi parametrami. Ten przewodnik zbiera w jednym miejscu wszystko, co przed PES z medycyny ratunkowej trzeba wiedzieć: mechanikę egzaminu, sposób zgłoszenia, zakres merytoryczny, rekomendowane materiały i plan nauki rozpisany na 10–16 tygodni.

Jeśli szukasz ogólnego obrazu egzaminu lekarskiego, zacznij od kompletnego przewodnika po PES lekarskim. Poniżej skupiamy się wyłącznie na medycynie ratunkowej.

1. Mechanika egzaminu — 120 pytań, 180 minut, próg 60%

Część pisemna PES jest wspólna dla wszystkich specjalizacji lekarskich i organizowana przez Centrum Egzaminów Medycznych (CEM) w Łodzi — tę samą instytucję, która prowadzi LEK i LDEK:

Element	Wartość
Liczba pytań	120
Czas	180 minut (średnio 1,5 minuty na pytanie)
Typ pytań	jednokrotnego wyboru, 5 odpowiedzi (A–E), jedna poprawna
Próg zdawalności	60% = 72 poprawne odpowiedzi
Punkty ujemne	brak — nie zostawiaj pustych odpowiedzi

Cztery rzeczy, które warto wyciągnąć z tego od razu:

• Tempo jest wygodniejsze niż na LEK, ale kazusy są rozbudowane. Półtorej minuty na pytanie to teoretycznie komfort — w praktyce pytania z medycyny ratunkowej to często wielozdaniowe opisy stanu pacjenta z parametrami, wynikami badań i decyzją o postępowaniu. Naucz się rozpoznawać „słowa klucze” w kazusie zamiast czytać każde zdanie od nowa.
• Brak punktów ujemnych. Każde puste pole to dobrowolnie oddany punkt. Przy pięciu odpowiedziach nawet czyste zgadywanie daje 20% szans — zawsze zaznaczaj coś.
• Jedna poprawna z pięciu. Konstruktorzy pytań PES dbają, żeby co najmniej dwie odpowiedzi były „kuszące”. Wygrywa precyzja: właściwa dawka leku, właściwa kolejność działań, właściwy protokół — a nie ogólna orientacja, że coś jest „na serce”.
• Próg jest stały i niższy niż większości zdających wydaje się trudny. 72 na 120 to cel minimalny. Realnie celuj w zapas — symulacje na poziomie 75–80% dają bezpieczny bufor na stres egzaminacyjny i ewentualne pytania z peryferiów zakresu.

2. Część pisemna i ustna — dwuetapowość PES

PES z medycyny ratunkowej to egzamin dwuetapowy i obu etapów nie można traktować oddzielnie.

Część pisemna odbywa się na początku sesji w formie testu komputerowego. Wynik pojawia się szybko — CEM publikuje go za pośrednictwem SMK. Do części ustnej zostają dopuszczeni kandydaci, którzy uzyskali co najmniej 72 punkty.

Część ustna ma zupełnie inny charakter. Trwa zwykle 30–45 minut, a przed komisją złożoną z 3–5 specjalistów odpowiadasz na 3–5 pytań klinicznych. Pytania są otwarte: komisja może poprosić o omówienie postępowania w konkretnym stanie nagłym, uzasadnienie decyzji terapeutycznej albo interpretację zapisu EKG. Część ustna odbywa się zwykle 2–4 tygodnie po pisemnej.

Co z tego wynika praktycznie:

• Zaliczenie pisemnej nie kończy przygotowań — trzeba utrzymać wiedzę w formie na rozmowę.
• Komisja sprawdza rozumowanie kliniczne, nie tylko znajomość faktów. Umiejętność głośnego myślenia według algorytmu (ABC, ABCDE, podejście ATLS) robi lepsze wrażenie niż chaotyczna, choć trafna odpowiedź.
• Warto przećwiczyć kilka symulacji ustnych z koleżanką lub kolegą po fachu — słyszenie własnych odpowiedzi na głos ujawnia luki, których sam test pisemny nie pokaże.

3. Terminy, zgłoszenie przez SMK i opłata

Egzamin odbywa się w dwóch sesjach rocznie — wiosennej i jesiennej. Konkretne terminy CEM ogłasza z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem na stronie cem.edu.pl i rozsyła za pośrednictwem SMK.

Droga do dopuszczenia wygląda tak:

1. Upewnij się, że kierownik specjalizacji wpisał do SMK wszystkie zaliczenia, kursy i staże — to warunek konieczny; bez kompletnego wpisu wniosku nie można złożyć.
2. Złóż wniosek o dopuszczenie do PES w SMK — przekazanie do CEM zwykle 2–3 miesiące przed sesją. Sprawdź aktualny termin w komunikacie CEM, bo bywa on różny między sesjami.
3. Wnieś opłatę egzaminacyjną — orientacyjnie 350–600 zł za obie części łącznie. Dokładną kwotę podaje CEM w każdym komunikacie sesyjnym.
4. Poczekaj na potwierdzenie w SMK i sprawdź przydzielone miejsce i godzinę egzaminu.

Najczęstszy problem to niekompletny wpis w SMK — brakujące zaliczenie kursu albo staż niepotwierdzony przez kierownika. Nie zostawiaj weryfikacji wpisu na ostatni tydzień: odezwij się do kierownika przynajmniej miesiąc przed terminem zgłoszenia.

Na egzamin zabierz dokument tożsamości; telefony i smartwatche zostają przed salą.

4. Zakres medycyny ratunkowej — filary i tematy, które wracają najczęściej

Medycyna ratunkowa jest ze swojej natury przekrojowa — każda specjalizacja kliniczna może zakończyć się wizytą na SOR. Egzamin odzwierciedla tę szerokość, ale pytania koncentrują się wokół kilku dobrze zdefiniowanych filarów:

• Resuscytacja krążeniowo-oddechowa (ALS/ACLS) — algorytmy BLS i ALS, rytmy do defibrylacji i bez niej, dawkowanie adrenaliny i amiodaronu, odwracalne przyczyny zatrzymania krążenia (4H/4T), resuscytacja pourazowa.
• Triage i zarządzanie masowymi wypadkami — systemy triage (START, SALT), kategorie ofiar, zasady segregacji przy masowym zdarzeniu, ograniczone zasoby a priorytetyzacja leczenia.
• Urazy i mnogie obrażenia ciała (ATLS) — pierwotna i wtórna ocena urazowa (ABCDE), tamowanie krwotoku, odma prężna i opłucnowa, tamponada serca, urazy czaszkowo-mózgowe i kręgosłupa, urazy narządów jamy brzusznej.
• Ostre stany internistyczne — zawał mięśnia sercowego (STEMI/NSTEMI, wskazania do PCI), udar mózgu (okno terapeutyczne trombolizy, klasyfikacja), sepsa i wstrząs septyczny (kryteria qSOFA, wczesna antybiotykoterapia, płynoterapia), ostra niewydolność oddechowa, zatorowość płucna.
• Zaburzenia rytmu serca — rozpoznanie i leczenie: migotanie przedsionków, częstoskurcz z szerokimi i wąskimi zespołami QRS, bloki, kardiowersja elektryczna i farmakologiczna, stymulacja zewnętrzna.
• Zatrucia — postępowanie ogólne, odtrutki (atropina, nalokson, flumazenil, N-acetylocysteina), zatrucia paracetamolem, trójcyklicznymi antydepresantami, tlenkiem węgla, alkoholami.
• Stany nagłe pediatryczne i położnicze — RKO u dzieci (różnice w proporcjach, dawkach, rozmiarach sprzętu), drgawki gorączkowe, zad i epiglottitis, eklampsia i stan przedrzucawkowy, poród nagły.
• Organizacja SOR i systemu ratownictwa medycznego — przepisy ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym, struktura i zadania SOR, współpraca z ZRM, dokumentacja medyczna, zasady transportu pacjentów.

Tematy, które wracają najczęściej i które warto opanować „na pewno”:

• Algorytm ALS z aktualnymi wytycznymi ERC — dawki leków, kolejność działań, moment defibrylacji.
• Rozpoznanie i doraźne leczenie STEMI — wskazania do trombolizy kontra PCI, okno czasowe, leki przeciwpłytkowe.
• Postępowanie w urazie wielonarządowym według ATLS — sekwencja ABCDE, priorytety na miejscu zdarzenia kontra na SOR.
• Odma prężna — rozpoznanie kliniczne bez RTG i natychmiastowa dekompresja igłowa.
• Sepsa — kryteria diagnostyczne, godzina „zero” (krew na posiew, antybiotyk, płyny), cele hemodynamiczne.
• Triage START — kolorowe kategorie i kryteria przypisania przy masowym wypadku.
• Zaburzenia rytmu — kiedy kardiowersja elektryczna, kiedy farmakologiczna, kiedy stymulacja; wskazania do amiodaronu kontra adenozyny.
• Różnice w resuscytacji pediatrycznej — proporcje uciśnięć do wentylacji, energetyka defibrylacji, dawki adrenaliny przeliczane na masę.

To są obszary, z których statystycznie pochodzi nieproporcjonalnie duża część pytań i na których warto być pewnym, nie tylko „mniej więcej zorientowanym”.

5. Materiały — z czego się uczyć

Skuteczne przygotowanie stoi na dwóch nogach: solidna teoria z uznanych źródeł i codzienna praca na pytaniach.

Standardowe, uznane podręczniki tej specjalizacji:

• Medycyna ratunkowa pod red. Jakubaszki — wiodący polskojęzyczny podręcznik dla specjalizacji, obejmujący pełny zakres egzaminu: od resuscytacji przez urazy po stany internistyczne i organizację SOR. Od tej pozycji warto zacząć.
• Wytyczne resuscytacji ERC (European Resuscitation Council) — aktualne wydanie jest bezwzględną podstawą. Pytania egzaminacyjne śledzą obowiązujące algorytmy; stare wytyczne mogą dziś być błędną odpowiedzią.
• Protokoły ATLS (Advanced Trauma Life Support) — standard postępowania w urazach wielonarządowych; znajomość sekwencji i priorytetów ATLS to konieczność w tej specjalizacji.
• Aktualne wytyczne towarzystw w zakresie postępowania w ostrych stanach (PTK, ESC, Surviving Sepsis Campaign) — egzamin uwzględnia obowiązujące rekomendacje, nie historyczne podejście.

Zawsze sprawdzaj rok wydania i korzystaj z najnowszych wersji — medycyna ratunkowa to dziedzina, w której standardy postępowania są regularnie aktualizowane. Przed przystąpieniem do nauki warto też zapoznać się z programem specjalizacji opublikowanym na stronie CMKP, który precyzuje, co powinno być objęte kształceniem.

• Baza pytań. Sama teoria nie nauczy Cię formy egzaminu — tego, jak skonstruowane są kazusy i dystraktory w pięciowariantowych pytaniach. Dlatego od początku łącz teorię z rozwiązywaniem pytań z bazy PES dla medycyny ratunkowej, gdzie znajdziesz ponad 2991 pytań — filtrując po dziale, którego aktualnie się uczysz. Pytanie, na które odpowiedziałeś źle i zrozumiałeś dlaczego, jest warte więcej niż dwadzieścia przeczytanych stron.
• Wytyczne jako pierwotne źródło. Tam, gdzie algorytmy bywają aktualizowane (ALS, sepsa, udar), sprawdzaj bieżące rekomendacje, a nie tylko ich omówienie w podręczniku sprzed kilku lat.

6. Plan nauki na 10–16 tygodni

Poniższy plan zakłada przygotowanie obok pracy klinicznej — realny, nie idealny. Dostosuj proporcje do swoich luk i tempa.

Faza 1 (tygodnie 1–2): diagnoza i mapa luk. Rozwiąż jeden pełny zestaw 120 pytań „na zimno”, zanim cokolwiek powtórzysz. Wynik nie ma znaczenia — chodzi o mapę słabych obszarów. Zapisz, które filary wypadają poniżej progu (algorytmy resuscytacji? stany internistyczne? urazy? organizacja SOR?) i to one dostają najwięcej czasu w kolejnych tygodniach.

Faza 2 (tygodnie 3–12): systematyczna nauka działami. Pracuj blokami tematycznymi, nie „wszystkim naraz”. Jeden blok to teoria z podręcznika lub wytycznych plus pytania z tego samego działu plus analiza błędów. Sugerowana kolejność: najpierw filary o największej liczbie pytań i najszerszym zastosowaniu klinicznym (resuscytacja, urazy ATLS, ostre stany internistyczne), potem obszary bardziej wyspecjalizowane (triage masowy, stany pediatryczne i położnicze, zatrucia, organizacja SOR). Rób krótkie powtórki rozłożone w czasie — wróć do działu po kilku dniach, nie dopiero przed egzaminem. Algorytmy (ALS, ATLS ABCDE) powtarzaj regularnie, bo szczegóły dawek i sekwencji blakną szybko bez utrwalenia.

Faza 3 (tygodnie 13–15): symulacje pisemne i przygotowanie do ustnej. Przejdź na pełne zestawy 120 pytań w reżimie 180 minut, najlepiej o porze planowanego egzaminu. Minimum 3 pełne symulacje wytrenują wytrzymałość i tempo. Po każdej analizuj nie tylko, co było źle, ale dlaczego — luka wiedzy czy błąd czytania pytania? Celuj w stabilne 75–80%, żeby mieć bufor ponad próg 60%. Równolegle zacznij przygotowanie do ustnej: wybierz 10–15 scenariuszy klinicznych charakterystycznych dla ratownictwa (RKO, uraz wielonarządowy, STEMI, udar, wstrząs septyczny, zatrucie) i ćwicz odpowiedzi na głos — sam lub z kolegą po fachu.

Tydzień 16 (jeśli masz): powtórka i konsolidacja. Wróć do działów z największą liczbą błędów z symulacji. Nie wprowadzaj nowego materiału w ostatnim tygodniu — konsoliduj to, co już wiesz, i dbaj o formę fizyczną przed egzaminem.

Jeśli masz mniej niż 10 tygodni, skróć Fazę 2, ale nie rezygnuj z symulacji pełnych zestawów — to one najbardziej podnoszą wynik tuż przed egzaminem.

7. Najczęstsze błędy zdających

Większość niepowodzeń na PES nie wynika z braku wiedzy, tylko z powtarzalnych pułapek. Oto te, które najczęściej kosztują punkty na egzaminie z medycyny ratunkowej:

• Nauka „wszystkiego po trochu” zamiast od luk. Bez diagnozy z Fazy 1 łatwo godzinami powtarzać znane algorytmy, a omijać działy poniżej progu. Najpierw zmierz, potem ucz się celowo.
• Nauka z nieaktualnych wytycznych. To szczególnie kosztowne w ratownictwie — zmiany w algorytmie ALS, dawkach w resuscytacji pediatrycznej albo kryteriach sepsy mogą sprawić, że wcześniej zapamiętana odpowiedź jest dziś dystraktorem. Zawsze sprawdzaj rok wydania wytycznych ERC.
• Uczenie się teorii bez pytań. Sam podręcznik nie pokazuje, jak skonstruowane są pięciowariantowe dystraktory. Bez treningu na pytaniach forma egzaminu zaskakuje, choć treść jest znana.
• Pomijanie organizacji SOR i przepisów. Pytania z zakresu ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym, dokumentacji czy zasad transportu są łatwe do zdobycia — i często pomijane przez lekarzy skupionych wyłącznie na klinice.
• Brak symulacji w reżimie czasowym. Wiedza bez wytrenowanego tempa załamuje się na sali. 120 pytań w 180 minut to też test koncentracji.
• Zaniedbanie przygotowania do ustnej. Zaliczenie pisemnej to dopiero połowa egzaminu. Komisja sprawdza rozumowanie kliniczne — improwizacja bez ćwiczenia ustnych odpowiedzi często kończy się chaotycznym wywiadem.
• Zostawianie pustych odpowiedzi. Przy braku punktów ujemnych każde puste pole to dobrowolnie oddany punkt. Nawet przy całkowitej niepewności zaznacz odpowiedź.

8. Strategia w dniu egzaminu

Dobrze rozegrany dzień egzaminu potrafi podnieść wynik o kilka punktów bez żadnej dodatkowej wiedzy.

Część pisemna:

• Dwie tury. Pierwsze przejście: odpowiadaj na pytania, które znasz od ręki, a trudne oznaczaj i pomijaj. Druga tura: wracaj do oznaczonych z chłodną głową i większym zapasem czasu.
• Pilnuj tempa. Po około 90 minutach powinieneś być mniej więcej w połowie zestawu. Jeśli zostajesz w tyle, przyspiesz — lepiej przejść całość raz niż utknąć na kilkunastu kazusach.
• Czytaj pytanie do końca. W ratunkowych kazusach kluczowy bywa ostatni parametr (saturacja, częstość oddechu, wynik GCS) albo sformułowanie: „w pierwszej kolejności”, „bez dostępu dożylnego”, „poza szpitalem”. Zmiana jednego słowa zmienia poprawną odpowiedź.
• Eliminuj, nie zgaduj na ślepo. Przy pięciu wariantach odrzucenie dwóch ewidentnie błędnych opcji podnosi szansę z 20% do 33%. To statystycznie istotna różnica przy kilkunastu niepewnych pytaniach.
• Nie zmieniaj odpowiedzi bez powodu. Pierwszy wybór poparty wiedzą jest zwykle trafniejszy niż poprawka „z nerwów”. Zmieniaj tylko wtedy, gdy znajdziesz konkretny argument — nie dlatego, że nie jesteś pewien.

Część ustna:

• Myśl strukturalnie i mów to głośno. Komisja chce widzieć, że Twoje rozumowanie jest bezpieczne klinicznie — zacznij od ABCDE albo od właściwego algorytmu, a szczegóły przyjdą naturalnie.
• Jeśli nie znasz odpowiedzi, powiedz, co byś sprawdził i dlaczego — kliniczne myślenie przy niepewności jest cenniejsze niż milczenie albo chaotyczne zgadywanie.
• Przy pytaniach o postępowanie w stanach nagłych: pierwsze działanie jest zwykle ważniejsze niż pełna lista; komisja często pyta właśnie o priorytet.

9. Sprawdź się na prawdziwych pytaniach

Najszybszy sposób, by zobaczyć, gdzie naprawdę jesteś, to rozwiązać darmowy egzamin z medycyny ratunkowej — w formacie zbliżonym do PES, z dostępem do ponad 2991 pytań z tej specjalizacji. Potraktuj pierwsze podejście jako diagnozę z Fazy 1: zobaczysz swój wynik, rozkład błędów po działach i to, które obszary wymagają najwięcej pracy. A potem wracaj do bazy regularnie, ucząc się na własnych pomyłkach — bo to one najszybciej budują wynik.

Powodzenia na egzaminie — medycyna ratunkowa nagradza systematyczność i spokój pod presją.