Jak zdać PES z pielęgniarstwa ginekologiczno-położniczego — przewodnik 2026

Pielęgniarstwo ginekologiczno-położnicze to specjalizacja o wyjątkowo szerokim i zróżnicowanym zakresie — egzamin sprawdza wiedzę od opieki nad ciężarną przez nadzór porodu i połóg, aż po rozpoznawanie stanów nagłych, onkologię ginekologiczną i opiekę nad noworodkiem. Ten przewodnik zbiera w jednym miejscu wszystko, co przed PES z pielęgniarstwa ginekologiczno-położniczego trzeba wiedzieć: jak wygląda egzamin, co zmienia reforma organizatora, jak się zgłosić, co dokładnie powtarzać i jak rozłożyć naukę na 8–12 tygodni.

Jeśli szukasz ogólnego obrazu wszystkich specjalizacji, zacznij od kompletnego przewodnika po PES pielęgniarskim. Poniżej skupiamy się wyłącznie na ginekologii i położnictwie.

1. Mechanika egzaminu — 140 pytań, 60%, jedna odpowiedź

Format PES jest taki sam dla wszystkich specjalizacji pielęgniarskich i nie zmienia się między dziedzinami:

Element	Wartość
Liczba pytań	140
Czas	140 minut (średnio minuta na pytanie)
Typ pytań	jednokrotnego wyboru, 4 odpowiedzi, jedna poprawna
Próg zdawalności	60% = 84 poprawne odpowiedzi
Punkty ujemne	brak — nie zostawiaj pustych odpowiedzi

Cztery rzeczy, które warto z tego wyciągnąć od razu:

• Tempo. Minuta na pytanie brzmi komfortowo, ale część zadań to kazusy kliniczne (opis pacjentki, decyzja o postępowaniu), które czyta się dłużej. Naucz się zostawiać trudne pytania na drugą turę, zamiast grzęznąć.
• Brak punktów ujemnych. Każde pytanie bez odpowiedzi to stracona szansa. Nawet przy zgadywaniu masz 25% szans — zawsze zaznacz cokolwiek.
• Jedna poprawna z czterech. Pytania PES często zawierają dwie odpowiedzi „prawie dobre”. Wygrywa rozróżnianie niuansów (np. kiedy wdrożyć interwencję, a nie czy w ogóle).
• Próg jest stały. 84/140 to Twój cel minimalny. Realnie warto celować w zapas — symulacje powtarzane na poziomie 75–80% dają bezpieczny bufor na stres egzaminacyjny.

2. Reforma CEM 2027 — co się zmienia, a co nie

Wokół egzaminów pielęgniarskich od 2025 r. trwa reorganizacja instytucji i to budzi najwięcej niepokoju wśród zdających. Uporządkujmy:

• Sesje 2026 organizuje CMKP (Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego) — na dotychczasowych zasadach. Format, próg, sposób zgłoszenia przez SMK pozostają bez zmian.
• Od 2027 r. egzaminy ma planowo przejąć CEM (Centrum Egzaminów Medycznych — ta sama instytucja, która od lat prowadzi LEK i PES lekarski). Przejęcie zależy od wejścia w życie odpowiednich przepisów.

Dla osoby zdającej w 2026 r. praktyczny wniosek jest prosty: nic nie musisz robić inaczej. Zmiana organizatora to kwestia administracyjna — baza pytań, zakres merytoryczny i format egzaminu nie zmieniają się z dnia na dzień wraz ze zmianą szyldu. Jeśli planujesz egzamin na 2027 r. lub później, śledź komunikaty, ale nie przekładaj nauki „aż się wyjaśni”.

Pełną oś zmian, daty i otwarte pytania opisaliśmy osobno w tekście o reformie egzaminów pielęgniarskich 2027.

3. Terminy, zgłoszenie przez SMK i opłata 350 zł

Egzamin odbywa się w dwóch sesjach rocznie — wiosennej i jesiennej. Konkretne daty publikuje organizator z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem, a ogłoszenia o sesjach i listy zakwalifikowanych znajdziesz w SMK (System Monitorowania Kształcenia).

Droga do dopuszczenia wygląda tak:

1. Ukończ program specjalizacji w pielęgniarstwie ginekologiczno-położniczym (z wymaganymi stażami i zaliczeniami).
2. Zadbaj o aktualny wpis w SMK — konto SMK warto mieć od pierwszego dnia szkolenia, bo to przez nie idą wszystkie operacje.
3. Złóż wniosek o dopuszczenie do PES w SMK — zwykle 4–6 tygodni przed egzaminem.
4. Wnieś opłatę egzaminacyjną — 350 zł (stawka po konsolidacji instytucji w 2025 r.; wcześniej 170 zł).

W praktyce, jeśli zaliczyłaś program i masz porządek w SMK, dopuszczenie jest formalnością. Najczęstsze problemy to spóźnione zgłoszenia i brakujące zaliczenia, które trzeba uzupełnić u kierownika specjalizacji — dlatego nie zostawiaj formalności na ostatni tydzień.

Na egzamin zabierz: dowód osobisty, długopis (czarny lub niebieski) i wezwanie z SMK. Telefony i smartwatche zostają przed salą; spóźnienie powyżej 30 minut zwykle dyskwalifikuje z sesji.

4. Zakres egzaminu — filary ginekologii i położnictwa

Egzamin z pielęgniarstwa ginekologiczno-położniczego obejmuje szeroki i zróżnicowany obszar — od fizjologicznej ciąży przez stany nagłe, aż po onkologię ginekologiczną i neonatologię. W praktyce pytania koncentrują się wokół kilku filarów:

• Opieka nad ciężarną i nadzór nad ciążą — ocena stanu ogólnego i położniczego, badania prenatalne, edukacja i przygotowanie do porodu, prowadzenie dokumentacji, opieka w ciąży niskiego i wysokiego ryzyka.
• Ciąża wysokiego ryzyka — cukrzyca ciążowa, nadciśnienie indukowane ciążą, łożysko przodujące, ciąża mnoga, niewydolność szyjki macicy, konflikty serologiczne i postępowanie pielęgniarskie.
• Poród i opieka śródporodowa — mechanizm porodu, okresy porodu, monitorowanie płodu (KTG — interpretacja podstawowa), ból porodowy i metody jego łagodzenia, rola pielęgniarki przy porodzie.
• Stany nagłe położnicze — krwotok położniczy (łożysko przodujące, przedwczesne oddzielenie łożyska, atonia macicy, krwotok poporodowy), stan przedrzucawkowy i rzucawka (rozpoznanie, postępowanie, leki), zator wodami płodowymi.
• Połóg i opieka poporodowa — fizjologia połogu, ocena involutio uteri, lochii, gojenia krocza, profilaktyka powikłań zakrzepowo-zatorowych i zakażeń połogowych.
• Laktacja i karmienie piersią — fizjologia laktacji, zasady prawidłowego przystawiania, najczęstsze trudności (zastój pokarmu, zapalenie gruczołu piersiowego), wsparcie i edukacja matki, wskazania i przeciwwskazania do karmienia.
• Opieka nad noworodkiem — ocena stanu noworodka w skali Apgar, adaptacja do życia pozamacicznego, badania przesiewowe, pielęgnacja, karmienie, najczęstsze problemy okresu noworodkowego.
• Ginekologia i opieka pooperacyjna — zapalenia narządu rodnego (diagnostyka, leczenie, pielęgnacja), onkologia ginekologiczna (rak szyjki macicy, rak endometrium, rak jajnika — objawy, diagnostyka, opieka pielęgniarska), opieka pooperacyjna po zabiegach ginekologicznych (laparoskopia, histerektomia), rehabilitacja po mastektomii.

W obrębie tych filarów jest garść tematów, które wracają na egzaminie wyjątkowo często i które warto opanować „na pewno”, a nie „mniej więcej”:

• Rozpoznawanie i postępowanie w stanie przedrzucawkowym i rzucawce — kryteria ciężkości, priorytety pielęgniarskie, leki (siarczan magnezu — mechanizm, dawkowanie, objawy przedawkowania i antidotum).
• Krwotok poporodowy — przyczyny (atonia macicy jako najczęstsza), postępowanie krok po kroku, ocena utraty krwi, monitorowanie parametrów życiowych.
• Interpretacja zapisów KTG — podstawowe wzorce (akceleracje, deceleracje wczesne/późne/zmienne, tachykardia/bradykardia płodu) i wynikające z nich decyzje pielęgniarskie.
• Profilaktyka i rozpoznawanie zakażeń połogowych — objawy, czynniki ryzyka, postępowanie, zasady higieny połogowej.
• Fizjologia i wsparcie laktacji — prawidłowe przystawianie dziecka, różnicowanie zastoju pokarmu od zapalenia gruczołu piersiowego, postępowanie w obu sytuacjach.
• Badania przesiewowe noworodka — zakres obowiązkowych badań, terminy, postępowanie z wynikami nieprawidłowymi.
• Onkologia ginekologiczna — czynniki ryzyka, profilaktyka (w tym szczepienie przeciwko HPV), objawy alarmowe raka szyjki macicy i raka endometrium, opieka pielęgniarska w trakcie i po leczeniu onkologicznym.

To są obszary, z których statystycznie pochodzi najwięcej pytań — i tu opłaca się być pewnym, a nie „mniej więcej”.

5. Materiały — z czego się uczyć

Skuteczne przygotowanie stoi na dwóch nogach: uporządkowana teoria i praca na pytaniach.

Literatura, która najczęściej powraca w pytaniach. Przeanalizowaliśmy przypisy bibliograficzne dołączone do pytań z dotychczasowych sesji pielęgniarstwa ginekologiczno-położniczego. Kilka pozycji odpowiada za zdecydowaną większość źródeł — i to od nich warto zacząć:

• Bręborowicz G. H. (red.) — Położnictwo i ginekologia (PZWL) — zdecydowanie najczęściej cytowane źródło i naturalny „kościec” do nauki. Obejmuje pełny zakres położnictwa i ginekologii od fizjologicznej ciąży przez patologie i stany nagłe po ginekologię onkologiczną — ta pozycja powinna być na biurku przez cały okres przygotowań.
• Bień A. (red.) — Opieka nad kobietą ciężarną (seria Biblioteka Położnej, PZWL) — drugie co do częstości cytowane źródło; koncentruje się na opiece pielęgniarskiej i położniczej nad ciężarną, uzupełniając Bręborowicza o perspektywę praktyczną.
• Słomko Z. (red.) — Ginekologia (t. 1–2) — systematyczne ujęcie ginekologii klinicznej; przydatne zwłaszcza do działów ginekologii onkologicznej i zapaleń narządu rodnego.

Pojawiają się też pozycje z zakresu neonatologii, laktacji oraz akty prawne (ustawa o prawach pacjenta, ustawa o zawodach pielęgniarki i położnej) i wytyczne towarzystw naukowych dotyczące opieki perinatalnej — to pula pytań „okołozawodowych” i proceduralnych, łatwa do dobicia punktów.

Wniosek praktyczny: jeśli masz czas tylko na jeden podręcznik, niech to będzie Bręborowicz, a opiekę nad ciężarną dorób z Bień — te dwie pozycje pokrywają największą część pytań.

• Baza pytań. Sam podręcznik nie nauczy Cię formy egzaminu — tego, jak konstruowane są pytania i dystraktory. Dlatego od początku łącz teorię z rozwiązywaniem pytań z bazy PES dla pielęgniarstwa ginekologiczno-położniczego, filtrując po dziale, którego akurat się uczysz.
• Wytyczne i standardy. Tam, gdzie postępowanie bywa aktualizowane (stany nagłe położnicze, profilaktyka zakażeń, opieka nad noworodkiem), sprawdzaj bieżące rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników — egzamin lubi „aktualne postępowanie”, nie wersję sprzed lat.

Najskuteczniejszy rytm to pętla: przeczytaj dział → rozwiąż pytania z tego działu → wróć do błędów. Pytanie, na które odpowiedziałaś źle i zrozumiałaś dlaczego, jest warte więcej niż dziesięć przeczytanych stron.

6. Plan nauki na 8–12 tygodni

Poniższy plan zakłada pracę obok dyżurów — realny, nie idealny. Dostosuj proporcje do swoich luk.

Faza 1 (tygodnie 1–2): diagnoza i mapa luk. Rozwiąż jeden pełny zestaw pytań „na zimno”, zanim cokolwiek powtórzysz. Wynik nie ma znaczenia — chodzi o mapę słabych obszarów. Zapisz, które działy lecą poniżej progu (stany nagłe? noworodek? onkologia ginekologiczna?) i to one dostają najwięcej czasu.

Faza 2 (tygodnie 3–9): systematyczna nauka działami. Pracuj blokami tematycznymi, nie „wszystkim naraz”. Jeden blok = teoria z podręcznika + pytania z tego samego działu + powrót do błędów. Sugerowana kolejność: najpierw filary o największej liczbie pytań (opieka nad ciężarną, stany nagłe położnicze, poród i połóg), potem obszary nieco węższe (noworodek i laktacja, ginekologia, opieka pooperacyjna w ginekologii, onkologia ginekologiczna). Rób krótkie powtórki rozłożone w czasie — wracaj do działu po kilku dniach, nie dopiero przed egzaminem.

Faza 3 (tygodnie 10–12): symulacje. Przejdź na pełne zestawy 140 pytań w reżimie 140 minut, najlepiej o porze planowanego egzaminu. Minimum 3 pełne symulacje wytrenują wytrzymałość i tempo. Po każdej analizuj nie tylko co było źle, ale dlaczego — czy to luka wiedzy, czy błąd czytania pytania. Celuj w stabilne 75–80%, żeby mieć bufor ponad próg 60%.

Jeśli masz mniej niż 8 tygodni, skróć Fazę 2, ale nie rezygnuj z symulacji — to one najmocniej podnoszą wynik tuż przed egzaminem.

7. Najczęstsze błędy zdających — i jak ich uniknąć

Większość niepowodzeń na PES nie wynika z braku wiedzy, tylko z powtarzalnych pułapek. Oto te, które najczęściej kosztują punkty na egzaminie ginekologiczno-położniczym:

• Nauka „wszystkiego po trochu” zamiast od luk. Bez diagnozy z Fazy 1 łatwo godzinami powtarzać to, co już się umie, a omijać słabe działy. Najpierw zmierz, potem ucz się celowo.
• Uczenie się teorii bez pytań. Sam podręcznik nie pokazuje, jak skonstruowane są dystraktory. Bez treningu na pytaniach na egzaminie zaskakuje forma, nie treść.
• Powtarzanie nieaktualnych standardów. Postępowanie w stanach nagłych położniczych i opieka perinatalna bywają aktualizowane. Wersja zapamiętana z okresu szkolenia może rozmijać się z aktualną rekomendacją.
• Lekceważenie onkologii ginekologicznej. Pielęgniarki pracujące na oddziale położniczym często pomijają dział ginekologii onkologicznej jako „mniej praktyczny”. Tymczasem to regularnie reprezentowany obszar pytań — czynniki ryzyka, badania przesiewowe i opieka po leczeniu onkologicznym wracają co sesję.
• Słaba znajomość działania i monitorowania siarczanu magnezu. Szczegóły dawkowania, objawy przedawkowania i antidotum (glukonian wapnia) to konkretna wiedza, którą egzamin lubi sprawdzać precyzyjnie.
• Pomijanie kazusów klinicznych. Pytania opisujące pacjentkę i pytające o priorytetowe postępowanie są trudniejsze i czasochłonne. Ćwicz je świadomie, zamiast odkładać „na koniec”.
• Brak symulacji w reżimie czasowym. Wiedza bez wytrenowanego tempa załamuje się na sali. 140 pytań w 140 minut to też test koncentracji i wytrzymałości.
• Zostawianie pustych odpowiedzi. Skoro nie ma punktów ujemnych, każde pytanie bez zaznaczenia to dobrowolnie oddany punkt.

8. Strategia w dniu egzaminu

Dobrze rozegrany dzień egzaminu potrafi podnieść wynik o kilka punktów — bez żadnej dodatkowej wiedzy. Kilka zasad:

• Dwie tury. Pierwsze przejście: odpowiadaj na pytania, które znasz od ręki, a trudne oznaczaj i pomijaj. Druga tura: wracaj do oznaczonych z chłodną głową i większym zapasem czasu.
• Pilnuj tempa. Po około 70 minutach powinnaś być mniej więcej w połowie zestawu. Jeśli zostajesz w tyle, przyspiesz — lepiej przejść całość raz niż utknąć na kilkunastu pytaniach.
• Czytaj pytanie do końca. W kazusach położniczych i ginekologicznych kluczowy bywa ostatni fragment opisu (wynik KTG, tydzień ciąży, parametr życiowy). Zwroty „najpierw”, „w pierwszej kolejności”, „przeciwwskazane” zmieniają poprawną odpowiedź.
• Eliminuj, nie zgaduj na ślepo. Nawet gdy nie znasz odpowiedzi, odrzucenie dwóch ewidentnie błędnych opcji podnosi szansę z 25% do 50%.
• Nie zmieniaj odpowiedzi bez powodu. Pierwszy wybór poparty wiedzą jest zwykle trafniejszy niż poprawka „z nerwów”. Zmieniaj tylko, gdy znajdziesz konkretny argument.

9. Sprawdź się na prawdziwych pytaniach

Najszybszy sposób, by zobaczyć, gdzie naprawdę jesteś, to rozwiązać darmowy egzamin z pielęgniarstwa ginekologiczno-położniczego — w formacie zbliżonym do PES. Potraktuj pierwsze podejście jako diagnozę z Fazy 1: zobaczysz swój wynik, rozkład błędów po działach i to, które obszary wymagają najwięcej pracy. A potem wracaj do bazy regularnie, ucząc się na własnych pomyłkach — bo to one najszybciej budują wynik.

Powodzenia na egzaminie — ginekologia i położnictwo nagradzają systematyczność i umiejętność działania pod presją czasu.