Specjalizacja chirurgiczna — testy z odpowiedziami z sesji 2017–2025

Egzamin specjalizacyjny z pielęgniarstwa chirurgiczne odbędzie się 21 października 2026 roku o godzinie 11:00 w Expo XXI w Warszawie (ul. Prądzyńskiego 12/14). Do rozwiązania jest 140 pytań jednokrotnego wyboru w 140 minut, a próg zaliczenia to 84 poprawne odpowiedzi, czyli 60%. Punktów ujemnych nie ma. Poniżej trzydzieści pytań wracających najczęściej — wybrane z 760 unikalnych pytań z 17 sesji.

Pielęgniarstwo chirurgiczne to jedna z najszerszych i najczęściej wybieranych specjalizacji pielęgniarskich — a egzamin sprawdza nie tyle pamięciowe definicje, ile praktyczną wiedzę o opiece nad pacjentem chirurgicznym: od przygotowania do operacji, przez gojenie ran, po profilaktykę powikłań. Ten przewodnik zbiera w jednym miejscu wszystko, co przed PES z pielęgniarstwa chirurgicznego trzeba wiedzieć: jak wygląda egzamin, co zmienia reforma organizatora, jak się zgłosić, co dokładnie powtarzać i jak rozłożyć naukę na 8–12 tygodni.

Jeśli szukasz ogólnego obrazu wszystkich specjalizacji, zacznij od kompletnego przewodnika po PES pielęgniarskim. Poniżej skupiamy się wyłącznie na chirurgii.

1. Mechanika egzaminu — 140 pytań, 60%, jedna odpowiedź

Format PES jest taki sam dla wszystkich specjalizacji pielęgniarskich i nie zmienia się między dziedzinami:

Element	Wartość
Data	21 października 2026 (środa)
Godzina	11:00
Miejsce	Expo XXI, ul. Prądzyńskiego 12/14, Warszawa
Liczba pytań	140
Czas	140 minut (średnio minuta na pytanie)
Typ pytań	jednokrotnego wyboru, 4 odpowiedzi, jedna poprawna
Próg zdawalności	60% = 84 poprawne odpowiedzi
Punkty ujemne	brak — nie zostawiaj pustych odpowiedzi

Cztery rzeczy, które warto z tego wyciągnąć od razu:

• Tempo. Minuta na pytanie brzmi komfortowo, ale część zadań to kazusy kliniczne (opis pacjenta, decyzja o postępowaniu), które czyta się dłużej. Naucz się zostawiać trudne pytania na drugą turę, zamiast grzęznąć.
• Brak punktów ujemnych. Każde pytanie bez odpowiedzi to stracona szansa. Nawet przy zgadywaniu masz 25% szans — zawsze zaznacz cokolwiek.
• Jedna poprawna z czterech. Pytania PES często zawierają dwie odpowiedzi „prawie dobre”. Wygrywa rozróżnianie niuansów (np. kiedy zmienić opatrunek, a nie czy).
• Próg jest stały. 84/140 to Twój cel minimalny. Realnie warto celować w zapas — symulacje powtarzane na poziomie 75–80% dają bezpieczny bufor na stres egzaminacyjny.

2. Reforma CEM 2027 — co się zmienia, a co nie

Wokół egzaminów pielęgniarskich od 2025 r. trwa reorganizacja instytucji i to budzi najwięcej niepokoju wśród zdających. Uporządkujmy:

• Sesje 2026 organizuje CMKP (Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego) — na dotychczasowych zasadach. Format, próg, sposób zgłoszenia przez SMK pozostają bez zmian.
• Od 2027 r. egzaminy ma planowo przejąć CEM (Centrum Egzaminów Medycznych — ta sama instytucja, która od lat prowadzi LEK i PES lekarski). Przejęcie zależy od wejścia w życie odpowiednich przepisów.

Dla osoby zdającej w 2026 r. praktyczny wniosek jest prosty: nic nie musisz robić inaczej. Zmiana organizatora to kwestia administracyjna — baza pytań, zakres merytoryczny i format egzaminu nie zmieniają się z dnia na dzień wraz ze zmianą szyldu. Jeśli planujesz egzamin na 2027 r. lub później, śledź komunikaty, ale nie przekładaj nauki „aż się wyjaśni”.

Pełną oś zmian, daty i otwarte pytania opisaliśmy osobno w tekście o reformie egzaminów pielęgniarskich 2027.

3. Terminy, zgłoszenie przez SMK i opłata 350 zł

Sesja jesienna 2026 dla pielęgniarstwa chirurgiczne wypada 21 października 2026 roku (środa) o godzinie 11:00 w Expo XXI, ul. Prądzyńskiego 12/14 w Warszawie. Pełne zestawienie wszystkich dziedzin znajdziesz we wpisie o terminach sesji jesiennej 2026.

Egzamin odbywa się w dwóch sesjach rocznie — wiosennej i jesiennej. Konkretne daty publikuje organizator z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem, a ogłoszenia o sesjach i listy zakwalifikowanych znajdziesz w SMK (System Monitorowania Kształcenia).

Droga do dopuszczenia wygląda tak:

1. Ukończ program specjalizacji w pielęgniarstwie chirurgicznym (z wymaganymi stażami i zaliczeniami).
2. Zadbaj o aktualny wpis w SMK — konto SMK warto mieć od pierwszego dnia szkolenia, bo to przez nie idą wszystkie operacje.
3. Złóż wniosek o dopuszczenie do PES w SMK — zwykle 4–6 tygodni przed egzaminem.
4. Wnieś opłatę egzaminacyjną — 350 zł (stawka po konsolidacji instytucji w 2025 r.; wcześniej 170 zł).

W praktyce, jeśli zaliczyłaś program i masz porządek w SMK, dopuszczenie jest formalnością. Najczęstsze problemy to spóźnione zgłoszenia i brakujące zaliczenia, które trzeba uzupełnić u kierownika specjalizacji — dlatego nie zostawiaj formalności na ostatni tydzień.

Na egzamin zabierz: dowód osobisty, długopis (czarny lub niebieski) i wezwanie z SMK. Telefony i smartwatche zostają przed salą; spóźnienie powyżej 30 minut zwykle dyskwalifikuje z sesji.

4. Zakres chirurgii — i ważne rozróżnienie: chirurgiczne vs operacyjne

Zanim przejdziemy do treści: to najczęstsza pomyłka przy wyborze materiałów i bazy pytań.

• Pielęgniarstwo chirurgiczne — opieka nad pacjentem chirurgicznym na oddziale i w poradni: przygotowanie do operacji, opieka pooperacyjna, rany, dreny, profilaktyka powikłań. To jest specjalizacja, o której mówi ten przewodnik.
• Pielęgniarstwo operacyjne — praca instrumentariuszki na bloku operacyjnym: instrumentarium, sterylizacja, asysta śródoperacyjna. To osobna specjalizacja z osobnym zestawem 140 pytań.

Jeśli uczysz się do chirurgicznego, nie marnuj czasu na szczegóły instrumentarium operacyjnego (i odwrotnie). Materiały i pytania dobieraj świadomie pod swoją dziedzinę.

Egzamin z pielęgniarstwa chirurgicznego obejmuje szeroki obszar — chirurgię ogólną, naczyniową, urologię, ortopedię i traumatologię. W praktyce pytania koncentrują się wokół kilku filarów:

• Przygotowanie pacjenta do operacji — ocena przedoperacyjna, przygotowanie pola operacyjnego, profilaktyka okołooperacyjna, zgoda i edukacja pacjenta.
• Opieka pooperacyjna — monitorowanie parametrów, ból pooperacyjny, wczesne uruchamianie, żywienie, rozpoznawanie powikłań (krwawienie, niedrożność, wstrząs).
• Gojenie i leczenie ran — klasyfikacja ran, fazy gojenia, dobór opatrunków, rana przewlekła, odleżyny, zakażenie miejsca operowanego.
• Profilaktyka zakażeń — higiena rąk, procedury aseptyki, zakażenia szpitalne i ich kontrola.
• Profilaktyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) — ocena ryzyka, profilaktyka mechaniczna i farmakologiczna.
• Prowadzenie drenów i przetok — rodzaje drenażu, obserwacja, stomie i ich pielęgnacja, cewnikowanie pęcherza.
• Anatomia kliniczna i procedury specjalistyczne — w zakresie potrzebnym do bezpiecznej opieki.

W obrębie tych filarów jest garść tematów, które wracają na egzaminie wyjątkowo często i które warto opanować „na pewno”, a nie „mniej więcej”:

• Klasyfikacja i fazy gojenia rany oraz dobór opatrunku do fazy — to jeden z najczęstszych obszarów pytań; znaj różnicę między gojeniem przez rychłozrost a ziarninowaniem i wskazania do poszczególnych typów opatrunków.
• Objawy alarmowe powikłań pooperacyjnych — kiedy spadek ciśnienia i tachykardia sugerują krwawienie, jak rozpoznać niedrożność porażenną, wczesne objawy zakażenia miejsca operowanego.
• Profilaktyka ŻChZZ — kto jest w grupie wysokiego ryzyka, kiedy profilaktyka mechaniczna, a kiedy farmakologiczna, oraz przeciwwskazania.
• Zasady aseptyki i higieny rąk — momenty higieny rąk, różnica między dezynfekcją a sterylizacją, postępowanie z polem operacyjnym.
• Pielęgnacja stomii i drenów — rodzaje drenażu, obserwacja treści, najczęstsze powikłania stomii i edukacja pacjenta.

To są obszary, z których statystycznie pochodzi najwięcej pytań — i tu opłaca się być pewnym, a nie „mniej więcej”.

5. Blok ogólnozawodowy — 20 pytań ze 140

Blok ogólnozawodowy to jedna siódma egzaminu: prawo, etyka zawodowa, praktyka oparta na dowodach (EBNP), organizacja opieki i epidemiologia. Te pytania są wspólne dla wszystkich specjalizacji pielęgniarskich i nie znajdziesz ich w podręczniku klinicznym z pielęgniarstwa chirurgiczne.

Dwadzieścia punktów to dokładnie tyle, ile dzieli wynik 84 od wyniku 64. Osoba, która przygotuje się wyłącznie klinicznie i odpuści blok, musi zdobyć 84 punkty ze 120 pytań klinicznych, czyli 70% zamiast 60%. To zauważalnie trudniejszy egzamin — nałożony na siebie dobrowolnie.

Że nie jest to problem teoretyczny, widać w danych: w pielęgniarstwie chirurgicznym pytanie o zakażenia wywoływane przez Staphylococcus epidermidis — czyli pytanie z bloku, nie z chirurgii — wróciło w trzynastu sesjach, częściej niż większość pytań stricte klinicznych.

Blokowi poświęciliśmy osobny tekst z analizą wszystkich sesji, rozkładem tematów i kanonem literatury: Blok ogólnozawodowy na PES pielęgniarek — kompletny przewodnik nauki.

Blok masz w cenie. W PESmaster pytania z bloku ogólnozawodowego wchodzą w skład banku specjalizacji — nie dokupujesz osobnego pakietu i nie uczysz się z dwóch aplikacji naraz. Jedna baza pokrywa cały egzamin, łącznie z tymi dwudziestoma pytaniami.

6. Specjalizacja chirurgiczna — pytania z odpowiedziami (30 najczęstszych)

Poniższe pytania pochodzą z rzeczywistych sesji egzaminacyjnych. Przy każdym podajemy, w ilu sesjach wystąpiło — informacja, której nie znajdziesz w żadnym zbiorze testów, a która wprost mówi, czego uczyć się w pierwszej kolejności.

Te trzydzieści pytań pojawiło się łącznie 320 razy w 17 sesjach z lat 2017–2025.

Pytanie 1 — 14 sesji

Badanie tętna w sytuacji niedokrwienia kończyn dolnych powinno być oceniane i rozpoczynać się:

• A. na tętnicy udowej wspólnej, tętnicy podkolanowej, tętnicy piszczelowej tylnej, tętnicy grzbietowej stopy
• B. na tętnicy grzbietowej stopy, w szczycie dołu podkolanowego, na tętnicy udowej wspólnej, za kostką przyśrodkową
• C. między I a II kością śródstopia, za kostką przyśrodkową, w szczycie dołu podkolanowego, poniżej więzadła pachwinowego ✓
• D. poniżej więzadła pachwinowego, między I a II kością śródstopia, za kostką przyśrodkową, na tętnicy podkolanowej

Ocena ukrwienia kończyny dolnej odbywa się od dystalnych do proksymalnych odcinków tętniczych. Badanie rozpoczyna się od tętnicy grzbietowej stopy (między I a II kością śródstopia), następnie ocenia się tętnicę piszczelową tylną (za kostką przyśrodkową), podkolanową (szczyt dołu podkolanowego) i na końcu udową wspólną (poniżej więzadła pachwinowego).

Pytanie 2 — 13 sesji

U pacjenta po urazie czaszkowo-mózgowym pielęgniarka zaobserwowała zwolnienie oddechu, co może być pierwszym sygnałem:

• A. uszkodzenia pnia mózgu
• B. wstrząsu
• C. wzrostu temperatury
• D. ucisku pnia mózgu ✓

Zwolnienie oddechu u chorego z urazem czaszkowo-mózgowym jest wczesnym sygnałem narastającego ucisku na pień mózgu — wklinowanie struktur mózgowych przez wgłębienie lub krwiak uciska ośrodek oddechowy w rdzeniu przedłużonym. Uszkodzenie (zniszczenie) pnia mózgu dawałoby zatrzymanie oddechu, a nie samo jego zwolnienie.

Pytanie 3 — 13 sesji

Owrzodzenia powstałe na stronie podeszwowej, w miejscach o zwiększonym nacisku i ciśnieniu wewnętrznym stopy, np. okolice uwypuklonych głów kości śródstopia, palce, pięta a rana ma regularny kształt i wyraźnie wcięte brzegi występują w:

• A. zespole stopy cukrzycowej niedokrwiennej
• B. zespole stopy cukrzycowej neuropatycznej ✓
• C. chorobie Raynauda
• D. chorobie Buergera

W neuropatycznej postaci stopy cukrzycowej uszkodzenie nerwów czuciowych znosi odruch bólowy, co prowadzi do powstawania owrzodzeń w miejscach największego nacisku na podeszwie. Rany mają typowo regularny kształt z wyraźnie odciętymi brzegami i zlokalizowane są pod głowami kości śródstopia, na palcach lub pięcie.

Pytanie 4 — 13 sesji

Najczęstsze zakażenia wywoływane przez Staphylococcus epidermidis, to:

• A. bakteriemie związane z obecnością linii naczyniowej ✓
• B. zakażenia skóry i tkanek miękkich
• C. zakażenia układu moczowego u chorych zacewnikowanych
• D. odrespiratorowe zapalenie płuc

S. epidermidis wchodzi w skład flory skóry i jest głównym czynnikiem etiologicznym bakteriemii związanych z cewnikami centralnymi i innymi urządzeniami wewnątrznaczyniowymi. Tworzy biofilm na powierzchni biomateriałów, co sprawia, że zakażenia linii naczyniowych są jego dominującą postacią kliniczną w warunkach szpitalnych.

Pytanie 5 — 12 sesji

W przypadku dostania się związku toksycznego do oka należy natychmiast:

• A. zapuścić krople NaCl 0,9% do worka spojówkowego
• B. szybko przepłukać wodą, obficie płukać worek spojówkowy wodą 15 minut, a następnie NaCl 0,9% ✓
• C. zabezpieczyć oko opatrunkiem
• D. obficie płukać worek spojówkowy wodą 15 minut, a następnie NaCl 0,9%

Przy skażeniu oka substancją toksyczną najważniejsze jest natychmiastowe, obfite przepłukanie worka spojówkowego wodą przez 15 minut w celu mechanicznego usunięcia toksyny i rozcieńczenia jej stężenia. Następnie kontynuuje się płukanie NaCl 0,9%. Opóźnienie lub niewystarczające płukanie grozi trwałym uszkodzeniem rogówki.

Pytanie 6 — 12 sesji

Niedostateczna edukacja lub jej brak w odniesieniu do chorych stosujących doustne środki przeciwkrzepliwe może prowadzić do niewłaściwego ich stosowania, co powoduje:

• A. wzrost ryzyka otyłości
• B. wzrost ryzyka urazów (wpływ leku na sprawnośc motoryczną, prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn)
• C. wzrost ryzyka powikłań krwotocznych ✓
• D. obniżenie ryzyka powikłań zakrzepowo-zatorowych

Doustne antykoagulanty (np. antagoniści witaminy K lub NOAC) działają poprzez hamowanie kaskady krzepnięcia. Nieprawidłowe dawkowanie – zarówno przedawkowanie, jak i nieregularne przyjmowanie – prowadzi przede wszystkim do zwiększonego ryzyka krwawień, co jest najczęstszym i najgroźniejszym powikłaniem tej grupy leków.

Pytanie 7 — 11 sesji

Do powikłań metabolicznych żywienia pozajelitowego należą między innymi:

• A. kwasica mleczanowa, niewydolność oddechowa, niekwasicza śpiączka hiperglikemiczna ✓
• B. mocznica, zasadowica mleczanowa, niewydolność oddechowa
• C. niewydolność oddechowa, odma opłucnowa, zator powietrzny
• D. kwasica mleczanowa, niewydolność oddechowa, odma opłucnowa

Metaboliczne powikłania żywienia pozajelitowego wynikają głównie z podaży substratów energetycznych. Nadmierna podaż glukozy może prowadzić do kwasicy mleczanowej i hiperkapnii z wtórną niewydolnością oddechową, a hiperosmolarna hiperglikemia bez kwasicy do śpiączki hiperglikemicznej. Odma i zator powietrzny są powikłaniami mechanicznymi, a nie metabolicznymi.

Pytanie 8 — 11 sesji

Leczenie żywieniowe jest przeciwwskazane między innymi w przypadku:

• A. kwasicy i hipoksji ✓
• B. rozległych oparzeń
• C. ostrego zapalenia trzustki
• D. urazu wielonarządowego

Leczenie żywieniowe jest bezwzględnie przeciwwskazane w przypadku kwasicy i hipoksji, ponieważ w tych stanach komórki nie są zdolne do prawidłowego metabolizowania substratów energetycznych. Podawanie glukozy czy lipidów przy niestabilności metabolicznej może nasilić kwasicę mleczanową i pogorszyć stan chorego.

Pytanie 9 — 11 sesji

Rana operacyjna niezakażona, goi się:

• A. przez naskórkowanie
• B. przez ziarninowanie
• C. pod strupem
• D. przez rychłozrost ✓

Rana operacyjna wykonana w warunkach jałowych, bez zakażenia i bez rozległego uszkodzenia tkanek, goi się przez rychłozrost (pierwotny zamiar). Brzegi rany są zszyciami przybliżone, co umożliwia bezpośrednie zrośnięcie bez tworzenia ziarniny czy wyraźnej blizny wtórnej.

Pytanie 10 — 11 sesji

Obserwowane u chorego po angiografii objawy, takie jak: zaczerwienienie skóry, świąd, pokrzywka, nudności, wymioty, tachykardia, wskazują na:

• A. obecność powikłań zakrzepowo-zatorowych
• B. niepożądaną reakcję ogólną na podany środek cieniujący ✓
• C. zbyt silny ucisk opatrunku założonego w miejscu nakłucia tętnicy
• D. prawidłowy stan chorego, a objawy stanowią o przemijającej reakcji stresowej chorego na wykonane badanie

Jodowe środki cieniujące mogą wywołać reakcję anafilaktyczną lub anafilaktoidalną manifestującą się pokrzywką, świądem, nudnościami, wymiotami i tachykardią. Objawy te wskazują na ogólnoustrojową reakcję alergiczną lub pseudoalergiczną na kontrast, wymagającą natychmiastowego postępowania przeciwwstrząsowego.

Rozwiąż pełny egzamin próbny — 140 pytań, jak na prawdziwej sesji →

Pytanie 11 — 11 sesji

W odniesieniu do stosowania opatrunków nowej generacji, pielęgniarka powinna znać właściwości opatrunków oraz zasady doboru opatrunku w zależności od cech rany/owrzodzenia, ponieważ:

• A. wpływa to na dużą skuteczność stosowanych opatrunków w leczeniu ran ✓
• B. jednym z przeciwwskazań do stosowania opatrunków nowej generacji są zaburzenia czucia
• C. opatrunki, które w swoim składzie posiadają substancje poprawiające ukrwienie i odżywienie rany, powinny być stosowane głównie w ranach o etiologii niedokrwiennej
• D. opatrunki gazowe stanowią alternatywę do stosowania opatrunków interaktywnych tylko w fazie proliferacji

Właściwy dobór opatrunku do fazy gojenia rany i jej charakteru (stopień wysięku, obecność martwicy, ryzyko infekcji) bezpośrednio determinuje skuteczność leczenia. Opatrunki nowej generacji działają aktywnie w środowisku wilgotnym, dlatego ich nieodpowiedni dobór może zahamować gojenie lub uszkodzić tkankę.

Pytanie 12 — 11 sesji

Artropatia Charcota jest przyczyną znacznych deformacji stopy. W ostrej fazie charakteryzuje się triadą objawów, którymi są między innymi:

• A. obrzęk, zaczerwienienie, wzrost ucieplenia stopy ✓
• B. obrzęk, zaczerwienienie, oziębienie stopy
• C. zasinienie, oziębienie stopy, obrzęk
• D. zasinienie, mrowienie, oziębienie stopy

Ostra artropatia Charcota w przebiegu neuropatii cukrzycowej objawia się klasyczną triadą: obrzękiem, zaczerwienieniem i wzrostem ucieplenia stopy z powodu nasilenia procesów zapalnych i wzmożonego przepływu krwi. Oziębienie i zasinienie charakteryzują niedokrwienie, nie stan zapalny.

Pytanie 13 — 11 sesji

Pacjent po zabiegu kardiochirurgicznym powinien stosować pas stabilizujący mostek w celu zabezpieczenia przed rozejściem się szwów przez okres około:

• A. 4 tygodni
• B. 6 tygodni
• C. 2 miesięcy
• D. 3 miesięcy ✓

Mostek po sternotomii zrasta się przez około 3 miesiące. Przez ten okres pas stabilizujący zmniejsza ruchomość klatki piersiowej, zapobiega rozejściu się drutu i mikrourazom w linii cięcia. Krótszy czas stabilizacji (4-6 tygodni) jest niewystarczający dla pełnego zrostu kostnego.

Pytanie 14 — 11 sesji

Pacjent po urazie jamy brzusznej zgłasza promieniowanie bólu do barku, świadczyć może to o:

• A. uszkodzeniu trzustki
• B. podrażnieniu nerwu przeponowego w przypadku pęknięcia wątroby lub śledziony ✓
• C. pęknięciu dwunastnicy
• D. niedrożności jelita grubego

Nerw przeponowy unerwiający przeponę przebiega przez splot szyjny i unerwia również błonę surowiczą nadprzeponową. Krew lub płyn zalegający pod przeponą po pęknięciu narządu miąższowego (wątroby lub śledziony) drażni dolną powierzchnię przepony, a ból jest przenoszony zgodnie z dermatomem C3-C5 do barku.

Pytanie 15 — 11 sesji

Kwasica ketonowa u dzieci:

• A. jest pierwszym objawem cukrzycy wieku dziecięcego
• B. polega na występowaniu hiperglikemii, odwodnienia i kwasicy metabolicznej
• C. odpowiada za 70% zgonów u młodych osób jako powikłanie cukrzycy
• D. wszystkie odpowiedzi są prawidłowe ✓

Kwasica ketonowa cukrzycowa u dzieci (DKA) często jest pierwszą manifestacją cukrzycy typu 1, ponieważ rozpoznanie bywa opóźnione. Charakteryzuje się triada hiperglikemia–odwodnienie–kwasica metaboliczna z ketonurią. Jest odpowiedzialna za znaczny odsetek zgonów w tej grupie wiekowej, głównie z powodu obrzęku mózgu podczas leczenia.

Pytanie 16 — 10 sesji

Który z wymienionych pierwiastków bierze udział w syntezie kolagenu oraz dostarcza tlen do rany, a jego niedobór może upośledzać jej gojenie?

• A. cynk
• B. żelazo ✓
• C. potas
• D. mangan

Żelazo wchodzi w skład hemoglobiny i jest niezbędne do transportu tlenu do tkanek, w tym do rany. Tkanka ziarninowa i procesy angiogenezy wymagają odpowiedniego utlenowania. Żelazo uczestniczy też w hydroksylacji proliny i lizyny, etapach kluczowych dla syntezy kolagenu, dlatego jego niedobór upośledza gojenie ran.

Pytanie 17 — 10 sesji

Koncepcja TIME stosowana w leczeniu ran o różnej etiologii, polega na:

• A. T-usuwaniu martwej tkanki rozpływowej, I-kontroli i ograniczaniu obciążenia bakteryjnego, M-minimalizacji wysięku, zapachu, E-ograniczeniu uszkodzenia skóry wokół rany ✓
• B. T-minimalizacji wysięku, zapachu, I-usuwaniu martwej tkanki rozpływowej, M-ograniczeniu uszkodzenia skóry wokół rany, E-minimalizacji wysięku, zapachu
• C. T-kontroli i ograniczaniu obciążenia bakteryjnego, I-usuwaniu martwej tkanki rozpływowej, M-ograniczeniu uszkodzenia skóry wokół rany, E-minimalizacji wysięku, zapachu
• D. wszystkie odpowiedzi są prawidłowe

Akronim TIME opisuje cztery składowe leczenia rany: T (Tissue) — usuwanie martwiczej tkanki, I (Infection/Inflammation) — kontrola obciążenia bakteryjnego i stanu zapalnego, M (Moisture) — regulacja wilgotności/wysięku, E (Edge) — stymulacja brzegów rany do naskórkowania. Odpowiedź C prawidłowo przyporządkowuje te litery.

Pytanie 18 — 10 sesji

Przy obrażeniach czaszkowo- mózgowych płynotok nosowy charakterystyczny jest dla złamania dołu:

• A. przedniego czaszki ✓
• B. tylnego czaszki
• C. środkowego czaszki
• D. boczno-tylnego czaszki

Płynotok nosowy po urazie czaszki wynika z przerwania opony twardej i przecieku płynu mózgowo-rdzeniowego przez rozerwaną blaszkę sitową lub strop oczodołu. Struktury te wchodzą w skład przedniego dołu czaszki, dlatego płynotok nosowy jest charakterystyczny dla złamania właśnie tej okolicy.

Pytanie 19 — 10 sesji

Ocenę funkcji nerek u chorego po zabiegu kardiochirurgicznym w okresie pobytu w oddziale pooperacyjnym, dokonuje się poprzez:

• A. obserwację w kierunku występowania objawów zakażenia układu moczowego, posiewy moczu
• B. kontrolę dobowej zbiórki moczu, badanie ogólne moczu i morfologię
• C. pomiar diurezy godzinowej, makroskopową ocenę moczu, monitorowanie stężenia mocznika i kreatyniny ✓
• D. dobowy pomiar ilości wydalanego moczu, monitorowanie tętna, ciśnienia tętniczego krwi, temperatury, kontrolę elektrolitów

W bezpośrednim okresie pooperacyjnym po operacji kardiochirurgicznej funkcję nerek ocenia się dynamicznie: pomiarem diurezy godzinowej (norma ≥0,5 ml/kg/h), makroskopową oceną moczu oraz monitorowaniem stężenia mocznika i kreatyniny w surowicy. Dobowa zbiórka moczu i posiewy są stosowane w dalszej obserwacji, nie w trybie intensywnym.

Pytanie 20 — 10 sesji

Sternotomia jest to:

• A. zabieg chirurgiczny przecięcia zwieracza
• B. zwiększone ciśnienie w lewym przedsionku serca
• C. chirurgiczne rozcięcie mostka ✓
• D. zespolenie mostka po operacji kardiochirurgicznej

Sternotomia to zabieg chirurgicznego rozcięcia mostka wzdłuż linii środkowej, wykonywany w celu uzyskania dostępu do serca i dużych naczyń podczas operacji kardiochirurgicznych. Pozostałe opcje opisują inne pojęcia — zespolenie mostka to sternosynteza, a zwiększone ciśnienie w przedsionku to odrębna jednostka hemodynamiczna.

Pytanie 21 — 10 sesji

U chorych odżywianych dojelitowo z obniżoną odpornością, stosuje się diety wzbogacone w:

• A. argininę i/lub glutaminę, kwasy tłuszczowe, kwas rybonukleinowy ✓
• B. oligosacharydy i polisacharydy
• C. białko, cukry proste i/lub glukozę
• D. odpowiedzi A i B są prawidłowe

W immunożywieniu (immunonutrition) stosuje się farmakonutrienty: argininę i/lub glutaminę stymulujące limfocyty, długołańcuchowe kwasy tłuszczowe omega-3 modulujące odpowiedź zapalną oraz kwas rybonukleinowy niezbędny do proliferacji komórek odpornościowych. Łączne podawanie tych składników poprawia odporność i zmniejsza ryzyko zakażeń szpitalnych.

Pytanie 22 — 10 sesji

Resuscytacja płynowa w leczeniu choroby oparzeniowej polega na przetaczaniu krystaloidów według reguły:

• A. Ringera
• B. Wallace’a
• C. Lunda i Browdera
• D. Parkland ✓

Reguła Parkland (Baxter) jest standardem resuscytacji płynowej w oparzeniach. Zakłada podanie 4 ml mleczanu Ringera × masa ciała (kg) × % oparzenia w ciągu 24 godzin, z czego połowę w pierwszych 8 godzinach. Pozwala to na wyrównanie masywnej utraty płynów do przestrzeni śródmiąższowej charakterystycznej dla choroby oparzeniowej.

Pytanie 23 — 10 sesji

Objawami wskazującymi na możliwość wystąpienia krwotoku w 1 godzinie po zabiegu operacyjnym usunięcia pęcherzyka żółciowego są:

• A. obniżone RR, tętno prawidłowe, śladowe ilości krwi w drenażu, opatrunek przesiąknięty treścią surowiczo–krwistą
• B. podwyższone RR, przyspieszone tętno słabo wyczuwalne, 50 ml krwi w drenażu
• C. obniżone RR, przyspieszone tętno słabo wyczuwalne, 100 ml krwi w drenażu ✓
• D. podwyższone RR, tętno nitkowate, opatrunek przesiąknięty krwią

Krwotok pooperacyjny charakteryzuje się hipotensją i tachykardią jako pierwszymi objawami kompensacyjnymi hipowolemii. Obniżone RR z przyspieszonym, słabo wyczuwalnym tętnem i 100 ml krwi w drenie to klasyczne wczesne wskaźniki aktywnego krwawienia. Podwyższone RR nie jest objawem krwotoku, lecz może sugerować ból lub napięcie.

Pytanie 24 — 10 sesji

Charakterystyczne objawy wstrząsu kardiogennego to:

• A. wysokie ciśnienie tętnicze, chłodna wilgotna skóra, skąpomocz, zaburzenia świadomości, zatrzymanie krążenia
• B. niskie ciśnienie tętnicze, ciepła sucha skóra, skąpomocz, zaburzenia świadomości, zatrzymanie krążenia
• C. wysokie ciśnienie tętnicze, chłodna wilgotna skóra, bezmocz, zaburzenia świadomości, zatrzymanie krążenia
• D. niskie ciśnienie tętnicze, chłodna wilgotna skóra, skąpomocz, zaburzenia świadomości, zatrzymanie krążenia ✓

We wstrząsie kardiogennym serce nie pompuje dostatecznie krwi, co prowadzi do spadku ciśnienia tętniczego. Jednocześnie dochodzi do aktywacji mechanizmów kompensacyjnych, które powodują skurcz naczyń obwodowych – skóra staje się chłodna i wilgotna (spocona). Skąpomocz wynika ze zmniejszonej perfuzji nerek, a zaburzenia świadomości są skutkiem niedokrwienia mózgu.

Pytanie 25 — 9 sesji

Bezwzględne przeciwwskazania do pobrania narządów, to:

• A. cukrzyca typu II
• B. choroby serca
• C. zakrzepowe zapalenie żył
• D. zakażenia uogólnione ✓

Uogólnione zakażenia bakteryjne, wirusowe lub grzybicze stanowią bezwzględne przeciwwskazanie do pobrania narządów, ponieważ przeniesienie patogenu do biorcy przy jego immunosupresji mogłoby być śmiertelne. Cukrzyca czy choroby serca są jedynie przeciwwskazaniami względnymi lub wymagają indywidualnej oceny.

Pytanie 26 — 9 sesji

Niebezpieczeństwo występowania zakrzepicy żył głębokich oraz zatorów płuc u pacjentów w podeszłym wieku po operacji zmniejsza:

• A. podawanie heparyny drobnocząsteczkowej 1 raz dziennie
• B. dokładna diagnostyka pacjenta w okresie przedoperacyjnym
• C. wczesne uruchomienie ✓
• D. wykonanie zabiegu operacyjnego w trybie planowym

Najskuteczniejszą metodą zapobiegania zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej u chorych po operacji jest wczesna mobilizacja i uruchomienie. Ruch pobudza pompę mięśniową kończyn dolnych, przyspiesza przepływ żylny i zapobiega zastojowi krwi. Heparyna drobnocząsteczkowa jest uzupełnieniem, ale ruch jest działaniem o udowodnionej pierwszorzędnej skuteczności.

Pytanie 27 — 9 sesji

W okresie okołooperacyjnym ocena żywotności stomii jest istotnym elementem pielęgnowania pacjenta, prawidłowa stomia powinna być:

• A. różowa, wilgotna, z obrzękniętą błoną śluzową ✓
• B. czerwona, okrągła, jak „pąk róży”, wyraźnie wystająca ponad powierzchnię skóry
• C. początkowa blada, później czerwona, nie obrzęknięta
• D. czerwona, nie powinna wystawać ponad powierzchnię skóry

Prawidłowa stomia powinna być różowa lub czerwona, wilgotna i błyszcząca — świadczy to o dobrej perfuzji śluzówki jelita. Obrzęk błony śluzowej w pierwszych dobach po operacji jest fizjologiczny i stopniowo ustępuje. Bladość lub sinienie to objawy niedokrwienia wymagające pilnej interwencji.

Pytanie 28 — 9 sesji

W edukacji chorego po implantacji endoprotezy stawu biodrowego należy zwrócić uwagę na zapobieganie zwichnięciu endoprotezy podczas wykonywania codziennych czynności. W tej kwestii chory powinien:

• A. wykonywać obroty na kończynie operowanej
• B. jak najczęściej siadać ze skrzyżowanymi nogami
• C. wykonywać większe przywodzenie i pogłębione ruchy rotacyjne na zewnątrz
• D. unikać głębokiego siadu i silnych ruchów rotacyjnych do wewnątrz i na zewnątrz ✓

Po implantacji endoprotezy stawu biodrowego ryzyko zwichnięcia jest największe przy zgięciu powyżej 90° w biodrze, rotacji wewnętrznej i przywodzeniu. Pacjent powinien unikać głębokiego siadu, skrzyżowania nóg i silnych ruchów rotacyjnych, które mogą przemieścić panewkę endoprotezy.

Pytanie 29 — 9 sesji

Pielęgniarka w celu przeciwdziałania obrzękowi mózgu, ułoży pacjenta z urazem czaszkowo- mózgowym w pozycji:

• A. płaskiej z głową pod kątem 30 stopni ✓
• B. płaskiej
• C. z głową uniesioną pod kątem 60 stopni
• D. wysokiej

Ułożenie płaskie z głową uniesioną pod kątem 30° (pozycja anty-Trendelenburga) jest optymalnym kompromisem po urazie czaszkowo-mózgowym: ułatwia odpływ żylny z czaszki i obniża ciśnienie śródczaszkowe, nie upośledzając jednocześnie ciśnienia perfuzji mózgowej. Kąt 60° nadmiernie obniżałby perfuzję.

Pytanie 30 — 9 sesji

U pacjenta z tamponadą serca po urazie klatki piersiowej obserwuje się między innymi:

• A. spadek ciśnienia tętniczego
• B. znaczne wypełnienie żył szyjnych
• C. wstrząs
• D. wszystkie odpowiedzi są prawidłowe ✓

Tamponada serca upośledza napełnianie komór, co skutkuje spadkiem rzutu serca i hipotensją. Wzrost ciśnienia w worku osierdziowym przenosi się wstecznie na układ żylny, powodując wypełnienie żył szyjnych. Zmniejszony rzut serca i hipotensja prowadzą do wstrząsu — wszystkie trzy elementy współwystępują.

Zobacz pozostałe pytania z uzasadnieniami — załóż darmowe konto →

7. Materiały — z czego się uczyć

Skuteczne przygotowanie stoi na dwóch nogach: uporządkowana teoria i praca na pytaniach.

Literatura, która najczęściej powraca w pytaniach. Przeanalizowaliśmy przypisy bibliograficzne dołączone do pytań z dotychczasowych sesji pielęgniarstwa chirurgicznego. Kilka pozycji odpowiada za zdecydowaną większość źródeł — i to od nich warto zacząć:

• Walewska E. (red.) — Podstawy pielęgniarstwa chirurgicznego (PZWL) — zdecydowanie najczęściej cytowane źródło i naturalny „kościec” do nauki (przygotowanie do zabiegu, opieka pooperacyjna, rany, powikłania, dreny).
• Borkowski A. (red.) — Urologia. Podręcznik dla studentów medycyny (PZWL) — drugie co do częstości; potwierdza, jak dużą wagę egzamin przykłada do urologii.
• Noszczyk W. (red.) — Chirurgia (PZWL) — podręcznik chirurgii ogólnej, źródło pytań z anatomii klinicznej i postępowania operacyjnego.
• Twarduś K., Perek M. (red.) — Opieka nad dzieckiem w wybranych chorobach chirurgicznych (PZWL) — wątek chirurgii dziecięcej powraca regularnie.
• Szewczyk M., Jawień A. (red.) — Leczenie ran przewlekłych oraz Szewczyk M., Ślusarz R. (red.) — Pielęgniarstwo w neurochirurgii — dla działów ran i neurochirurgicznych.

Pojawiają się też pozycje z komunikacji, etyki i organizacji opieki (m.in. Komunikowanie interpersonalne w pielęgniarstwie) oraz akty prawne (ustawa o prawach pacjenta, ustawa o samorządzie zawodowym) — to pula pytań „okołozawodowych”, łatwa do dobicia punktów.

Wniosek praktyczny: jeśli masz czas tylko na jeden podręcznik, niech to będzie Walewska, a urologię dorób z Borkowskiego — te dwie pozycje pokrywają największą część pytań.

• Baza pytań. Sam podręcznik nie nauczy Cię formy egzaminu — tego, jak konstruowane są pytania i dystraktory. Dlatego od początku łącz teorię z rozwiązywaniem pytań z bazy PES dla pielęgniarstwa chirurgicznego, filtrując po dziale, którego akurat się uczysz.
• Wytyczne i procedury. Tam, gdzie standardy bywają aktualizowane (profilaktyka zakażeń, profilaktyka ŻChZZ, leczenie ran), sprawdzaj bieżące rekomendacje — egzamin lubi „aktualne postępowanie”, nie wersję sprzed lat.

Najskuteczniejszy rytm to pętla: przeczytaj dział → rozwiąż pytania z tego działu → wróć do błędów. Pytanie, na które odpowiedziałaś źle i zrozumiałaś dlaczego, jest warte więcej niż dziesięć przeczytanych stron.

8. Plan nauki na 8–12 tygodni

Poniższy plan zakłada pracę obok dyżurów — realny, nie idealny. Dostosuj proporcje do swoich luk.

Faza 1 (tygodnie 1–2): diagnoza i mapa luk. Rozwiąż jeden pełny zestaw pytań „na zimno”, zanim cokolwiek powtórzysz. Wynik nie ma znaczenia — chodzi o mapę słabych obszarów. Zapisz, które działy lecą poniżej progu (rany? ŻChZZ? opieka pooperacyjna?) i to one dostają najwięcej czasu.

Faza 2 (tygodnie 3–9): systematyczna nauka działami. Pracuj blokami tematycznymi, nie „wszystkim naraz”. Jeden blok = teoria z podręcznika + pytania z tego samego działu + powrót do błędów. Sugerowana kolejność: najpierw filary o największej liczbie pytań (przygotowanie i opieka pooperacyjna, rany, profilaktyka zakażeń i ŻChZZ), potem obszary węższe (urologia, ortopedia, dreny/stomie, anatomia kliniczna). Rób krótkie powtórki rozłożone w czasie — wracaj do działu po kilku dniach, nie dopiero przed egzaminem.

Faza 3 (tygodnie 10–12): symulacje. Przejdź na pełne zestawy 140 pytań w reżimie 140 minut, najlepiej o porze planowanego egzaminu. Minimum 3 pełne symulacje wytrenują wytrzymałość i tempo. Po każdej analizuj nie tylko co było źle, ale dlaczego — czy to luka wiedzy, czy błąd czytania pytania. Celuj w stabilne 75–80%, żeby mieć bufor ponad próg 60%.

Jeśli masz mniej niż 8 tygodni, skróć Fazę 2, ale nie rezygnuj z symulacji — to one najmocniej podnoszą wynik tuż przed egzaminem.

9. Najczęstsze błędy zdających — i jak ich uniknąć

Większość niepowodzeń na PES nie wynika z braku wiedzy, tylko z powtarzalnych pułapek. Oto te, które najczęściej kosztują punkty na egzaminie chirurgicznym:

• Nauka „wszystkiego po trochu” zamiast od luk. Bez diagnozy z Fazy 1 łatwo godzinami powtarzać to, co już się umie, a omijać słabe działy. Najpierw zmierz, potem ucz się celowo.
• Mylenie zakresu chirurgicznego z operacyjnym. Klasyk: zdająca do chirurgicznego wkuwa instrumentarium i sterylizację bloku, bo wpadła na materiały dla instrumentariuszek. Sprawdzaj, czy źródło i baza pytań dotyczą Twojej specjalizacji.
• Uczenie się teorii bez pytań. Sam podręcznik nie pokazuje, jak skonstruowane są dystraktory. Bez treningu na pytaniach na egzaminie zaskakuje forma, nie treść.
• Powtarzanie nieaktualnych standardów. Profilaktyka zakażeń, profilaktyka ŻChZZ i leczenie ran bywają aktualizowane. Wersja „jak uczyli kilka lat temu” potrafi być dziś błędną odpowiedzią.
• Pomijanie kazusów klinicznych. Pytania opisujące pacjenta i pytające o postępowanie są trudniejsze i czasochłonne. Ćwicz je świadomie, zamiast odkładać „na koniec”.
• Brak symulacji w reżimie czasowym. Wiedza bez wytrenowanego tempa załamuje się na sali. 140 pytań w 140 minut to też test koncentracji i wytrzymałości.
• Zostawianie pustych odpowiedzi. Skoro nie ma punktów ujemnych, każde pytanie bez zaznaczenia to dobrowolnie oddany punkt.

10. Strategia w dniu egzaminu

Dobrze rozegrany dzień egzaminu potrafi podnieść wynik o kilka punktów — bez żadnej dodatkowej wiedzy. Kilka zasad:

• Dwie tury. Pierwsze przejście: odpowiadaj na pytania, które znasz od ręki, a trudne oznaczaj i pomijaj. Druga tura: wracaj do oznaczonych z chłodną głową i większym zapasem czasu.
• Pilnuj tempa. Po około 70 minutach powinnaś być mniej więcej w połowie zestawu. Jeśli zostajesz w tyle, przyspiesz — lepiej przejść całość raz niż utknąć na dwudziestu pytaniach.
• Czytaj pytanie do końca. W chirurgicznych kazusach kluczowy bywa ostatni fragment opisu (parametr, czas od operacji, objaw alarmowy). Zwroty „najpierw”, „w pierwszej kolejności”, „przeciwwskazane” zmieniają poprawną odpowiedź.
• Eliminuj, nie zgaduj na ślepo. Nawet gdy nie znasz odpowiedzi, odrzucenie dwóch ewidentnie błędnych opcji podnosi szansę z 25% do 50%.
• Nie zmieniaj odpowiedzi bez powodu. Pierwszy wybór poparty wiedzą jest zwykle trafniejszy niż poprawka „z nerwów”. Zmieniaj tylko, gdy znajdziesz konkretny argument.

11. Sprawdź się na prawdziwych pytaniach

Najszybszy sposób, by zobaczyć, gdzie naprawdę jesteś, to rozwiązać darmowy egzamin z pielęgniarstwa chirurgicznego — w formacie zbliżonym do PES. Potraktuj pierwsze podejście jako diagnozę z Fazy 1: zobaczysz swój wynik, rozkład błędów po działach i to, które obszary wymagają najwięcej pracy. A potem wracaj do bazy regularnie, ucząc się na własnych pomyłkach — bo to one najszybciej budują wynik.

Powodzenia na egzaminie — chirurgia nagradza systematyczność.

Jeśli chcesz uczyć się dalej, specjalizacja chirurgiczna — baza 1 152 pytań PES obejmuje wszystkie pytania z uzasadnieniami, naukę działami, powtórki oparte na Twoich błędach oraz blok ogólnozawodowy — w tej samej cenie, bez osobnego pakietu.

Kwartał kosztuje 99 zł. W tym planie działa gwarancja: jeśli nie zdasz, uczysz się dalej do kolejnej sesji bez dopłaty.

Załóż konto i sprawdź platformę przez dobę →