Specjalizacja geriatryczna — testy z odpowiedziami z sesji 2020–2025

Egzamin specjalizacyjny z pielęgniarstwa geriatryczne odbędzie się 6 października 2026 roku o godzinie 11:00 w Expo XXI w Warszawie (ul. Prądzyńskiego 12/14). Do rozwiązania jest 140 pytań jednokrotnego wyboru w 140 minut, a próg zaliczenia to 84 poprawne odpowiedzi, czyli 60%. Punktów ujemnych nie ma. Poniżej trzydzieści pytań wracających najczęściej — wybrane z 565 unikalnych pytań z 12 sesji.

Pielęgniarstwo geriatryczne to specjalizacja wymagająca szerokiego spojrzenia — pacjent geriatryczny rzadko ma jedną chorobę, jeden lek i jeden problem do rozwiązania. Egzamin sprawdza zdolność do myślenia o osobie starszej całościowo: od oceny funkcjonalnej i ryzyka upadków, przez zarządzanie polipragmazją, po elementy opieki paliatywnej. Ten przewodnik zbiera w jednym miejscu wszystko, co przed PES z pielęgniarstwa geriatrycznego trzeba wiedzieć: jak wygląda egzamin, co zmienia reforma organizatora, jak się zgłosić, co konkretnie powtarzać i jak rozłożyć naukę na 8–12 tygodni.

Jeśli szukasz ogólnego obrazu wszystkich specjalizacji, zacznij od kompletnego przewodnika po PES pielęgniarskim. Poniżej skupiamy się wyłącznie na geriatrii.

1. Mechanika egzaminu — 140 pytań, 60%, jedna odpowiedź

Format PES jest taki sam dla wszystkich specjalizacji pielęgniarskich i nie zmienia się między dziedzinami:

Element	Wartość
Data	6 października 2026 (wtorek)
Godzina	11:00
Miejsce	Expo XXI, ul. Prądzyńskiego 12/14, Warszawa
Liczba pytań	140
Czas	140 minut (średnio minuta na pytanie)
Typ pytań	jednokrotnego wyboru, 4 odpowiedzi, jedna poprawna
Próg zdawalności	60% = 84 poprawne odpowiedzi
Punkty ujemne	brak — nie zostawiaj pustych odpowiedzi

Cztery rzeczy, które warto z tego wyciągnąć od razu:

• Tempo. Minuta na pytanie brzmi komfortowo, ale część zadań to kazusy kliniczne (opis 80-letniej pacjentki z wielochorobowością i polipragmazją), które czyta się dłużej. Naucz się zostawiać trudne pytania na drugą turę, zamiast grzęznąć.
• Brak punktów ujemnych. Każde pytanie bez odpowiedzi to stracona szansa. Nawet przy zgadywaniu masz 25% szans — zawsze zaznacz cokolwiek.
• Jedna poprawna z czterech. Pytania PES często zawierają dwie odpowiedzi „prawie dobre”. Wygrywa rozróżnianie niuansów — np. która skala służy do oceny ryzyka odleżyn, a nie tylko czy taką skalę stosować.
• Próg jest stały. 84/140 to Twój cel minimalny. Realnie warto celować w zapas — symulacje powtarzane na poziomie 75–80% dają bezpieczny bufor na stres egzaminacyjny.

2. Reforma CEM 2027 — co się zmienia, a co nie

Wokół egzaminów pielęgniarskich od 2025 r. trwa reorganizacja instytucji i to budzi najwięcej niepokoju wśród zdających. Uporządkujmy:

• Sesje 2026 organizuje CMKP (Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego) — na dotychczasowych zasadach. Format, próg, sposób zgłoszenia przez SMK pozostają bez zmian.
• Od 2027 r. egzaminy ma planowo przejąć CEM (Centrum Egzaminów Medycznych — ta sama instytucja, która od lat prowadzi LEK i PES lekarski). Przejęcie zależy od wejścia w życie odpowiednich przepisów.

Dla osoby zdającej w 2026 r. praktyczny wniosek jest prosty: nic nie musisz robić inaczej. Zmiana organizatora to kwestia administracyjna — baza pytań, zakres merytoryczny i format egzaminu nie zmieniają się z dnia na dzień wraz ze zmianą szyldu. Jeśli planujesz egzamin na 2027 r. lub później, śledź komunikaty, ale nie przekładaj nauki „aż się wyjaśni”.

Pełną oś zmian, daty i otwarte pytania opisaliśmy osobno w tekście o reformie egzaminów pielęgniarskich 2027.

3. Terminy, zgłoszenie przez SMK i opłata 350 zł

Sesja jesienna 2026 dla pielęgniarstwa geriatryczne wypada 6 października 2026 roku (wtorek) o godzinie 11:00 w Expo XXI, ul. Prądzyńskiego 12/14 w Warszawie. Pełne zestawienie wszystkich dziedzin znajdziesz we wpisie o terminach sesji jesiennej 2026.

Egzamin odbywa się w dwóch sesjach rocznie — wiosennej i jesiennej. Konkretne daty publikuje organizator z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem, a ogłoszenia o sesjach i listy zakwalifikowanych znajdziesz w SMK (System Monitorowania Kształcenia).

Droga do dopuszczenia wygląda tak:

1. Ukończ program specjalizacji w pielęgniarstwie geriatrycznym (z wymaganymi stażami i zaliczeniami).
2. Zadbaj o aktualny wpis w SMK — konto SMK warto mieć od pierwszego dnia szkolenia, bo to przez nie idą wszystkie operacje.
3. Złóż wniosek o dopuszczenie do PES w SMK — zwykle 4–6 tygodni przed egzaminem.
4. Wnieś opłatę egzaminacyjną — 350 zł (stawka po konsolidacji instytucji w 2025 r.; wcześniej 170 zł).

W praktyce, jeśli zaliczyłaś program i masz porządek w SMK, dopuszczenie jest formalnością. Najczęstsze problemy to spóźnione zgłoszenia i brakujące zaliczenia, które trzeba uzupełnić u kierownika specjalizacji — dlatego nie zostawiaj formalności na ostatni tydzień.

Na egzamin zabierz: dowód osobisty, długopis (czarny lub niebieski) i wezwanie z SMK. Telefony i smartwatche zostają przed salą; spóźnienie powyżej 30 minut zwykle dyskwalifikuje z sesji.

4. Zakres egzaminu — geriatria jako myślenie całościowe

Egzamin z pielęgniarstwa geriatrycznego nie pyta o wyizolowane choroby, lecz o opiekę nad człowiekiem w starości: wielochorobowym, często niesamodzielnym, przyjmującym kilkanaście leków i zagrożonym specyficznymi powikłaniami. Pytania koncentrują się wokół kilku wyraźnych filarów:

• Opieka nad pacjentem w wieku podeszłym — odrębności anatomiczne i fizjologiczne starzenia się (zmieniony metabolizm leków, obniżona rezerwa narządowa, atypowy przebieg chorób), ocena stanu funkcjonalnego, komunikacja z pacjentem z deficytami poznawczymi i jego rodziną.
• Wielochorobowość i polipragmazja — zasady bezpiecznej farmakoterapii u seniorów, kryteria Beersa, interakcje lekowe, objawy niepożądane typowe dla wieku podeszłego (splątanie, upadki, zatrzymanie moczu po lekach), rola pielęgniarki w monitorowaniu i raportowaniu.
• Wielkie zespoły geriatryczne — upadki i profilaktyka upadków, otępienie i jego typy, majaczenie (delirium) i różnicowanie z otępieniem, nietrzymanie moczu (rodzaje i postępowanie), sarkopenia i jej konsekwencje.
• Całościowa ocena geriatryczna (COG) i skale pomiarowe — cel i elementy COG, najważniejsze narzędzia: skala ADL i IADL (sprawność funkcjonalna), MMSE i MoCA (ocena poznawcza), GDS (depresja), skala Barthel, skala Norton/Waterlow (ryzyko odleżyn), skala MNA (ocena stanu odżywienia), test Tinetti i test Up and Go (ryzyko upadków).
• Profilaktyka odleżyn — klasyfikacja odleżyn, identyfikacja czynników ryzyka, skale oceny ryzyka, zasady pozycjonowania i odciążania, dobór materacy i opatrunków, pielęgnacja skóry.
• Rehabilitacja i usprawnianie — rola pielęgniarki w rehabilitacji przyłóżkowej, wczesne uruchamianie, ćwiczenia oddechowe, zapobieganie przykurczom, współpraca z fizjoterapeutą.
• Elementy opieki paliatywnej — zasady oceny i leczenia bólu u pacjenta geriatrycznego, duszność i inne objawy u kresu życia, komunikacja z pacjentem i rodziną, wsparcie psychologiczne, aspekty etyczne opieki terminalnej.
• Odrębności farmakoterapii u seniorów — zmiany farmakokinetyki i farmakodynamiki w starości, leki szczególnie ryzykowne u seniorów, polipragmazja jako problem systemowy, rola pielęgniarki w edukacji pacjenta.

W obrębie tych filarów jest garść tematów, które wracają na egzaminie wyjątkowo często i które warto opanować „na pewno”, a nie „mniej więcej”:

• Skale stosowane w COG — egzamin lubi pytać o konkretne narzędzie: co mierzy skala Barthel, a co ADL; ile punktów w MMSE sugeruje otępienie; jakie elementy zawiera MNA. Znaj nazwy, przeznaczenie i progi interpretacyjne głównych skal.
• Różnicowanie majaczenia i otępienia — to klinicznie i egzaminacyjnie jeden z najtrudniejszych obszarów; kluczowe są: nagłość początku, zaburzenia świadomości, zmienność w czasie i odwracalność.
• Profilaktyka i klasyfikacja odleżyn — stadium odleżyny według NPUAP/EPUAP, jakie działania podejmuje się na każdym etapie, kiedy zmieniać ułożenie i jak często.
• Polipragmazja i kryteria Beersa — grupy leków nieodpowiednich dla seniorów, mechanizm zwiększonego ryzyka, konkretne przykłady (benzodiazepiny, niektóre leki antyhistaminowe, NLPZ przy CKD).
• Profilaktyka upadków — identyfikacja czynników ryzyka (środowiskowych, farmakologicznych, funkcjonalnych), skale ryzyka, wieloelementowe programy prewencji.
• Ocena stanu odżywienia i sarkopenię — kryteria rozpoznania niedożywienia i sarkopenii, konsekwencje dla rokowania i gojenia ran, interwencje żywieniowe.

To są obszary, z których statystycznie pochodzi najwięcej pytań — i tu opłaca się być pewną, a nie „mniej więcej”.

5. Blok ogólnozawodowy — 20 pytań ze 140

Blok ogólnozawodowy to jedna siódma egzaminu: prawo, etyka zawodowa, praktyka oparta na dowodach (EBNP), organizacja opieki i epidemiologia. Te pytania są wspólne dla wszystkich specjalizacji pielęgniarskich i nie znajdziesz ich w podręczniku klinicznym z pielęgniarstwa geriatryczne.

Dwadzieścia punktów to dokładnie tyle, ile dzieli wynik 84 od wyniku 64. Osoba, która przygotuje się wyłącznie klinicznie i odpuści blok, musi zdobyć 84 punkty ze 120 pytań klinicznych, czyli 70% zamiast 60%. To zauważalnie trudniejszy egzamin — nałożony na siebie dobrowolnie.

Że nie jest to problem teoretyczny, widać w danych: w pielęgniarstwie chirurgicznym pytanie o zakażenia wywoływane przez Staphylococcus epidermidis — czyli pytanie z bloku, nie z chirurgii — wróciło w trzynastu sesjach, częściej niż większość pytań stricte klinicznych.

Blokowi poświęciliśmy osobny tekst z analizą wszystkich sesji, rozkładem tematów i kanonem literatury: Blok ogólnozawodowy na PES pielęgniarek — kompletny przewodnik nauki.

Blok masz w cenie. W PESmaster pytania z bloku ogólnozawodowego wchodzą w skład banku specjalizacji — nie dokupujesz osobnego pakietu i nie uczysz się z dwóch aplikacji naraz. Jedna baza pokrywa cały egzamin, łącznie z tymi dwudziestoma pytaniami.

6. Specjalizacja geriatryczna — pytania z odpowiedziami (30 najczęstszych)

Poniższe pytania pochodzą z rzeczywistych sesji egzaminacyjnych. Przy każdym podajemy, w ilu sesjach wystąpiło — informacja, której nie znajdziesz w żadnym zbiorze testów, a która wprost mówi, czego uczyć się w pierwszej kolejności.

Te trzydzieści pytań pojawiło się łącznie 239 razy w 12 sesjach z lat 2020–2025.

Pytanie 1 — 11 sesji

Która z poniższych aktywności/ pozycji jest przeciwwskazana u pacjentów po operacji endoprotezoplastyki stawu biodrowego?

• A. stopniowe obciążanie operowanej kończyny
• B. układanie operowanej kończyny w odwiedzeniu
• C. układanie operowanej kończyny w przywiedzeniu ✓
• D. siadanie na wysokim krześle

Po endoprotezoplastyce stawu biodrowego bezwzględnie przeciwwskazane jest przywiedzenie operowanej kończyny, gdyż prowadzi to do zwichnięcia endoprotezy. Zalecane jest układanie kończyny w odwiedzeniu (poduszka międzyudowa), siadanie na wysokich krzesłach i stopniowe obciążanie zgodnie z wytycznymi.

Pytanie 2 — 10 sesji

Do najczęstszych powikłań specyficznych dla endoprotezoplastyki stawu biodrowego należą:

• A. zakażenia okołoprotezowe, zwichnięcie protezy oraz złamanie okołoprotezowe ✓
• B. niewłaściwe dobranie protezy, aseptyczne obluzowanie protezy oraz infekcja ogólnoustrojowa
• C. zmiany zwyrodnieniowe, zużycie się elementów ciernych endoprotezy i jałowa martwica kłykci kości udowej
• D. prawidłowe odpowiedzi B i C

Do najczęstszych powikłań endoprotezoplastyki stawu biodrowego należą: zakażenie okołoprotezowe (powierzchowne lub głębokie), zwichnięcie protezy (najczęstsze w pierwszych 3 miesiącach, wymaga przestrzegania zasad pozycjonowania) oraz złamanie okołoprotezowe (szczególnie u pacjentów z osteoporozą). Są to specyficzne powikłania endoprotezy wynikające z obecności implantu.

Pytanie 3 — 9 sesji

Depresja w wieku podeszłym może mieć nietypowy przebieg. Jednym ze specyficznych jej objawów jest somatyzacja depresji, która polega na:

• A. występowaniu zaburzeń pamięci (postać rzekomootępienna)
• B. podawaniu objawów typowych dla chorób somatycznych (maski depresji) ✓
• C. występowaniu urojeń hipochondrycznych
• D. występowaniu myśli samobójczych

Somatyzacja depresji (maska depresji) polega na prezentowaniu przez chorego dolegliwości typowych dla chorób somatycznych (bóle głowy, serca, brzucha, męczliwość) bez organicznej przyczyny, co maskuje rzeczywiste objawy depresji. Rozpoznanie wymaga wykluczenia organicznych przyczyn dolegliwości oraz aktywnego poszukiwania objawów afektywnych.

Pytanie 4 — 9 sesji

Stosowanie łącznie doustnych leków hipoglikemizujących i NLPZ może powodować wystąpienie:

• A. silniejszego działania leków NLPZ - krwawień
• B. silniejszego działania leków hipoglikemizujących - hiperglikemii
• C. przyśpieszenie perystaltyki jelit - biegunek
• D. silniejszego działania leków hipoglikemizujących - hipoglikemii ✓

NLPZ hamują syntezę prostaglandyn nerkowych, zmniejszając wydzielanie nerkowe sulfonylomocznika i innych leków hipoglikemizujących, co wydłuża czas ich działania i zwiększa stężenie we krwi. Efektem jest nasilone działanie hipoglikemizujące grożące hipoglikemią, a nie hiperglikemią. Interakcja ta jest szczególnie niebezpieczna u seniorów, u których rezerwa kontrregulacyjna jest osłabiona.

Pytanie 5 — 9 sesji

Najważniejszymi problemami pielęgnacyjnymi pacjenta niepełnosprawnego z zaawansowaną chorobą zwyrodnieniową stawów i kręgosłupa, będzie poniższy zespół trudności:

• A. zaburzenia mikcji spowodowane neurogenną dysfunkcją czynności dolnych dróg moczowych
• B. ograniczona wydolność czynnościowa chorego wynikająca z bólu stawów nasilającego się podczas ruchu oraz postępującej deformacji (szpotawość, koślawość) i niestabilności stawów kończyn dolnych i kręgosłupa ✓
• C. zagrożenie wystąpienia zakrzepicy żył kończyn dolnych i odleżyn w wyniku przedłużającego się unieruchomienia pacjenta
• D. zagrożenie wystąpienia powikłań płucnych oraz trudności w zakresie samoobsługi z powodu występującego drżenia mięśni

W zaawansowanej chorobie zwyrodnieniowej stawów dominujący problem pielęgnacyjny to ograniczona sprawność funkcjonalna wynikająca z bólu nasilającego się podczas ruchu oraz deformacji (szpotawość, koślawość) i niestabilności stawów. Ból i deformacje bezpośrednio uniemożliwiają samoobsługę i lokomocję, co jest głównym celem interwencji pielęgniarskiej i rehabilitacyjnej.

Pytanie 6 — 9 sesji

U pacjenta z zaawansowaną niewydolnością serca (III lub IV stopień NYHA) pielęgniarka podczas badania fizykalnego przedmiotowego może stwierdzić następujące objawy:

• A. bradykardię, obrzęki kończyn dolnych, szmer pęcherzykowy nad dolnymi polami płuc
• B. bradykardię, obrzęki kończyn dolnych, poszerzenie żył szyjnych, sinicę
• C. tachykardię, obrzęki kończyn dolnych i okolicy lędźwiowej, sinicę, szmer pęcherzykowy nad dolnymi polami płuc
• D. tachykardię, poszerzenie żył szyjnych, obrzęki na obwodowych partiach ciała, trzeszczenia nad dolnymi polami płuc ✓

W III-IV stopniu NYHA przewlekła niewydolność serca objawia się tachykardią kompensacyjną, przeciążeniem żył (obrzęki kończyn dolnych i okolicy lędźwiowej), przeciążeniowym podwyższeniem ciśnienia żylnego (poszerzenie żył szyjnych), a w wyniku przecieku do pęcherzyków płucnych — trzeszczeniami (krepitacjami) nad dolnymi polami płuc. Bradykardia i szmer pęcherzykowy nie są typowe dla zdekompensowanej NS.

Pytanie 7 — 9 sesji

Celem hartownia kikuta kończyny po zabiegu amputacji NIE jest:

• A. pobudzenie krążenia i pobudzenie przemiany materii w tkankach kikuta, a w efekcie przyspieszenie gojenia
• B. zwiększenie wrażliwości zakończeń nerwowych w skórze kikuta ✓
• C. systematyczne i stopniowe przyzwyczajenie skóry kikuta do ucisku wywieranego przez protezę, poprzez drażnienie skóry kikuta począwszy od bodźców delikatnych do bardziej intensywnych
• D. noszenie protez tymczasowych

Hartowanie kikuta polega na stopniowym przyzwyczajaniu skóry do ucisku protezy — zaczyna się od delikatnych bodźców (np. lekki masaż, owijanie elastycznym bandażem), następnie coraz silniejszych. Celem jest pobudzenie krążenia, przyspieszenie gojenia i zmniejszenie nadwrażliwości. Celowe zwiększenie czucia (nadwrażliwości) jest celem odwrotnym — hartowanie zmniejsza czułość nadmierną, nie zwiększa jej.

Pytanie 8 — 8 sesji

Nieprawidłowa tolerancja glukozy , jest to stężenie glukozy:

• A. w osoczu krwi żylnej w 120 minucie doustnego testu tolerancji glukozy pomiędzy 140 a 180 mg/dl
• B. w osoczu krwi żylnej w 120 minucie doustnego testu tolerancji glukozy pomiędzy 140 a 200 mg/dl ✓
• C. w osoczu krwi żylnej w 120 minucie doustnego testu tolerancji glukozy pomiędzy 90 a 120 mg/dl
• D. w osoczu krwi tętniczej w 120 minucie doustnego testu tolerancji glukozy pomiędzy 140 a 200 mg/dl

Według kryteriów WHO nieprawidłowa tolerancja glukozy (IGT) jest definiowana jako stężenie glukozy w osoczu krwi żylnej w 120. minucie doustnego testu tolerancji glukozy (OGTT) w zakresie 140-199 mg/dl (7,8-11,0 mmol/l). Wartość >= 200 mg/dl w 120. min. potwierdza cukrzycę, a badanie wykonuje się z krwi żylnej, nie tętniczej.

Pytanie 9 — 8 sesji

Podawanie samej insuliny długodziałającej, w leczeniu cukrzycy, wiąże się z ryzykiem wystąpienia:

• A. nocnych hipoglikemii ✓
• B. retinopatii
• C. nocnych hiperglikemii
• D. dziennych hipoglikemii

Insuliny długo działające (np. glargina, detemir) osiągają szczytowe działanie w nocy — przy braku posiłków i aktywności metabolicznej nocne stężenie glukozy spada, co grozi hipoglikemią nocną. Jest to szczególnie niebezpieczne u seniorów z upośledzonym odczuwaniem objawów hipoglikemii (hypoglycaemia unawareness). Stosowanie samej insuliny długo działającej bez insuliny bolus wymaga starannego dobrania dawki.

Pytanie 10 — 8 sesji

U pacjenta we wczesnym okresie po urazie rdzenia kręgowego, należy w praktyce pielęgniarskiej priorytetowo traktować:

• A. zaburzenia opróżniania pęcherza moczowego i magazynowania moczu spowodowane neurogenną dysfunkcją czynności dolnych dróg moczowych ✓
• B. ryzyko wystąpienia przykurczów z powodu spastyczności lub/i długotrwałego unieruchomienia pacjenta po urazie kręgosłupa w odcinku szyjnym
• C. trudności w samoobsłudze spowodowane niedowładem czterokończynowym
• D. ryzyko wystąpienia zapalenia płuc z powodu dysfunkcji (porażenia) mięśni oddechowych i unieruchomienia

Przy urazie rdzenia szyjnego neurogenna dysfunkcja dolnych dróg moczowych (pęcherzopochodna lub nadreaktywność) jest priorytetem, bo przedłużające się zatrzymanie moczu prowadzi do bakteriomoczu, posocznicy i nieodwracalnego uszkodzenia nerek. Powikłania urologiczne są główną przyczyną śmiertelności w przewlekłej fazie urazu rdzenia szyjnego.

Rozwiąż pełny egzamin próbny — 140 pytań, jak na prawdziwej sesji →

Pytanie 11 — 8 sesji

W procesie gojenia się ran przewlekłych uwzględnia się następujące elementy postępowania dietetycznego:

• A. zwiększone zapotrzebowanie na białko do 0,5 g/kg m.c./dobę przy prawidłowo funkcjonujących nerkach
• B. dostarczenie białek, w tym aminokwasów argininy i glutaminy, tłuszczów (z uwzględnieniem kwasów tłuszczowych Omega 3 ) i węglowodanów, zapobieganie niedoborom wody, soli mineralnych, witamin i pierwiastków śladowych ✓
• C. przede wszystkim zapobieganie niedoborom witamin z grupy B
• D. zwiększone nawodnienie pacjenta drogą pozajelitową

Prawidłowe gojenie ran przewlekłych wymaga zapewnienia substratu do syntezy kolagenu (arginina, glutamina), tłuszczów wielonienasyconych Omega-3 (działanie przeciwzapalne), wodorowęglanów, witamin (C, A, E, cynk) oraz odpowiedniego nawodnienia. Izolowane suplementowanie witamin z grupy B lub samo nawodnienie pozajelitowe nie pokrywa tych złożonych potrzeb metabolicznych.

Pytanie 12 — 8 sesji

Świadczenia zdrowotne w zakresie pielęgnacji, opieki i rehabilitacji dla osób niewymagających hospitalizacji realizowane są w ramach stacjonarnej opieki długoterminowej przez zakłady opiekuńczo-lecznicze i zakłady pielęgnacyjno-opiekuńcze. Przeciwwskazaniem do pobytu w ZOL/ZPO NIE jest/NIE są:

• A. zaawansowana choroba nowotworowa
• B. znaczne obniżenie sprawności funkcjonalnej ✓
• C. choroba psychiczna, uzależnienie
• D. trudna sytuacja socjalna

Zakłady opiekuńczo-lecznicze i pielęgnacyjno-opiekuńcze (ZOL/ZPO) przyjmują pacjentów wymagających stacjonarnej opieki długoterminowej. Przeciwwskazaniami do przyjęcia są: choroba psychiczna lub uzależnienie (wymagają innego trybu), zaawansowana choroba nowotworowa (hospicjum) i trudna sytuacja socjalna (DPS). Znacznie obniżona sprawność funkcjonalna jest głównym wskazaniem, nie przeciwwskazaniem do ZOL/ZPO.

Pytanie 13 — 8 sesji

Jakie metody fizjoterapeutyczne mają zastosowanie w przypadku nietrzymania moczu?

• A. jedyną skuteczną metodą jest elektroterapia
• B. ćwiczenia Kegla, elektroterapia oraz trening pęcherza moczowego ✓
• C. ćwiczenia mięśni dna miednicy oraz trening pęcherza moczowego
• D. obecnie nie ma metod fizjoterapeutycznych mających zastosowanie w nietrzymaniu moczu

W fizjoterapii nietrzymania moczu stosuje się trójtorowe podejście: ćwiczenia mięśni dna miednicy Kegla (wzmacnianie zwieracza), elektroterapię (elektrostymulacja nerwów sromowych — neurostymulacja i biofeedback) oraz trening pęcherza moczowego (stopniowe wydłużanie przerw między mikcjami). Sama elektroterapia lub same ćwiczenia nie są tak skuteczne jak ich kombinacja.

Pytanie 14 — 8 sesji

Sprawując opiekę nad pacjentem z chorobą Parkinsona zwrócisz uwagę na czas przyjmowania preparatu lewodopy względem czasu przyjmowania posiłków, zwłaszcza bogatobiałkowych:

• A. wskazane jest przyjmowanie leku w trakcie posiłku, bo pozwala to na zmniejszenie częstości występowania i nasilania się objawów ubocznych
• B. wskazane jest podawanie leku po przyjęciu posiłku, gdyż zwiększa to jego wchłanianie z przewodu pokarmowego
• C. należy lek podawać choremu około 30 minut przed posiłkiem ✓
• D. nie ma znaczenia czas przyjmowania leku względem czasu przyjmowania posiłków

Lewodopa wchłania się aktywnie przez te same transportery, co aminokwasy z białek pokarmowych. Spożycie posilku bogatobialkowego bezposrednio przed lekiem lub jednocześnie z nim hamuje jego absorpcję. Podanie ok. 30 minut przed posilkiem zapewnia optymalne wchłanianie i stabilniejszy efekt terapeutyczny.

Pytanie 15 — 8 sesji

Znaki ideograficzne, wykorzystywane w języku migowym osób niesłyszących to znaki:

• A. określające poszczególne litery i liczby
• B. alfabetu dotykowego Hieronima Lorma
• C. alfabetu Braille’a
• D. pojęciowe ✓

W jezyku migowym znaki ideograficzne (pojęciowe) reprezentują całe pojecia lub zdarzenia, a nie poszczegolne litery czy liczby. Alfabet palcowy służy do literowania, alfabet Lorme’a jest systemem dotykowym dla glucho-sleepych, a pismo Braille’a jest systemem dla niewidomych.

Pytanie 16 — 8 sesji

Wśród najważniejszych elementów programu rehabilitacji oddechowej pacjentów z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc wymienia się:

• A. kinezyterapię, inhalacje oraz masaż ✓
• B. tylko kinezyterapię i inhalacje, ponieważ masaż jest przeciwwskazany
• C. tylko masaż i inhalacje, ponieważ kinezyterapia jest przeciwwskazana
• D. pacjentów z POChP nie kwalifikuje się do programów rehabilitacji ze względu na małą wydolność fizyczną

Rehabilitacja oddechowa w POChP opiera się na trzech elementach: kinezyterapii (ćwiczenia oddechowe i ogólnoustrojowe), inhalacjach (rozszerzenie oskrzeli, nawilżenie) oraz masażu (ułatwienie odkrztuszania wydzieliny). Żaden z tych elementów nie jest bezwzględnie przeciwwskazany, a ich łączenie daje najlepsze efekty.

Pytanie 17 — 8 sesji

Najważniejsze powikłania specyficzne dla endoprotezoplastyki stawu biodrowego to wszystkie z WYJĄTKIEM:

• A. zakażenie okołoprotezowe i zwichnięcie endoprotezy
• B. aseptyczne obluzowanie endoprotezy
• C. przewlekłe bóle fantomowe ✓
• D. złamanie okołoprotezowe

Bóle fantomowe są specyficznym powikłaniem amputacji kończyny, a nie endoprotezoplastyki stawu biodrowego. Powikłania charakterystyczne dla endoprotezy stawu biodrowego to: zakażenie okołoprotezowe, zwichnięcie, aseptyczne obluzowanie oraz złamanie okołoprotezowe.

Pytanie 18 — 8 sesji

Jedną z metod zachowawczych przygotowujących kikut kończyny do protezowania jest bandażowanie, podczas którego kompresja powinna:

• A. wyraźnie rosnąć wraz z oddalaniem się zwojów od szczytu kikuta
• B. nieznacznie maleć wraz z oddalaniem się zwojów od szczytu kikuta ✓
• C. pozostawać niezmienna wraz z oddalaniem się zwojów od szczytu kikuta
• D. nieznacznie rosnąć wraz z oddalaniem się zwojów od szczytu kikuta

Przy bandażowaniu kikuta kończyny kompresja powinna być największa na szczycie kikuta i nieznacznie maleć w kierunku proksymalnym (wraz z oddalaniem się od szczytu). Dzięki gradientowi ciśnienia kształtuje się stożkowata, odpowiednia forma kikuta umożliwiająca dopasowanie protezy.

Pytanie 19 — 8 sesji

Wskaż odpowiedź BŁĘDNĄ. Urazy i upadki powstają z następujących przyczyn wewnętrznych:

• A. pogorszenia sprawności układu nerwowego
• B. zmiana wzorca chodu i postawy ciała
• C. pogorszenia sprawności układu mięśniowego, wzroku i słuchu
• D. stosowania nieodpowiedniego obuwia i przeszkód związanych z podłożem ✓

Nieodpowiednie obuwie i przeszkody związane z podłożem są przyczynami zewnętrznymi upadków (środowiskowymi), a nie wewnętrznymi (osobniczymi). Przyczyny wewnętrzne to: pogorszenie sprawności układu nerwowego i mięśniowego, zaburzenia równowagi i chodu, pogorszenie wzroku i słuchu.

Pytanie 20 — 7 sesji

Po zastosowaniu wziewnego leku kortykosteroidowego, celem zapobiegania grzybicy błony śluzowej, konieczne jest:

• A. płukanie jamy ustnej ✓
• B. podawanie antybiotyków
• C. podawanie witamin
• D. umycie zębów

Wziewne glikokortykosteroidy odkładają się na błonie śluzowej jamy ustnej i gardła, sprzyjając rozwojowi grzybicy (kandydozy). Płukanie jamy ustnej wodą lub środkiem antyseptycznym bezpośrednio po inhalacji skutecznie usuwa osady leku i zapobiega miejscowej infekcji grzybiczej.

Pytanie 21 — 7 sesji

Wysiłkowe nietrzymanie moczu polega na:

• A. nadpobudliwości mięśnia wypieracza moczu co prowadzi do częstego i nagłego oddawania niewielkiej objętości moczu
• B. zmniejszeniu pobudliwości wypieracza co powoduje niezupełne opróżnianie się pęcherza i zwiększenie objętości zalegającej po mikcji
• C. wyciekaniu moczu z pęcherza bez jego skurczów, podczas wysiłku związanego z kaszlem, kichaniem, śmianiem ✓
• D. niemożności dotarcia do toalety na czas lub nieumiejętności skorzystania z niej

Wysiłkowe (stresowe) nietrzymanie moczu wynika z niewystarczającej siły mięśni dna miednicy i zwieracza cewki moczowej, co powoduje wyciek moczu przy wzroście ciśnienia w jamie brzusznej podczas kaszlu, kichania lub śmiechu. Nie towarzyszy mu parcie naglące, co odróżnia je od formy naglącej (imperious) lub mieszanego nietrzymania moczu.

Pytanie 22 — 7 sesji

Do objawów subiektywnych niewydolności serca zgłaszanych przez pacjenta należą:

• A. duszność, senność, skąpomocz
• B. duszność, zmęczenie, obrzęki kończyn dolnych, bezmocz
• C. duszność, zmęczenie, obrzęki kończyn górnych, nykturia
• D. duszność, zmęczenie, obrzęki kończyn dolnych, nykturia ✓

Subiektywne objawy niewydolności serca zgłaszane przez pacjenta to duszność, uczucie zmęczenia, obrzęki kończyn dolnych i nykturia (nocne oddawanie moczu). Bezmocz jest stanem zagrożenia życia i nie jest typowym objawem przewlekłej niewydolności serca, a obrzęki kończyn górnych nie są charakterystyczne dla tego schorzenia.

Pytanie 23 — 7 sesji

W procesie reedukacji chodu pacjenta po operacji endoprotezoplastyki stawu biodrowego zaleca się określoną sekwencję ruchów, szczególne w chodzeniu po schodach. Którą nogą chory powinien wchodzić na stopień?

• A. pacjent już od początku rehabilitacji może chodzić po schodach naprzemiennie
• B. zawsze nogą chorą, uprzednio stawiając kulę na stopniu
• C. zawsze nogą zdrową, podczas gdy kula zostaje przy nodze chorej odciążając ją ✓
• D. pacjent powinien unikać chodzenia po schodach i zawsze używać windy

Po endoprotezoplastyce stawu biodrowego obowiązuje zasada “zdrowa noga pierwsza na górze”: wchodząc na schody wchodzi się nogą zdrową, a schodząc schodzi się nogą chorą jako pierwszą. Kula pozostaje przy nodze operowanej, odciążając ją. Zasada ta ogranicza moment siły działający na nowy staw biodrowy i zmniejsza ryzyko zwichnięcia protezy.

Pytanie 24 — 7 sesji

Zgodnie z ergonomią podnoszenia i przemieszczania pacjentów zaleca się zastosowanie techniki:

• A. przenoszenia na wyprostowanych nogach z pochylonym tułowiem, aby nie przeciążać stawów kolanowych
• B. podczas przenoszenia powinno się trzymać pacjenta jak najdalej od swojego ciała
• C. stopy osoby przenoszącej powinny być jak najbliżej siebie
• D. przenoszenia przy użyciu mięśni nóg, uginając a następnie prostując kolana, aby nie wywołać przeciążenia kręgosłupa ✓

Ergonomia przenoszenia pacjentów nakazuje uginanie kolan (a nie pleców), trzymanie pacjenta możliwie blisko ciała (skrócenie ramienia siły), szerokie ustawienie stóp (stabilna podstawa) i prostowanie nóg podczas unoszenia ciężaru. Technika ta chroni kręgosłup przed przeciążeniem dysków i mięśni przykręgosłupowych powodującym urazy zawodowe pielęgniarek.

Pytanie 25 — 7 sesji

Najważniejszym problemem pielęgnacyjnym dla pacjenta po urazie rdzenia kręgowego w odcinku szyjnym, z punktu widzenia niezależności samoobsługowej jest:

• A. ryzyko zagrożenia życia z powodu wystąpienia objawów autonomicznej dysrefleksji
• B. ryzyko wystąpienia przykurczów z powodu spastyczności lub/i innych następstw długotrwałego unieruchomienia po urazie kręgosłupa ✓
• C. trudności w adaptacji do niepełnosprawności spowodowane brakiem akceptacji ograniczeń funkcjonalnych
• D. powikłania urologiczne spowodowane neurogenną dysfunkcją czynności dolnych dróg moczowych

Po urazie rdzenia szyjnego spastyczność i unieruchomienie prowadzą do szybkiego rozwoju przykurczów ograniczających zakres ruchu we wszystkich czterech kończynach — co bezpośrednio i trwale upośledza samodzielność (np. niemożność posługiwania się rękami). Zapobieganie przykurczom wymaga codziennej biernej mobilizacji, co jest priorytetem pielęgniarskim z punktu widzenia niezależności samoobsługowej.

Pytanie 26 — 7 sesji

U chorego unieruchomionego mogą wystąpić zaburzenia ze strony układu pokarmowego typu:

• A. jadłowstręt
• B. zaparcie stolca ✓
• C. upośledzenie wydzielania soku żołądkowego
• D. zanik mięśni gładkich przełyku, żołądka, jelit

Unieruchomienie zmniejsza perystaltykę jelita grubego (odruch motoryczny stymulowany przez aktywność fizyczną zanika), spowalnia transit time i prowadzi do zaparcia stolca. Jest to najczęstsze powikłanie ze strony przewodu pokarmowego u pacjentów unieruchomionych. Jadłowstręt, zanik mięśni gładkich i upośledzenie wydzielania kwasu żołądkowego są możliwe, ale nie tak częste ani specyficzne.

Pytanie 27 — 7 sesji

Przebieg procesu adaptacji osoby do stanu niepełnosprawności zależy głównie od:

• A. rodzaju i czasu niepełnosprawności osoby oraz reakcji rodziny i społecznego otoczenia
• B. rodzaju i czasu niesprawności, struktury osobowości, wyuczonych wzorców reagowania w określonych sytuacjach
• C. struktury i dojrzałości osobowości, uświadomienia zakresu własnych możliwości, odczuwania reakcji otoczenia
• D. wieku osoby, rodzaju niesprawności, struktury osobowości, i postrzegania reakcji rodziny ✓

Adaptacja do niepełnosprawności jest procesem wieloczynnikowym, który zależy od: wieku (młodsi zazwyczaj łatwiej adaptują się), rodzaju i czasu trwania niesprawności, struktury osobowości (dojrzałość ego, wzorce radzenia sobie) oraz postrzegania reakcji rodziny i otoczenia społecznego. Wszystkie te wymiary łącznie determinują jakość i szybkość adaptacji.

Pytanie 28 — 7 sesji

Która z poniższych aktywności jest najbardziej wskazana w procesie usprawniania chorego z chorobą Parkinsona uwzględniając następstwa postępującej choroby?

• A. nordic walking (marsz z kijkami) ✓
• B. pływanie
• C. jazda na rowerze stacjonarnym
• D. bieganie

Nordic walking angażuje gorną i dolną partie ciała, poprawia postawe i rownowage, co jest kluczowe w chorobie Parkinsona nasilajacej zaburzenia chodu i drżenie. Kijki stabilizuja sylwetke i zmniejszaja ryzyko upadku, a rytmiczny marsz stymuluje wzorce ruchowe szczegolnie zaburzone w tej chorobie.

Pytanie 29 — 7 sesji

Która z pozycji ułożeniowych jest szczególnie wskazana dla pacjentów po amputacji naczyniowej w obrębie uda?

• A. leżenie przodem (na brzuchu) ✓
• B. leżenie tyłem (na plecach)
• C. siad na wózku inwalidzkim
• D. siad ze spuszczoną nogą na miękkim podłożu

Po amputacji w obrębie uda leżenie przodem zapobiega przykurczowi zgięciowemu w stawie biodrowym, ktory powstaje wskutek dominacji mięśni zginaczy. Utrzymanie wyprostu jest kluczowe dla prawidłowego dopasowania i użytkowania protezy.

Pytanie 30 — 7 sesji

Jaką postawę związaną z przystosowaniem się do starości cechuje wzmożona aktywność i stałe zaabsorbowanie dodatkowymi zajęciami?

• A. postawę konstruktywną
• B. postawę obronną ✓
• C. postawę zależności
• D. postawę wrogości

Postawa obronna wobec starości cechuje się wzmożoną aktywnością i ciągłym zajmowaniem się nowymi zadaniami jako mechanizmem obronnym przed uznaniem własnych ograniczeń. W postawie konstruktywnej senior akceptuje starość z pogodą, bez przymusu nadmiernej aktywności.

Zobacz pozostałe pytania z uzasadnieniami — załóż darmowe konto →

7. Materiały — z czego się uczyć

Skuteczne przygotowanie stoi na dwóch nogach: uporządkowana teoria i praca na pytaniach.

Literatura, która najczęściej powraca w pytaniach. Przeanalizowaliśmy przypisy bibliograficzne dołączone do pytań z dotychczasowych sesji pielęgniarstwa geriatrycznego. Kilka pozycji odpowiada za zdecydowaną większość źródeł — i to od nich warto zacząć:

• Wieczorowska-Tobis K., Talarska D. (red.) — Geriatria i pielęgniarstwo geriatryczne (PZWL) — zdecydowanie dominujące źródło. To naturalny „kościec” do nauki: fizjologia starzenia, wielkie zespoły geriatryczne, COG i skale, farmakoterapia seniorów, komunikacja, rehabilitacja. Jeśli masz czas tylko na jedną książkę, niech to będzie ta.
• De Walden-Gałuszko K., Kaptacz A. (red.) — Pielęgniarstwo w opiece paliatywnej — drugie co do częstości źródło; pokrywa wątek opieki nad pacjentem u kresu życia, ocenę i leczenie bólu, komunikację i wsparcie psychologiczne.
• Strugała M., Talarska D. — Rehabilitacja i pielęgnowanie osób niepełnosprawnych — obowiązkowa lektura dla działu usprawniania i rehabilitacji przyłóżkowej.
• Kędziora-Kornatowska K., Muszalik M. (red.) — Kompendium pielęgnowania pacjentów w starszym wieku — uzupełnienie szczegółów klinicznych i procesu pielęgnowania, przydatne w pracy na kazusach.

Pojawiają się też pytania z komunikacji interpersonalnej, etyki zawodowej i prawa pacjenta (ustawa o prawach pacjenta, ustawa o samorządzie zawodowym) — to pula „okołozawodowa”, stosunkowo łatwa do zebrania punktów.

Wniosek praktyczny: zacznij od Wieczorowskiej-Tobis i Talarskiej, a opiekę paliatywną dorób z De Walden-Gałuszko i Kaptacz — te dwie pozycje pokrywają największą część pytań.

• Baza pytań. Sam podręcznik nie nauczy Cię formy egzaminu — tego, jak konstruowane są pytania i dystraktory. Dlatego od początku łącz teorię z rozwiązywaniem pytań z bazy PES dla pielęgniarstwa geriatrycznego, filtrując po dziale, którego akurat się uczysz.
• Wytyczne i skale. Tam, gdzie standardy bywają aktualizowane (klasyfikacja odleżyn NPUAP/EPUAP, kryteria sarkopenii EWGSOP, kryteria Beersa), sprawdzaj bieżące wersje — egzamin lubi „aktualne postępowanie”, nie wersję sprzed lat.

Najskuteczniejszy rytm to pętla: przeczytaj dział → rozwiąż pytania z tego działu → wróć do błędów. Pytanie, na które odpowiedziałaś źle i zrozumiałaś dlaczego, jest warte więcej niż dziesięć przeczytanych stron.

8. Plan nauki na 8–12 tygodni

Poniższy plan zakłada pracę obok dyżurów — realny, nie idealny. Dostosuj proporcje do swoich luk.

Faza 1 (tygodnie 1–2): diagnoza i mapa luk. Rozwiąż jeden pełny zestaw pytań „na zimno”, zanim cokolwiek powtórzysz. Wynik nie ma znaczenia — chodzi o mapę słabych obszarów. Zapisz, które działy lecą poniżej progu (skale? polipragmazja? opieka paliatywna?) i to one dostają najwięcej czasu.

Faza 2 (tygodnie 3–9): systematyczna nauka działami. Pracuj blokami tematycznymi, nie „wszystkim naraz”. Jeden blok = teoria z podręcznika + pytania z tego samego działu + powrót do błędów. Sugerowana kolejność: najpierw filary o największej liczbie pytań (COG i skale, wielkie zespoły geriatryczne, wielochorobowość i polipragmazja), potem obszary węższe (rehabilitacja, profilaktyka odleżyn, opieka paliatywna, etyka i prawo). Rób krótkie powtórki rozłożone w czasie — wracaj do działu po kilku dniach, nie dopiero przed egzaminem.

Faza 3 (tygodnie 10–12): symulacje. Przejdź na pełne zestawy 140 pytań w reżimie 140 minut, najlepiej o porze planowanego egzaminu. Minimum 3 pełne symulacje wytrenują wytrzymałość i tempo. Po każdej analizuj nie tylko co było źle, ale dlaczego — czy to luka wiedzy, czy błąd czytania pytania. Celuj w stabilne 75–80%, żeby mieć bufor ponad próg 60%.

Jeśli masz mniej niż 8 tygodni, skróć Fazę 2, ale nie rezygnuj z symulacji — to one najmocniej podnoszą wynik tuż przed egzaminem.

9. Najczęstsze błędy zdających — i jak ich uniknąć

Większość niepowodzeń na PES nie wynika z braku wiedzy, tylko z powtarzalnych pułapek. Oto te, które najczęściej kosztują punkty na egzaminie geriatrycznym:

• Nauka „wszystkiego po trochu” zamiast od luk. Bez diagnozy z Fazy 1 łatwo godzinami powtarzać to, co już się umie, a omijać słabe działy. Najpierw zmierz, potem ucz się celowo.
• Mylenie nazw i przeznaczenia skal. ADL, IADL, Barthel, MNA, GDS, Norton, Waterlow, Tinetti, Up and Go, MMSE, MoCA — to lista, którą egzamin lubi mieszać w dystraktorach. Ucz się co konkretnie mierzy każda skala i jaki próg jest klinicznie istotny.
• Uczenie się teorii bez pytań. Sam podręcznik nie pokazuje, jak skonstruowane są dystraktory. Bez treningu na pytaniach na egzaminie zaskakuje forma, nie treść.
• Nieodróżnianie majaczenia od otępienia. To jeden z najtrudniejszych obszarów klinicznie i jeden z ulubionych egzaminacyjnie. Przestudiuj różnice tabelarycznie: czas onset, świadomość, zmienność dobowa, odwracalność.
• Pomijanie farmakoterapii seniorów. Polipragmazja i kryteria Beersa brzmią jak „teoria”, ale na egzaminie pojawiają się jako kazusy: co zaobserwować, kiedy zgłosić lekarzowi, które leki są szczególnie ryzykowne.
• Brak symulacji w reżimie czasowym. Wiedza bez wytrenowanego tempa załamuje się na sali. 140 pytań w 140 minut to też test koncentracji i wytrzymałości.
• Zostawianie pustych odpowiedzi. Skoro nie ma punktów ujemnych, każde pytanie bez zaznaczenia to dobrowolnie oddany punkt.

10. Strategia w dniu egzaminu

Dobrze rozegrany dzień egzaminu potrafi podnieść wynik o kilka punktów — bez żadnej dodatkowej wiedzy. Kilka zasad:

• Dwie tury. Pierwsze przejście: odpowiadaj na pytania, które znasz od ręki, a trudne oznaczaj i pomijaj. Druga tura: wracaj do oznaczonych z chłodną głową i większym zapasem czasu.
• Pilnuj tempa. Po około 70 minutach powinnaś być mniej więcej w połowie zestawu. Jeśli zostajesz w tyle, przyspiesz — lepiej przejść całość raz niż utknąć na dwudziestu pytaniach.
• Czytaj pytanie do końca. W geriatrycznych kazusach kluczowy bywa ostatni fragment opisu (wynik skali, liczba przyjmowanych leków, czas trwania objawu). Zwroty „najpierw”, „w pierwszej kolejności”, „przeciwwskazane” zmieniają poprawną odpowiedź.
• Eliminuj, nie zgaduj na ślepo. Nawet gdy nie znasz odpowiedzi, odrzucenie dwóch ewidentnie błędnych opcji podnosi szansę z 25% do 50%.
• Nie zmieniaj odpowiedzi bez powodu. Pierwszy wybór poparty wiedzą jest zwykle trafniejszy niż poprawka „z nerwów”. Zmieniaj tylko, gdy znajdziesz konkretny argument.

11. Sprawdź się na prawdziwych pytaniach

Najszybszy sposób, by zobaczyć, gdzie naprawdę jesteś, to rozwiązać darmowy egzamin z pielęgniarstwa geriatrycznego — w formacie zbliżonym do PES. Potraktuj pierwsze podejście jako diagnozę z Fazy 1: zobaczysz swój wynik, rozkład błędów po działach i to, które obszary wymagają najwięcej pracy. A potem wracaj do bazy regularnie, ucząc się na własnych pomyłkach — bo to one najszybciej budują wynik.

Powodzenia na egzaminie — geriatria nagradza szerokie spojrzenie i systematyczność.

Jeśli chcesz uczyć się dalej, specjalizacja geriatryczna — baza 1 152 pytań PES obejmuje wszystkie pytania z uzasadnieniami, naukę działami, powtórki oparte na Twoich błędach oraz blok ogólnozawodowy — w tej samej cenie, bez osobnego pakietu.

Kwartał kosztuje 99 zł. W tym planie działa gwarancja: jeśli nie zdasz, uczysz się dalej do kolejnej sesji bez dopłaty.

Załóż konto i sprawdź platformę przez dobę →