Specjalizacja neonatologiczna — testy z odpowiedziami z sesji 2020–2025

Egzamin specjalizacyjny z pielęgniarstwa neonatologiczne odbędzie się 6 października 2026 roku o godzinie 10:00 w Expo XXI w Warszawie (ul. Prądzyńskiego 12/14). Do rozwiązania jest 140 pytań jednokrotnego wyboru w 140 minut, a próg zaliczenia to 84 poprawne odpowiedzi, czyli 60%. Punktów ujemnych nie ma. Poniżej trzydzieści pytań wracających najczęściej — wybrane z 551 unikalnych pytań z 12 sesji.

Pielęgniarstwo neonatologiczne to specjalizacja wymagająca wyjątkowej precyzji — pacjentem jest noworodek, którego stan potrafi zmieniać się gwałtownie, a margines błędu jest minimalny. Egzamin PES odzwierciedla tę specyfikę: sprawdza nie tyle encyklopedyczne definicje, ile umiejętność rozpoznawania stanów zagrożenia, podejmowania decyzji pielęgnacyjnych we właściwej kolejności i znajomość standardów opieki nad noworodkiem donoszonym i wcześniakiem. Ten przewodnik zbiera w jednym miejscu wszystko, co przed PES z pielęgniarstwa neonatologicznego trzeba wiedzieć: jak wygląda egzamin, co zmienia reforma organizatora, jak się zgłosić, co dokładnie powtarzać i jak rozłożyć naukę na 8–12 tygodni.

Jeśli szukasz ogólnego obrazu wszystkich specjalizacji, zacznij od kompletnego przewodnika po PES pielęgniarskim. Poniżej skupiamy się wyłącznie na neonatologii.

1. Mechanika egzaminu — 140 pytań, 60%, jedna odpowiedź

Format PES jest taki sam dla wszystkich specjalizacji pielęgniarskich i nie zmienia się między dziedzinami:

Element	Wartość
Data	6 października 2026 (wtorek)
Godzina	10:00
Miejsce	Expo XXI, ul. Prądzyńskiego 12/14, Warszawa
Liczba pytań	140
Czas	140 minut (średnio minuta na pytanie)
Typ pytań	jednokrotnego wyboru, 4 odpowiedzi, jedna poprawna
Próg zdawalności	60% = 84 poprawne odpowiedzi
Punkty ujemne	brak — nie zostawiaj pustych odpowiedzi

Cztery rzeczy, które warto z tego wyciągnąć od razu:

• Tempo. Minuta na pytanie brzmi komfortowo, ale część zadań to kazusy kliniczne (opis noworodka, decyzja o postępowaniu), które czyta się dłużej. Naucz się zostawiać trudne pytania na drugą turę, zamiast grzęznąć.
• Brak punktów ujemnych. Każde pytanie bez odpowiedzi to stracona szansa. Nawet przy zgadywaniu masz 25% szans — zawsze zaznacz cokolwiek.
• Jedna poprawna z czterech. Pytania PES często zawierają dwie odpowiedzi „prawie dobre”. Wygrywa rozróżnianie niuansów (np. kiedy interweniować, a nie czy).
• Próg jest stały. 84/140 to Twój cel minimalny. Realnie warto celować w zapas — symulacje powtarzane na poziomie 75–80% dają bezpieczny bufor na stres egzaminacyjny.

2. Reforma CEM 2027 — co się zmienia, a co nie

Wokół egzaminów pielęgniarskich od 2025 r. trwa reorganizacja instytucji i to budzi najwięcej niepokoju wśród zdających. Uporządkujmy:

• Sesje 2026 organizuje CMKP (Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego) — na dotychczasowych zasadach. Format, próg, sposób zgłoszenia przez SMK pozostają bez zmian.
• Od 2027 r. egzaminy ma planowo przejąć CEM (Centrum Egzaminów Medycznych — ta sama instytucja, która od lat prowadzi LEK i PES lekarski). Przejęcie zależy od wejścia w życie odpowiednich przepisów.

Dla osoby zdającej w 2026 r. praktyczny wniosek jest prosty: nic nie musisz robić inaczej. Zmiana organizatora to kwestia administracyjna — baza pytań, zakres merytoryczny i format egzaminu nie zmieniają się z dnia na dzień wraz ze zmianą szyldu. Jeśli planujesz egzamin na 2027 r. lub później, śledź komunikaty, ale nie przekładaj nauki „aż się wyjaśni”.

Pełną oś zmian, daty i otwarte pytania opisaliśmy osobno w tekście o reformie egzaminów pielęgniarskich 2027.

3. Terminy, zgłoszenie przez SMK i opłata 350 zł

Sesja jesienna 2026 dla pielęgniarstwa neonatologiczne wypada 6 października 2026 roku (wtorek) o godzinie 10:00 w Expo XXI, ul. Prądzyńskiego 12/14 w Warszawie. Pełne zestawienie wszystkich dziedzin znajdziesz we wpisie o terminach sesji jesiennej 2026.

Egzamin odbywa się w dwóch sesjach rocznie — wiosennej i jesiennej. Konkretne daty publikuje organizator z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem, a ogłoszenia o sesjach i listy zakwalifikowanych znajdziesz w SMK (System Monitorowania Kształcenia).

Droga do dopuszczenia wygląda tak:

1. Ukończ program specjalizacji w pielęgniarstwie neonatologicznym (z wymaganymi stażami i zaliczeniami).
2. Zadbaj o aktualny wpis w SMK — konto SMK warto mieć od pierwszego dnia szkolenia, bo to przez nie idą wszystkie operacje.
3. Złóż wniosek o dopuszczenie do PES w SMK — zwykle 4–6 tygodni przed egzaminem.
4. Wnieś opłatę egzaminacyjną — 350 zł (stawka po konsolidacji instytucji w 2025 r.; wcześniej 170 zł).

W praktyce, jeśli zaliczyłaś program i masz porządek w SMK, dopuszczenie jest formalnością. Najczęstsze problemy to spóźnione zgłoszenia i brakujące zaliczenia, które trzeba uzupełnić u kierownika specjalizacji — dlatego nie zostawiaj formalności na ostatni tydzień.

Na egzamin zabierz: dowód osobisty, długopis (czarny lub niebieski) i wezwanie z SMK. Telefony i smartwatche zostają przed salą; spóźnienie powyżej 30 minut zwykle dyskwalifikuje z sesji.

4. Zakres egzaminu — opieka nad noworodkiem w centrum

Egzamin z pielęgniarstwa neonatologicznego obejmuje opiekę nad noworodkiem donoszonym i wcześniakiem we wszystkich aspektach klinicznych — od sali porodowej i pierwszych minut życia, przez intensywną terapię, po przygotowanie rodziny do wypisu. Pytania koncentrują się wokół kilku filarów:

• Adaptacja noworodka i ocena w skali Apgar — fizjologiczne zmiany po urodzeniu, kryteria oceny w 1., 5. i 10. minucie życia, interpretacja punktacji, postępowanie w zależności od wyniku.
• Resuscytacja noworodka — algorytm postępowania na sali porodowej, wskazania do intubacji, wentylacji i uciśnięć klatki piersiowej, rola pielęgniarki w zespole resuscytacyjnym.
• Termoregulacja — mechanizmy utraty ciepła u noworodka, profilaktyka hipotermii, metoda kangura, wskazania do inkubatora i jego obsługa, różnica między inkubatorem zamkniętym a otwartym.
• Karmienie i laktacja — techniki karmienia piersią i butelką, wspomaganie laktacji, karmienie przez sondę, wskazania do mieszanek specjalistycznych, karmienie wcześniaka z niedojrzałym odruchem ssania.
• Żółtaczka noworodkowa — fizjologiczna vs patologiczna, pomiar bilirubiny metodą przezskórną i laboratoryjną, fototerapia (zasady, obserwacja, powikłania), wskazania do transfuzji wymiennej.
• Zakażenia okresu noworodkowego — wczesne i późne zakażenia, posocznica noworodkowa (objawy, czynniki ryzyka), profilaktyka zakażeń szpitalnych na oddziale neonatologicznym.
• Wcześniactwo i jego powikłania — klasyfikacja wcześniactwa według wieku ciążowego i masy urodzeniowej, najważniejsze powikłania (RDS, BPD, IVH, ROP, NEC), obserwacja i postępowanie pielęgniarskie.
• Intensywna terapia noworodka — zasady opieki na OIT/OITN, monitorowanie parametrów życiowych, obsługa respiratora i aparatury (podstawy), pielęgnacja noworodka wentylowanego.
• Wady wrodzone i ich wczesne rozpoznawanie — najczęstsze wady wymagające natychmiastowej interwencji (zarośnięcie przełyku, przepuklina przeponowa, wytrzewienie), badania przesiewowe noworodka.
• Edukacja rodziców i przygotowanie do wypisu — instruktaż karmienia, pielęgnacji pępka, profilaktyki nagłej śmierci łóżeczkowej (SIDS), szczepienia, bilans noworodkowy.

W obrębie tych filarów jest garść tematów, które wracają na egzaminie wyjątkowo często i które warto opanować „na pewno”, a nie „mniej więcej”:

• Skala Apgar — kryteria i interpretacja. To jedno z najczęściej pojawiających się zagadnień; znaj nie tylko pięć kryteriów i punktację 0–1–2, ale też co konkretnie robi pielęgniarka przy wyniku 4–6 i poniżej 4.
• Algorytm resuscytacji noworodka. Kolejność kroków, czas oceny, kiedy wentylacja, kiedy uciśnięcia — to obszar, w którym egzamin sprawdza precyzję, a nie ogólniki.
• Fototerapia — wskazania, obserwacja, powikłania. Który noworodek wymaga fototerapii, jak monitorować bilirubinę w jej trakcie, co to jest zespół brązowego dziecka i kiedy przerwać leczenie.
• Objawy posocznicy noworodkowej. Wczesne i subtelne sygnały (bezdechy, niestabilność temperatury, zmiana zachowania), które odróżniają posocznicę od stanu fizjologicznego — to pytania, gdzie dwie odpowiedzi brzmią podobnie.
• Powikłania wcześniactwa: RDS, NEC, IVH. Mechanizmy, objawy, zasady opieki pielęgniarskiej — każde z tych powikłań to osobna pula pytań.
• Profilaktyka hipotermii i metoda kangura. Wskazania, przeciwwskazania, technika, korzyści udokumentowane badaniami — egzamin lubi pytać o szczegóły praktyczne.
• Badania przesiewowe noworodka. Zakres obowiązkowego screeningu w Polsce (PKU, niedoczynność tarczycy, mukowiscydoza i inne), terminy pobrania, rola pielęgniarki.

To są obszary, z których statystycznie pochodzi najwięcej pytań — i tu opłaca się być pewnym, a nie „mniej więcej”.

5. Blok ogólnozawodowy — 20 pytań ze 140

Blok ogólnozawodowy to jedna siódma egzaminu: prawo, etyka zawodowa, praktyka oparta na dowodach (EBNP), organizacja opieki i epidemiologia. Te pytania są wspólne dla wszystkich specjalizacji pielęgniarskich i nie znajdziesz ich w podręczniku klinicznym z pielęgniarstwa neonatologiczne.

Dwadzieścia punktów to dokładnie tyle, ile dzieli wynik 84 od wyniku 64. Osoba, która przygotuje się wyłącznie klinicznie i odpuści blok, musi zdobyć 84 punkty ze 120 pytań klinicznych, czyli 70% zamiast 60%. To zauważalnie trudniejszy egzamin — nałożony na siebie dobrowolnie.

Że nie jest to problem teoretyczny, widać w danych: w pielęgniarstwie chirurgicznym pytanie o zakażenia wywoływane przez Staphylococcus epidermidis — czyli pytanie z bloku, nie z chirurgii — wróciło w trzynastu sesjach, częściej niż większość pytań stricte klinicznych.

Blokowi poświęciliśmy osobny tekst z analizą wszystkich sesji, rozkładem tematów i kanonem literatury: Blok ogólnozawodowy na PES pielęgniarek — kompletny przewodnik nauki.

Blok masz w cenie. W PESmaster pytania z bloku ogólnozawodowego wchodzą w skład banku specjalizacji — nie dokupujesz osobnego pakietu i nie uczysz się z dwóch aplikacji naraz. Jedna baza pokrywa cały egzamin, łącznie z tymi dwudziestoma pytaniami.

6. Specjalizacja neonatologiczna — pytania z odpowiedziami (30 najczęstszych)

Poniższe pytania pochodzą z rzeczywistych sesji egzaminacyjnych. Przy każdym podajemy, w ilu sesjach wystąpiło — informacja, której nie znajdziesz w żadnym zbiorze testów, a która wprost mówi, czego uczyć się w pierwszej kolejności.

Te trzydzieści pytań pojawiło się łącznie 236 razy w 12 sesjach z lat 2020–2025.

Pytanie 1 — 10 sesji

Objawy wstrząsu kardiogennego u noworodka to:

• A. tachykardia, hipotensja, gorączka, biegunka, oliguria
• B. bradykardia, hipotensja, zimne poty, oliguria, kwasica, hipogliemia
• C. tachykardia, hipotensja, zimne poty, słaba perfuzja, oliguria, kwasica ✓
• D. bradykardia, hipotensja, zimne poty, objaw Arlekina, hipoglikemia, kwasica

Wstrząs kardiogenny u noworodka wynika z niewydolności pompowania serca i objawia się tachykardią, hipotonią, zimną i bladą skórą ze słabą perfuzją obwodową, skąpomoczem (oligurią) oraz kwasicą metaboliczną. Gorączka i biegunka nie są typowymi objawami wstrząsu kardiogennego.

Pytanie 2 — 9 sesji

Cechą charakterystyczną drugiego stopnia pieluszkowego zapalenia skóry (PZS) jest:

• A. rumień i powierzchowne złuszczanie się naskórka w okolicy narządów płciowych, pośladków i pachwin
• B. rumień i powierzchowne złuszczanie się naskórka w okolicy pośladków, ponadto może obejmować okolicę krzyżową i podbrzusze
• C. wytworzenie ognisk rumieniowo-naciekowych, grudek, pęcherzyków, głębokich nadżerek a nawet owrzodzeń
• D. pojawienie się grudki, krostki, bądź powierzchownej nadżerki, które mogą tworzyć sączące zmiany z nasileniem odczynów zapalnych w obrębie pachwin, fałdów skórnych, z nadżerkami bakteryjnymi i grzybiczymi ✓

Drugi stopień pieluszkowego zapalenia skóry charakteryzuje się pojawieniem grudek, krostek lub powierzchownych nadżerek, może obejmować fałdy skórne i pachwiny, z nasilonymi odczynami zapalnymi oraz wtórnymi nadżerkami bakteryjnymi i grzybiczymi. Jest to progresja rumienia występującego w I stopniu.

Pytanie 3 — 9 sesji

Na podstawie obserwacji noworodka stwierdzono: rytmiczne, szybkie, o równej amplitudzie, symetryczne ruchy kończyn, którym nie towarzyszyły zaburzenia wegetatywne. Opisane objawy świadczą o:

• A. drgawkach klonicznych
• B. drgawkach subtelnych
• C. drżeniach kończyn ✓
• D. drgawkach mioklonicznych

Drżenia kończyn u noworodka to ruchy rytmiczne, szybkie, o równej amplitudzie i symetryczne, bez towarzyszących zaburzeń wegetatywnych (np. bezdechów, sinienia). W odróżnieniu od drgawek ustępują po uciśnięciu kończyny i nie są objawem patologii układu nerwowego.

Pytanie 4 — 9 sesji

Głębokość założenia zgłębnika żołądkowego u noworodka określamy odmierzając odległość:

• A. od dolnego końca mostka, poprzez nasadę nosa do płatka usznego ✓
• B. od górnego końca mostka, poprzez nasadę nosa do płatka usznego
• C. od dolnego końca mostka, poprzez zewnętrzny kącik oka do nasady nosa
• D. od górnego końca mostka, poprzez zewnętrzny kącik oka do płatkausznego

Głębokość wprowadzenia zgłębnika żołądkowego określa się, odmierzając odległość od dolnego końca mostka, przez nasadę nosa do płatka usznego. Metoda ta zapewnia bezpieczne dotarcie zgłębnika do żołądka bez ryzyka penetracji do dwunastnicy lub zatrzymania w przełyku.

Pytanie 5 — 9 sesji

Niskie stężenie tlenu podczas tlenoterapii może powodować:

• A. hipoksję tkankową ✓
• B. dysplazję oskrzelowo-płucną
• C. retinopatię
• D. wszystkie odpowiedzi są prawidłowe

Zbyt niskie stężenie tlenu podczas tlenoterapii prowadzi do hipoksji tkankowej, narażając narządy (mózg, serce) na niedotlenienie. Dysplazja oskrzelowo-płucna i retinopatia wcześniaków są powikłaniami hiperoksji (nadmiernej podaży tlenu), a nie hipoksji.

Pytanie 6 — 9 sesji

Metoda rehabilitacyjna dążąca do zahamowania nieprawidłowych odruchów oraz normalizacji napięcia mięśniowego to metoda:

• A. Vojty
• B. Glena Domana
• C. NDT - Bobath ✓
• D. M. Block

Metoda NDT-Bobath to technika neurofizjologiczna ukierunkowana na hamowanie patologicznych wzorców ruchowych i odruchów pierwotnych oraz normalizację napięcia mięśniowego u dzieci z uszkodzeniami OUN. Odróżnia ją od metody Vojty (stymulacja przez pozycje wyjsciowe) i Domana (stymulacja wielozmysłowa) specyficzne podejście terapeutyczne przez obsługę i pozycjonowanie.

Pytanie 7 — 9 sesji

Pneumatoza ściany jelit jest charakterystycznym symptomem:

• A. małopłytkowości
• B. wzmożonego ciśnienia śródczaszkowego
• C. noworodkowego martwiczego zapalenia jelit ✓
• D. przepukliny oponowo-rdzeniowej

Pneumatoza ściany jelit (gaz w ścianie jelita widoczny w RTG) jest patognomonicznym objawem noworodkowego martwiczego zapalenia jelit (NEC), będącym następstwem niedokrwienia i nadkażenia bakteryjnego ściany jelita. Żadne z pozostałych schorzeń nie wywołuje tego objawu.

Pytanie 8 — 8 sesji

U noworodka z dużą masą urodzeniową, w pierwszej dobie życia zaobserwowano narastającą bladość powłok skórnych, przyspieszenie oddechu i czynności serca, powiększenie i bolesność wątroby i objawy wstrząsu krwotocznego. Na podstawie występujących objawów podejrzewa się:

• A. krwotok do nadnerczy
• B. uraz śledziony
• C. krwiak podtorebkowy wątroby ✓
• D. pęknięcie nerki

Krwiak podtorebkowy wątroby u noworodka z duzą masą urodzeniową powstaje wskutek urazu porodowego. Objawia się narastającą bladością, tachykardią, przyspieszonym oddechem oraz powiększeniem i bolesnością wątroby; w przypadku pęknięcia torebki dochodzi do wstrząsu krwotocznego.

Pytanie 9 — 8 sesji

Bezdech jest to:

• A. częste zaburzenie oddychania obserwowane w okresie noworodkowym, polegające na przerwie w oddychaniu powyżej 10s, które prowadzi do przyspieszenia akcji serca powyżej 140/min., podwyższenia ciśnienia tętniczego krwi oraz bladości
• B. częste zaburzenie oddychania obserwowane w okresie noworodkowym, polegające na przerwie w oddychaniu powyżej 20s, które prowadzi do zwolnienia akcji serca poniżej 80/min., obniżenia ciśnienia tętniczego krwi oraz bladości ✓
• C. częste zaburzenie oddychania obserwowane w okresie noworodkowym, polegające na przerwie w oddychaniu powyżej 10s, które prowadzi do zwolnienia akcji serca poniżej 80/min., obniżenia ciśnienia tętniczego krwi oraz bladości
• D. częste zaburzenie oddychania obserwowane w okresie noworodkowym, polegające na przerwie w oddychaniu powyżej 10s, które prowadzi do przyspieszenia akcji serca powyżej 140/min., obniżenia ciśnienia tętniczego krwi oraz bladości

Bezdech noworodkowy definiowany jest jako przerwa w oddychaniu trwająca ponad 20 sekund, której towarzyszy bradykardia poniżej 80/min, spadek cisnienia tętniczego i bladość. Krótsze przerwy oddechowe (10 s) bez następowych zmian hemodynamicznych nie spełniają kryteriów klinicznych bezdechu.

Pytanie 10 — 8 sesji

Objawy ostrej niewydolności oddechowej u noworodka ze strony układu krążenia to:

• A. bradykardia z zatrzymaniem krążenia włącznie, zaburzenia rytmu serca, hipotensja, skóra marmurkowata, sinica, bladość, wciąganie mięśni oddechowych
• B. tachykardia > 100/min, bradykardia z zatrzymaniem krążenia włącznie, zaburzenia rytmu serca, hipotensja, sinica, wciąganie mięśni oddechowych
• C. tachykardia > 160/min, bradykardia z zatrzymaniem krążenia włącznie, zaburzenia rytmu serca, hipotensja, skóra marmurkowata, sinica, bladość ✓
• D. bradykardia z zatrzymaniem krążenia włącznie, zaburzenia rytmu serca, hipotensja, sinica, wciąganie mięśni oddechowych, drgawki, pobudzenie

Ostra niewydolność oddechowa wywołuje kompensacyjną tachykardię powyżej 160/min, a w fazie dekompensacji bradykardię z ryzykiem zatrzymania krążenia. Towarzyszą temu zaburzenia rytmu, hipotensja i skóra marmurkowata oraz sinica i bladość jako wyraz centralizacji krążenia.

Rozwiąż pełny egzamin próbny — 140 pytań, jak na prawdziwej sesji →

Pytanie 11 — 8 sesji

Najwyższą punktację spośród objawów zespołu odstawienia u noworodka należy przyznać, gdy występują:

• A. zaburzenia metaboliczne
• B. uogólnione drgawki ✓
• C. zaburzenia układu oddechowego
• D. osłabione automatyzmy

W skali Finnegan oceniającej zespół abstynencji noworodka uogólnione drgawki otrzymują najwyższą punktacje (5 punktów), ponieważ stanowią bezpośrednie zagrożenie życia i świadczą o ciężkim uszkodzeniu ośrodkowego układu nerwowego. Pozostałe objawy, jak zaburzenia metaboliczne czy oddechowe, są punktowane niżej.

Pytanie 12 — 8 sesji

Do wczesnych objawów mózgowego porażenia dziecięcego należy/ą:

• A. zaburzenia wzroku i słuchu
• B. zaburzenia napięcia mięśni i czynności ruchowych ✓
• C. padaczka
• D. upośledzenie umysłowe

Wczesne objawy mózgowego porażenia dzieciecego (MPD) to przede wszystkim zaburzenia napięcia mięśniowego (hipo- lub hipertonia) oraz opóźnienie lub nieprawidłowy wzorzec osiągania kamieni milowych motorycznych. Padaczka, upośledzenie umysłowe i zaburzenia zmysłów należą do objawów towarzyszących, pojawiających się zazwyczaj później.

Pytanie 13 — 8 sesji

Zmniejszeniu wartości p h moczu noworodka (odczyn kwaśny) NIE towarzyszy:

• A. odwodnienie
• B. hiperkaliemia ✓
• C. gorączka
• D. hipokaliemia

Kwaśny odczyn moczu noworodka (niskie pH) towarzyszy stanom powodującym kwasice metaboliczną, jak odwodnienie i gorączka. Hiperkaliemia (nadmiar potasu) nie powoduje zakwaszenia moczu - wrecz przeciwnie, wydzielanie jonów K+ przez nerki zachodzi w wymianie za jony H+, co raczej alkalinizuje mocz.

Pytanie 14 — 8 sesji

Do objawów klinicznych zespołu zaburzeń oddychania u noworodka urodzonego przedwcześnie NIE należy:

• A. stękanie wydechowe
• B. zaciąganie przestrzeni międzyżebrowych
• C. anuria ✓
• D. bezdech

Klasyczne objawy ZZO u wcześniaka to stękanie wydechowe (auto-PEEP), zaciąganie przestrzeni międzyżebrowych i bezdechy wynikające z niedojrzałości układu oddechowego. Anuria jest objawem nerkowym i nie należy do kryteriów diagnostycznych ZZO.

Pytanie 15 — 8 sesji

Hipotonia rozpoczynająca się w pierwszych 12-24 godzinach życia noworodka wskazuje na występowanie:

• A. wrodzonego bloku metabolicznego ✓
• B. wpływu leków przyjmowanych przez matkę w ciąży
• C. zakażenia uogólnionego
• D. niewydolności krążenia

Hipotonia pojawiająca się w pierwszych 12-24 godzinach życia wskazuje na wrodzone zaburzenie metaboliczne (np. fenyloketonurię, kwasicę organiczną), które manifestuje się wkrótce po urodzeniu wraz z narastaniem stężenia toksycznych metabolitów. Hipotonia z zakażenia lub leków matki zwykle przechodzi szybciej lub ma inny początek.

Pytanie 16 — 8 sesji

Rytmiczne skurcze części ciała noworodka z tendencją do zwalniania pod koniec napadu to:

• A. drgawki kloniczne ✓
• B. drgawki toniczne
• C. drgawki miokloniczne
• D. drżenia mięśniowe

Drgawki kloniczne są rytmicznymi, powtarzającymi się skurczami z tendencją do zwalniania pod koniec napadu. Rozróżnia się je od drgawek tonicznych (przetrwałe napięcie bez rytmu) i mioklonicznych (pojedyncze, gwałtowne szarpnięcia), a także od drżeń, które są szybkie, nieregularne i nie zwalniają.

Pytanie 17 — 8 sesji

Stwierdzone w okresie płodowym objawy: nadmierna ruchliwość płodu, tachykardia, w badaniu USG obecność wola, mogą sugerować:

• A. hipotyreozę
• B. hipertyreozę ✓
• C. hipotrofię
• D. wrodzony przerost nadnerczy

Nadmierna ruchliwość płodu, tachykardia i wole w badaniu USG to triada objawów wskazujących na hipertyreozę płodową, wynikającą najczęściej z przejścia stymulujących przeciwciał tarczycowych matki przez łożysko.

Pytanie 18 — 8 sesji

Przeciwwskazaniem do minimalnego żywienia enteralnego NIE jest:

• A. martwicze zapalenie jelit (NEC)
• B. niedrożność przewodu pokarmowego
• C. wstrząs
• D. brak odruchu połykania ✓

Brak odruchu połykania jest względnym, a nie bezwzględnym przeciwwskazaniem do minimalnego żywienia enteralnego, ponieważ przy wlewie do żołądka przez zgłębnik odruch ten nie jest potrzebny. NEC, niedrożność i wstrząs stanowią bezwzględne przeciwwskazania.

Pytanie 19 — 7 sesji

W zależności od drogi nabycia przez noworodka zakażenia dzieli się na wewnątrzmaciczne, okołoporodowe i nabyte. Zakażenie nabyte, to:

• A. wtargnięcie drobnoustrojów do organizmu płodu nastąpiło w czasie ciąży, objawy choroby ujawniają się w 3.-7. dniu po urodzeniu
• B. zakażenie, do którego dochodzi podczas porodu
• C. wtargnięcie drobnoustrojów do organizmu noworodka po urodzeniu; dziecko pierwotnie jest zdrowe, objawy pojawiają się po 48-72 godzinach ✓
• D. wtargnięcie drobnoustrojów do organizmu noworodka po urodzeniu; objawy pojawiają się bezpośrednio po urodzeniu

Zakażenie nabyte następuje po urodzeniu - noworodek jest początkowo zdrowy, a objawy pojawiają się po 48-72 godzinach od kontaktu z patogenem środowiskowym lub szpitalnym. Odróżnienie od zakażenia wewnątrzmacicznego i okołoporodowego ma kluczowe znaczenie dla identyfikacji źródła zakażenia i wyboru właściwej terapii.

Pytanie 20 — 7 sesji

Obrzezanie noworodków płci męskiej jest usankcjonowane przez prawo religijne i charakterystyczne:

• A. tylko dla judaizmu
• B. tylko dla islamu
• C. dla judaizmu i islamu ✓
• D. dla judaizmu i prawosławia

Obrzezanie noworodków płci męskiej jest nakazem religijnym zarówno w judaizmie (brit mila), jak i islamie (sunna) i stanowi element rytualny tych tradycji. Prawosławie nie przewiduje obowiązku obrzezania, a katolicyzm zniósł ten wymóg w pierwszych wiekach chrześcijaństwa.

Pytanie 21 — 7 sesji

Wobec noworodka z porodu wikłanego dystocją barkową z porażeniem splotu ramiennego należny zastosować ułożenie kończyny:

• A. ułożenie i unieruchomienie kończyny wyprostowanej wzdłuż tułowia
• B. swobodne ułożenie kończyny zgiętej w stawie łokciowym
• C. podparcie i unieruchomienie ramienia zgiętego w stawie łokciowym do górnej części tułowia ✓
• D. unieruchomienie wyprostowanej kończyny

W przypadku porażenia splotu ramiennego klinicznie stosuje się orzechowe unieruchomienie ramienia: kończyna zgięta w stawie łokciowym jest przytknięta do górnej części tułowia, co zapobiega nadmiernemu napięciu uszkodzonych włókien nerwowych i wspomaga gojenie. Wyprostowanie kończyny nasila napięcie i może pogłębiać uszkodzenie.

Pytanie 22 — 7 sesji

Według Mariny Marcovich (wiedeńskiej neonatolog) stres związany z interwencjami lekarskimi i pielęgniarskimi objawia się często u niedojrzałych dzieci jako:

• A. bradykardia
• B. tachykardia
• C. odpowiedzi A i D są prawidłowe ✓
• D. bezdech

Według obserwacji Mariny Marcovich stres wywołany interwencjami u niedojrzałych noworodków manifestuje się bradykardią oraz bezdechem, nie tachykardią - jest to paradoksalna odpowiedź układu autonomicznego na przeciążenie bodźcami. Rozpoznanie tych objawów pozwala na szybką modyfikację intensywności zabiegów.

Pytanie 23 — 7 sesji

Zaburzenia oddychania występujące zwłaszcza u wcześniaków są wynikiem następujących cech fizjologicznych układu oddechowego:

• A. mała nagłośnia
• B. wąska tchawica ✓
• C. mała zdolność pęcherzyków płucnych zwiększania pojemności
• D. wszystkie odpowiedzi prawidłowe

Wąska tchawica u wcześniaków zwiększa opór w drogach oddechowych, co wymaga większego wysiłku oddechowego i sprzyja zmęczeniu mięśni oddechowych. Jest to jeden z kluczowych anatomicznych czynników predyspozycji do niewydolności oddechowej u noworodków urodzonych przedwcześnie.

Pytanie 24 — 7 sesji

Opóźnione wchłanianie płynu płucnego występujące często u wcześniaków powoduje obniżenie podatności płuc, co klinicznie wyraża się:

• A. wzrostem oporu w drogach oddechowych
• B. przejściowymi zaburzeniami oddychania ✓
• C. zmniejszeniem ubocznej cyrkulacji powietrza
• D. zamknięciem głośni

Opóźnione wchłanianie płynu płucnego obniża podatność płuc, zmuszając noworodka do większego wysiłku oddechowego, co klinicznie manifestuje się przejściowymi zaburzeniami oddychania (transient tachypnoea of the newborn - TTN). Stan ten zazwyczaj ustępuje samoistnie w ciągu 24-72 godzin.

Pytanie 25 — 7 sesji

Karmienie piersią noworodków matek zażywających narkotyki:

• A. nieznacznie zwiększa częstość występowania i nasilenie objawów NAS
• B. znacznie zwiększa częstość występowania i nasilenie objawów NAS
• C. nie ma wpływu na częstość i nasilenie objawów NAS
• D. znacznie zmniejsza częstość występowania i nasilenie objawów NAS ✓

Mleko matki uzależnionej od opiatów zawiera śladowe ilości substancji psychoaktywnych, które działają łagodząco na ośrodkowy układ nerwowy noworodka. Karmienie piersią istotnie zmniejsza nasilenie i częstość objawów zespołu abstynencyjnego (NAS) oraz skraca czas hospitalizacji dziecka.

Pytanie 26 — 7 sesji

Specyficznymi objawami klinicznymi niedokrwistości u wcześniaków NIE jest/są:

• A. słaby przyrost masy ciała
• B. bladość powłok
• C. trudności w karmieniu
• D. drgawki ✓

Niedokrwistość wcześniaków typowo objawia się bladością, trudnościami w karmieniu i słabym przyrostem masy ciała. Drgawki nie są swoistym objawem anemii u noworodka i wymagają odrębnej diagnostyki neurologicznej lub metabolicznej.

Pytanie 27 — 7 sesji

Żółtaczka fizjologiczna noworodków jest spowodowana nadmiernym poziomem:

• A. bilirubiny pośredniej ✓
• B. bilirubiny bezpośredniej
• C. retikulocytów w surowicy
• D. urobilinogenu

Żółtaczka fizjologiczna noworodków wynika ze zwiększonego rozpadu erytrocytów płodowych i przejściowej niedojrzałości koniugacji wątrobowej. Efektem jest nadmiar bilirubiny pośredniej (niezwiązanej) w surowicy, która nie jest wydalana z żółcią i odkłada się w skórze.

Pytanie 28 — 7 sesji

Hiperglikemia w okresie noworodkowym może przebiegać bezobjawowo lub wywoływać wiele objawów. Do objawów tych NIE należy:

• A. gorączka
• B. brak przyrostu lub spadek masy ciała
• C. obrzęk kończyn dolnych ✓
• D. odwodnienie

Hiperglikemia noworodkowa powoduje hiperosmolalność osocza, co prowadzi do odwodnienia, diurezy osmotycznej, gorączki i zahamowania przyrostu masy ciała. Obrzęk kończyn dolnych nie jest charakterystycznym objawem hiperglikemii - jest typowy dla stanów z hipoalbuminemią lub niewydolnością serca.

Pytanie 29 — 7 sesji

Zaobserwowanie u noworodka objawów przypominających cmokanie, żucie w obrębie ust, języka i policzków charakterystyczne jest dla napadu drgawek typu:

• A. subtelnego ✓
• B. klonicznego
• C. tonicznego
• D. toniczno-klonicznego

Drgawki subtelne to najczęstszy typ napadów u noworodków donoszonych i wcześniaków. Objawiają się automatyzmami orobukolowymi (cmokanie, zucie, wystawianie języka), ruchami gałek ocznych lub pedałowania kończyn, bez wyraźnych objawów ruchowych charakterystycznych dla napadów klonicznych czy tonicznych.

Pytanie 30 — 7 sesji

Noworodek z zespołem Robina, bezpośrednio po urodzeniu może mieć problemy z oddychaniem. Dziecko należy ułożyć:

• A. na brzuchu twarzą do dołu, a jeżeli zmiana pozycji nie przyniesie poprawy - założyć rurkę nosowo - gardłową ✓
• B. na boku, a jeżeli zmiana pozycji nie przyniesie poprawy - zaintubować
• C. na plecach z odgiętą głową, a jeżeli zmiana pozycji nie przyniesie poprawy - zaintubować
• D. w pozycji Trendelenburga, a jeżeli zmiana pozycji nie przyniesie poprawy - założyć rurkę ustno - gardłową

W zespole Pierre’a Robina mikrognacja i opadający jezyk powodują niedrożność górnych dróg oddechowych. Ułożenie na brzuchu twarzą w dół umożliwia grawitacyjne przemieszczenie języka ku przodowi i poprawę drożności; jeśli sama zmiana pozycji nie wystarcza, zakłada się rurke nosowo-gardłową utrzymującą drożność.

Zobacz pozostałe pytania z uzasadnieniami — załóż darmowe konto →

7. Materiały — z czego się uczyć

Skuteczne przygotowanie stoi na dwóch nogach: uporządkowana teoria i praca na pytaniach.

Literatura, która najczęściej powraca w pytaniach. Przeanalizowaliśmy przypisy bibliograficzne dołączone do pytań z dotychczasowych sesji pielęgniarstwa neonatologicznego. Kilka pozycji odpowiada za zdecydowaną większość źródeł — i to od nich warto zacząć:

• Szczapa J. (red.) — Podstawy neonatologii (PZWL) — zdecydowanie najczęściej cytowane źródło i naturalny „kościec” do nauki. Pokrywa fizjologię noworodka, adaptację pourodzeniową, wcześniactwo, resuscytację, żółtaczkę, zakażenia i intensywną terapię. Jeśli masz czas tylko na jedną książkę — to ta.
• Bałanda A. (red.) — Opieka nad noworodkiem — drugie co do częstości źródło; uzupełnia perspektywę pielęgniarską, szczególnie w zakresie codziennej opieki, karmienia i edukacji rodziny.
• Standardy opieki medycznej nad noworodkiem w Polsce — zalecenia Polskiego Towarzystwa Neonatologicznego; egzamin lubi pytać o „aktualne postępowanie zgodne ze standardami”, a te dokumenty są właśnie takim standardem. Dostępne bezpłatnie na stronach PTN.
• Borkowski W. — Opieka pielęgniarska nad noworodkiem (Medycyna Praktyczna) — praktyczne ujęcie procedur pielęgniarskich, przydatne szczególnie przy pytaniach o konkretne czynności i ich kolejność.

Pojawiają się też pytania z zakresu prawa (ustawa o prawach pacjenta, ustawa o zawodzie pielęgniarki) i komunikacji z rodzicami — to pula stosunkowo łatwych punktów, których nie warto oddawać.

Wniosek praktyczny: jeśli masz czas tylko na jeden podręcznik, niech to będzie Szczapa, a karmienie i edukację rodziny doucz z Bałandy — te dwie pozycje pokrywają największą część pytań.

• Baza pytań. Sam podręcznik nie nauczy Cię formy egzaminu — tego, jak konstruowane są pytania i dystraktory. Dlatego od początku łącz teorię z rozwiązywaniem pytań z bazy PES dla pielęgniarstwa neonatologicznego, filtrując po dziale, którego akurat się uczysz.
• Aktualne wytyczne. W neonatologii standardy są aktualizowane regularnie — algorytm resuscytacji noworodka, progi fototerapii, zalecenia dotyczące karmienia wcześniaków. Sprawdzaj bieżące wytyczne PTN i ERC (Europejskiej Rady Resuscytacji), bo egzamin pyta o aktualne postępowanie, nie wersję sprzed lat.

Najskuteczniejszy rytm to pętla: przeczytaj dział → rozwiąż pytania z tego działu → wróć do błędów. Pytanie, na które odpowiedziałaś źle i zrozumiałaś dlaczego, jest warte więcej niż dziesięć przeczytanych stron.

8. Plan nauki na 8–12 tygodni

Poniższy plan zakłada pracę obok dyżurów — realny, nie idealny. Dostosuj proporcje do swoich luk.

Faza 1 (tygodnie 1–2): diagnoza i mapa luk. Rozwiąż jeden pełny zestaw pytań „na zimno”, zanim cokolwiek powtórzysz. Wynik nie ma znaczenia — chodzi o mapę słabych obszarów. Zapisz, które działy lecą poniżej progu (resuscytacja? żółtaczka? wcześniactwo?) i to one dostają najwięcej czasu.

Faza 2 (tygodnie 3–9): systematyczna nauka działami. Pracuj blokami tematycznymi, nie „wszystkim naraz”. Jeden blok = teoria z podręcznika + pytania z tego samego działu + powrót do błędów. Sugerowana kolejność: najpierw filary o największej liczbie pytań (adaptacja i skala Apgar, resuscytacja, termoregulacja, żółtaczka i fototerapia), potem obszary węższe (zakażenia, powikłania wcześniactwa, wady wrodzone, badania przesiewowe, edukacja rodziny). Rób krótkie powtórki rozłożone w czasie — wracaj do działu po kilku dniach, nie dopiero przed egzaminem.

Faza 3 (tygodnie 10–12): symulacje. Przejdź na pełne zestawy 140 pytań w reżimie 140 minut, najlepiej o porze planowanego egzaminu. Minimum 3 pełne symulacje wytrenują wytrzymałość i tempo. Po każdej analizuj nie tylko co było źle, ale dlaczego — czy to luka wiedzy, czy błąd czytania pytania. Celuj w stabilne 75–80%, żeby mieć bufor ponad próg 60%.

Jeśli masz mniej niż 8 tygodni, skróć Fazę 2, ale nie rezygnuj z symulacji — to one najmocniej podnoszą wynik tuż przed egzaminem.

9. Najczęstsze błędy zdających — i jak ich uniknąć

Większość niepowodzeń na PES nie wynika z braku wiedzy, tylko z powtarzalnych pułapek. Oto te, które najczęściej kosztują punkty na egzaminie neonatologicznym:

• Nauka „wszystkiego po trochu” zamiast od luk. Bez diagnozy z Fazy 1 łatwo godzinami powtarzać to, co już się umie, a omijać słabe działy. Najpierw zmierz, potem ucz się celowo.
• Opieranie się wyłącznie na doświadczeniu z oddziału. Praktyka oddziałowa jest nieoceniona, ale na egzaminie obowiązują standardy z literatury i wytycznych — procedury mogą się różnić między ośrodkami, a egzamin pyta o jedno, poprawne postępowanie.
• Uczenie się teorii bez pytań. Sam podręcznik nie pokazuje, jak skonstruowane są dystraktory. Bez treningu na pytaniach na egzaminie zaskakuje forma, nie treść.
• Powtarzanie nieaktualnych algorytmów. Algorytm resuscytacji noworodka i progi fototerapii bywają aktualizowane. Wersja „jak uczyli kilka lat temu” potrafi być dziś błędną odpowiedzią.
• Bagatelizowanie wad wrodzonych i badań przesiewowych. Ten dział wydaje się wąski, ale regularnie dostarcza kilku pytań — i często są to punkty, które łatwo zdobyć przy odrobinie systematycznej nauki.
• Brak symulacji w reżimie czasowym. Wiedza bez wytrenowanego tempa załamuje się na sali. 140 pytań w 140 minut to też test koncentracji i wytrzymałości.
• Zostawianie pustych odpowiedzi. Skoro nie ma punktów ujemnych, każde pytanie bez zaznaczenia to dobrowolnie oddany punkt.

10. Strategia w dniu egzaminu

Dobrze rozegrany dzień egzaminu potrafi podnieść wynik o kilka punktów — bez żadnej dodatkowej wiedzy. Kilka zasad:

• Dwie tury. Pierwsze przejście: odpowiadaj na pytania, które znasz od ręki, a trudne oznaczaj i pomijaj. Druga tura: wracaj do oznaczonych z chłodną głową i większym zapasem czasu.
• Pilnuj tempa. Po około 70 minutach powinnaś być mniej więcej w połowie zestawu. Jeśli zostajesz w tyle, przyspiesz — lepiej przejść całość raz niż utknąć na dwudziestu pytaniach.
• Czytaj pytanie do końca. W neonatologicznych kazusach kluczowy bywa ostatni fragment opisu (wiek ciążowy, masa urodzeniowa, minuta życia, parametr z monitora). Zwroty „w pierwszej kolejności”, „najpilniej”, „przeciwwskazane” zmieniają poprawną odpowiedź.
• Eliminuj, nie zgaduj na ślepo. Nawet gdy nie znasz odpowiedzi, odrzucenie dwóch ewidentnie błędnych opcji podnosi szansę z 25% do 50%.
• Nie zmieniaj odpowiedzi bez powodu. Pierwszy wybór poparty wiedzą jest zwykle trafniejszy niż poprawka „z nerwów”. Zmieniaj tylko, gdy znajdziesz konkretny argument.

11. Sprawdź się na prawdziwych pytaniach

Najszybszy sposób, by zobaczyć, gdzie naprawdę jesteś, to rozwiązać darmowy egzamin z pielęgniarstwa neonatologicznego — w formacie zbliżonym do PES. Potraktuj pierwsze podejście jako diagnozę z Fazy 1: zobaczysz swój wynik, rozkład błędów po działach i to, które obszary wymagają najwięcej pracy. A potem wracaj do bazy regularnie, ucząc się na własnych pomyłkach — bo to one najszybciej budują wynik.

Powodzenia na egzaminie — neonatologia nagradza uważność i systematyczność.

Jeśli chcesz uczyć się dalej, specjalizacja neonatologiczna — baza 1 152 pytań PES obejmuje wszystkie pytania z uzasadnieniami, naukę działami, powtórki oparte na Twoich błędach oraz blok ogólnozawodowy — w tej samej cenie, bez osobnego pakietu.

Kwartał kosztuje 99 zł. W tym planie działa gwarancja: jeśli nie zdasz, uczysz się dalej do kolejnej sesji bez dopłaty.

Załóż konto i sprawdź platformę przez dobę →