Specjalizacja onkologiczna — testy z odpowiedziami z sesji 2020–2025

Egzamin specjalizacyjny z pielęgniarstwa onkologiczne odbędzie się 9 września 2026 roku o godzinie 11:00 w Expo XXI w Warszawie (ul. Prądzyńskiego 12/14). Do rozwiązania jest 140 pytań jednokrotnego wyboru w 140 minut, a próg zaliczenia to 84 poprawne odpowiedzi, czyli 60%. Punktów ujemnych nie ma. Poniżej trzydzieści pytań wracających najczęściej — wybrane z 445 unikalnych pytań z 12 sesji.

Pielęgniarstwo onkologiczne to specjalizacja wymagająca rozległej wiedzy z wielu dziedzin jednocześnie: farmakologii chemioterapeutyków, fizjologii napromieniania, opieki paliatywnej, psychoonkologii i precyzyjnych procedur przy dostępach naczyniowych. Egzamin sprawdza nie tyle encyklopedyczne definicje, ile umiejętność rozpoznawania powikłań leczenia, podejmowania właściwych decyzji pielęgniarskich i edukowania pacjenta w trudnej sytuacji choroby nowotworowej. Ten przewodnik zbiera w jednym miejscu wszystko, co przed PES z pielęgniarstwa onkologicznego trzeba wiedzieć: jak wygląda egzamin, co zmienia reforma organizatora, jak się zgłosić, co dokładnie powtarzać i jak rozłożyć naukę na 8–12 tygodni.

Jeśli szukasz ogólnego obrazu wszystkich specjalizacji, zacznij od kompletnego przewodnika po PES pielęgniarskim. Poniżej skupiamy się wyłącznie na onkologii.

1. Mechanika egzaminu — 140 pytań, 60%, jedna odpowiedź

Format PES jest taki sam dla wszystkich specjalizacji pielęgniarskich i nie zmienia się między dziedzinami:

Element	Wartość
Data	9 września 2026 (środa)
Godzina	11:00
Miejsce	Expo XXI, ul. Prądzyńskiego 12/14, Warszawa
Liczba pytań	140
Czas	140 minut (średnio minuta na pytanie)
Typ pytań	jednokrotnego wyboru, 4 odpowiedzi, jedna poprawna
Próg zdawalności	60% = 84 poprawne odpowiedzi
Punkty ujemne	brak — nie zostawiaj pustych odpowiedzi

Cztery rzeczy, które warto z tego wyciągnąć od razu:

• Tempo. Minuta na pytanie brzmi komfortowo, ale w onkologii wiele pytań to kazusy kliniczne — opis pacjenta po chemioterapii, decyzja o postępowaniu przy gorączce neutropenicznej, ocena wynaczynienia. Czyta się je dłużej. Naucz się zostawiać trudne pytania na drugą turę, zamiast grzęznąć.
• Brak punktów ujemnych. Każde pytanie bez odpowiedzi to stracona szansa. Nawet przy zgadywaniu masz 25% szans — zawsze zaznacz cokolwiek.
• Jedna poprawna z czterech. Pytania PES często zawierają dwie odpowiedzi „prawie dobre”. Wygrywa rozróżnianie niuansów — np. kiedy podać czynnik wzrostu kolonii, a nie czy, albo który objaw wynaczynienia wymaga natychmiastowego przerwania wlewu.
• Próg jest stały. 84/140 to Twój cel minimalny. Realnie warto celować w zapas — symulacje powtarzane na poziomie 75–80% dają bezpieczny bufor na stres egzaminacyjny.

2. Reforma CEM 2027 — co się zmienia, a co nie

Wokół egzaminów pielęgniarskich od 2025 r. trwa reorganizacja instytucji i to budzi najwięcej niepokoju wśród zdających. Uporządkujmy:

• Sesje 2026 organizuje CMKP (Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego) — na dotychczasowych zasadach. Format, próg, sposób zgłoszenia przez SMK pozostają bez zmian.
• Od 2027 r. egzaminy ma planowo przejąć CEM (Centrum Egzaminów Medycznych — ta sama instytucja, która od lat prowadzi LEK i PES lekarski). Przejęcie zależy od wejścia w życie odpowiednich przepisów.

Dla osoby zdającej w 2026 r. praktyczny wniosek jest prosty: nic nie musisz robić inaczej. Zmiana organizatora to kwestia administracyjna — baza pytań, zakres merytoryczny i format egzaminu nie zmieniają się z dnia na dzień wraz ze zmianą szyldu. Jeśli planujesz egzamin na 2027 r. lub później, śledź komunikaty, ale nie przekładaj nauki „aż się wyjaśni”.

Pełną oś zmian, daty i otwarte pytania opisaliśmy osobno w tekście o reformie egzaminów pielęgniarskich 2027.

3. Terminy, zgłoszenie przez SMK i opłata 350 zł

Sesja jesienna 2026 dla pielęgniarstwa onkologiczne wypada 9 września 2026 roku (środa) o godzinie 11:00 w Expo XXI, ul. Prądzyńskiego 12/14 w Warszawie. Pełne zestawienie wszystkich dziedzin znajdziesz we wpisie o terminach sesji jesiennej 2026.

Egzamin odbywa się w dwóch sesjach rocznie — wiosennej i jesiennej. Konkretne daty publikuje organizator z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem, a ogłoszenia o sesjach i listy zakwalifikowanych znajdziesz w SMK (System Monitorowania Kształcenia).

Droga do dopuszczenia wygląda tak:

1. Ukończ program specjalizacji w pielęgniarstwie onkologicznym (z wymaganymi stażami i zaliczeniami).
2. Zadbaj o aktualny wpis w SMK — konto SMK warto mieć od pierwszego dnia szkolenia, bo to przez nie idą wszystkie operacje.
3. Złóż wniosek o dopuszczenie do PES w SMK — zwykle 4–6 tygodni przed egzaminem.
4. Wnieś opłatę egzaminacyjną — 350 zł (stawka po konsolidacji instytucji w 2025 r.; wcześniej 170 zł).

W praktyce, jeśli zaliczyłaś program i masz porządek w SMK, dopuszczenie jest formalnością. Najczęstsze problemy to spóźnione zgłoszenia i brakujące zaliczenia, które trzeba uzupełnić u kierownika specjalizacji — dlatego nie zostawiaj formalności na ostatni tydzień.

Na egzamin zabierz: dowód osobisty, długopis (czarny lub niebieski) i wezwanie z SMK. Telefony i smartwatche zostają przed salą; spóźnienie powyżej 30 minut zwykle dyskwalifikuje z sesji.

4. Zakres onkologii — filary i tematy, które wracają najczęściej

Egzamin z pielęgniarstwa onkologicznego obejmuje zarówno wiedzę o samej chorobie nowotworowej i jej leczeniu, jak i o całościowej opiece nad pacjentem — od profilaktyki przez intensywne leczenie aż po opiekę paliatywną. W praktyce pytania koncentrują się wokół kilku filarów:

• Metody leczenia onkologicznego — chemioterapia (mechanizmy działania, podział cytostatyków, protokoły), radioterapia (rodzaje, wskazania, działania niepożądane), leczenie chirurgiczne w onkologii, immunoterapia i leczenie biologiczne (przeciwciała monoklonalne, inhibitory punktów kontrolnych, działania niepożądane).
• Opieka nad pacjentem onkologicznym — całościowa ocena potrzeb, planowanie i realizacja opieki pielęgniarskiej, edukacja pacjenta i rodziny, dokumentacja.
• Powikłania leczenia — mielosupresja (neutropenia, trombocytopenia, anemia), gorączka neutropeniczna i postępowanie w stanie nagłym, nudności i wymioty (skale nasilenia, profilaktyka i leczenie przeciwwymiotne), mucositis (ocena, pielęgnacja jamy ustnej), wynaczynienie cytostatyków (rozpoznanie, postępowanie natychmiastowe, leki odtrutki).
• Dostępy naczyniowe — port naczyniowy (implantacja, obsługa, profilaktyka powikłań), cewniki centralne (PICC, Hickman), pielęgnacja i monitorowanie.
• Opieka nad stomią — rodzaje stomii w onkologii (kolostomia, ileostomia, urostomia), pielęgnacja, dobór sprzętu, edukacja pacjenta, powikłania stomii.
• Ból nowotworowy i opieka paliatywna — drabina analgetyczna WHO, opioidoterapia (dawkowanie, rotacja opioidów, działania niepożądane), ocena bólu skalami, opieka paliatywna i hospicyjna, decyzje u kresu życia.
• Psychoonkologia — reakcje emocjonalne pacjenta i rodziny na rozpoznanie nowotworu, wsparcie psychologiczne, komunikacja trudnych informacji, zespół wypalenia zawodowego u personelu onkologicznego.
• Profilaktyka i wczesne wykrywanie nowotworów — czynniki ryzyka, programy przesiewowe (rak piersi, rak szyjki macicy, rak jelita grubego), rola pielęgniarki w edukacji prozdrowotnej i badaniach przesiewowych.

W obrębie tych filarów jest garść tematów, które wracają na egzaminie wyjątkowo często i które warto opanować „na pewno”, a nie „mniej więcej”:

• Gorączka neutropeniczna — definicja (temperatura ≥38,3°C lub ≥38°C przez godzinę, neutrofile <500 lub <1000 z tendencją spadkową), postępowanie krok po kroku, antybiotykoterapia empiryczna. To jeden z najczęstszych obszarów pytań kazusowych.
• Wynaczynienie cytostatyków — rozróżnienie cytotoksyn pęcherzykujących, drażniących i neutralnych; natychmiastowe postępowanie (przerwanie wlewu, aspiracja, odtrutki dla antracyklin i alkaloidów Vinca); dokumentacja zdarzenia.
• Ocena i leczenie bólu nowotworowego — znajomość drabiny analgetycznej WHO, zasada regularnego podawania, opioidoterapia i jej monitorowanie, ocena bólu skalami NRS/VAS u pacjenta zdolnego i niezdolnego do samooceny.
• Port naczyniowy — prawidłowa obsługa (igła Hubera, technika aseptyczna, przepłukiwanie heparyną, blokowanie portu), rozpoznawanie powikłań (zakrzepica, zakażenie, dysloakcja igły).
• Skale oceny stanu sprawności — WHO/ECOG i Karnofsky: znajomość poziomów, zastosowanie przy kwalifikacji do leczenia i ocenie rokowania.
• Mucositis — skala WHO, zasady pielęgnacji jamy ustnej podczas chemioterapii, wskazania do interwencji farmakologicznej.
• Profilaktyka i leczenie nudności i wymiotów — podział na ostre, opóźnione i antycypacyjne; leki przeciwwymiotne (setronowy, deksametazon, aprepitant) i zasady ich stosowania.

To są obszary, z których statystycznie pochodzi najwięcej pytań — i tu opłaca się być pewnym, a nie „mniej więcej”.

5. Blok ogólnozawodowy — 20 pytań ze 140

Blok ogólnozawodowy to jedna siódma egzaminu: prawo, etyka zawodowa, praktyka oparta na dowodach (EBNP), organizacja opieki i epidemiologia. Te pytania są wspólne dla wszystkich specjalizacji pielęgniarskich i nie znajdziesz ich w podręczniku klinicznym z pielęgniarstwa onkologiczne.

Dwadzieścia punktów to dokładnie tyle, ile dzieli wynik 84 od wyniku 64. Osoba, która przygotuje się wyłącznie klinicznie i odpuści blok, musi zdobyć 84 punkty ze 120 pytań klinicznych, czyli 70% zamiast 60%. To zauważalnie trudniejszy egzamin — nałożony na siebie dobrowolnie.

Że nie jest to problem teoretyczny, widać w danych: w pielęgniarstwie chirurgicznym pytanie o zakażenia wywoływane przez Staphylococcus epidermidis — czyli pytanie z bloku, nie z chirurgii — wróciło w trzynastu sesjach, częściej niż większość pytań stricte klinicznych.

Blokowi poświęciliśmy osobny tekst z analizą wszystkich sesji, rozkładem tematów i kanonem literatury: Blok ogólnozawodowy na PES pielęgniarek — kompletny przewodnik nauki.

Blok masz w cenie. W PESmaster pytania z bloku ogólnozawodowego wchodzą w skład banku specjalizacji — nie dokupujesz osobnego pakietu i nie uczysz się z dwóch aplikacji naraz. Jedna baza pokrywa cały egzamin, łącznie z tymi dwudziestoma pytaniami.

6. Specjalizacja onkologiczna — pytania z odpowiedziami (30 najczęstszych)

Poniższe pytania pochodzą z rzeczywistych sesji egzaminacyjnych. Przy każdym podajemy, w ilu sesjach wystąpiło — informacja, której nie znajdziesz w żadnym zbiorze testów, a która wprost mówi, czego uczyć się w pierwszej kolejności.

Te trzydzieści pytań pojawiło się łącznie 332 razy w 12 sesjach z lat 2020–2025.

Pytanie 1 — 20 sesji

Rola pielęgniarki w przekazywaniu pacjentowi niepomyślnych informacji o rozpoznaniu choroby i prognozie polega na:

• A. wyczerpującym informowaniu pacjenta o rokowaniu
• B. ułatwieniu choremu uporania się z podaną mu informacją i przywróceniu równowagi psychicznej ✓
• C. zachęcaniu do podjęcia niekonwencjonalnych metod leczenia
• D. pocieszaniu i dawaniu pacjentowi fałszywej nadziei

Pielęgniarka nie jest uprawniona do informowania pacjenta o rokowaniu - to odpowiedzialność lekarza. Rola pielęgniarki polega na wspieraniu chorego w przetworzeniu już otrzymanej informacji: łagodzeniu stresu, udzielaniu odpowiedzi na pytania w zakresie swoich kompetencji i pomocy w odbudowie równowagi psychicznej.

Pytanie 2 — 18 sesji

W przypadku zaparć występujących u pacjentów objętych opieką paliatywną w postępowaniu farmakologicznym NIE zaleca się:

• A. leków zmiękczających stolec
• B. leków stymulujących, które pobudzają sploty mięśniowe i podśluzówkowe ściany jelita
• C. stosowania preparatów zwiększających objętość stolca ✓
• D. leków poprawiających pasaż i motorykę jelita grubego

Preparaty zwiększające objętość stolca (np. nasiona psyllium, metyloceluloza) wymagają odpowiedniego nawodnienia i sprawnej perystaltyki jelitowej. U pacjentów paliatywnych, często z zaburzeniami motoryki jelit i ograniczoną podażą płynów, preparaty te mogą wręcz nasilać zaparcia lub powodować niedrożność.

Pytanie 3 — 17 sesji

Do czynników psychologicznych prowadzących do niedożywienia pacjenta w opiece paliatywnej zaliczamy:

• A. unieruchomienie w łóżku, brak aktywności
• B. wymioty, biegunki, krwawienia
• C. obawa przed popełnieniem błędów dietetycznych ✓
• D. dolegliwości podczas połykania

Wśród psychologicznych przyczyn niedożywienia w opiece paliatywnej wyróżnia się strach przed błędem dietetycznym - pacjent rezygnuje z jedzenia obawiając się pogorszenia stanu zdrowia lub cierpienia po posiłku. Czynniki takie jak biegunki czy dysfagia mają charakter somatyczny, a unieruchomienie - społeczno-funkcjonalny.

Pytanie 4 — 12 sesji

Przepracowanie poznawcze choroby polega na:

• A. uaktywnieniu pojawiających się emocji nieprzyjemnych
• B. zmianie zachowania wskutek choroby
• C. zmianie sposobu myślenia o swojej sytuacji ✓
• D. rozpoczęciu nowych aktywności sprzyjających zdrowieniu

Przepracowanie poznawcze (cognitive processing) polega na świadomej zmianie sposobu interpretowania i oceny własnej sytuacji w obliczu choroby nowotworowej. W odróżnieniu od przepracowania emocjonalnego (uwalnianie uczuć) czy behawioralnego (zmiana zachowań), dotyczy ono modyfikacji przekonań, ocen i narracji o chorobie.

Pytanie 5 — 12 sesji

Osierocenie (bereavement) oznacza:

• A. stan utraty bliskiej osoby i wymaga aktywnej terapii
• B. stan utraty bliskiej osoby, w którym mieści się żałoba – jako społeczny „status” osoby dotkniętej utratą ✓
• C. stan, który jest stanem psychopatologicznym
• D. stan, który wymaga stosowania farmakoterapii i psychoterapii

Osierocenie (bereavement) jest szerokim pojęciem opisującym stan po utracie bliskiej osoby, który obejmuje zarówno wymiar subiektywny (emocje, ból), jak i społeczny - w tym żałobę jako formalne uznanie statusu osoby dotkniętej stratą. Samo osierocenie nie jest stanem patologicznym ani nie wymaga rutynowego leczenia farmakologicznego czy psychoterapii, chyba że przebiega powikłanym torem.

Pytanie 6 — 12 sesji

W przypadku wystąpienia napadu tężyczki po całkowitej strumektomii z powodu raka należy:

• A. przerwać jak najszybciej napad przytrzymując chorego, podać choremu środek nasenny, przewietrzyć salę
• B. przerwać jak najszybciej napad podając choremu zaordynowane przez lekarza leki, w tym dożylnie chlorek lub glukonian wapnia ✓
• C. obserwować chorego
• D. podać tlen

Całkowita lub częściowa strumektomia może skutkować usunięciem lub niedokrwieniem przytarczyc, co prowadzi do hipokalcemii i tężyczki. Leczeniem z wyboru jest dożylne podanie chlorku lub glukonianu wapnia, co szybko wyrównuje niedobór i przerywa skurcze.

Pytanie 7 — 11 sesji

W trakcie napromieniania ośrodkowego układu nerwowego stosuje się profilaktykę:

• A. przeciw odleżynową
• B. przeciw zakrzepicy żylnej
• C. przeciw obrzękową ✓
• D. poekspozycyjną

Promieniowanie jonizujące stosowane w terapii OUN wywołuje obrzęk mózgu poprzez uszkodzenie bariery krew-mózg i reakcję zapalną. Standardowo stosuje się profilaktykę przeciwobrzękową - głównie kortykosteroidy (deksametazon) - aby zapobiec wzmożeniu ciśnienia śródczaszkowego i nasileniu objawów neurologicznych w trakcie radioterapii.

Pytanie 8 — 11 sesji

Wskazaniami onkologicznymi do stosowania PEG są nowotwory:

• A. głowy i szyi, nerek
• B. głowy i szyi, górnego odcinka przewodu pokarmowego ✓
• C. głowy i szyi, nowotwory kości
• D. nerek, pęcherza moczowego

Przezskórna endoskopowa gastrostomia (PEG) zapewnia długoterminowy dostęp dożołądkowy dojelitowy u chorych, u których doustne odżywianie jest niemożliwe lub niewystarczające. W onkologii wskazaniem są szczególnie nowotwory głowy i szyi (powodujące dysfagię w wyniku guza lub radioterapii) oraz nowotwory górnego odcinka przewodu pokarmowego blokujące pasaż, zgodnie z zaleceniami żywieniowymi ESPEN.

Pytanie 9 — 11 sesji

Po zabiegu operacyjnym guzów mózgu trudności w porozumiewaniu się spowodowane są:

• A. amnezją
• B. afazją ✓
• C. astenią
• D. allodynią

Afazja to zaburzenie języka (ekspresji, rozumienia lub obu) wynikające z uszkodzenia ośrodków mowy w korze mózgowej - głównie ośrodka Broki (afazja motoryczna) lub Wernickego (afazja sensoryczna). Po operacjach nowotworów mózgu w okolicach czołowej lub skroniowej lewej półkuli afazja jest najczęstszym powodem trudności w porozumiewaniu się.

Pytanie 10 — 11 sesji

Zdarzeniem niepożądanym leczenia cytostatykami jest:

• A. wypadanie włosów
• B. niedokrwistość
• C. wynaczynienie leku poza żyłę ✓
• D. uszkodzenie gonad

W nomenklaturze bezpieczeństwa farmakoterapii wynaczynienie cytostatyku poza żyłę jest zdarzeniem niepożądanym (adverse event) - niemożliwym do przewidzenia powikłaniem podawania leku, a nie jego zamierzonym skutkiem. Alopecia (wypadanie włosów), niedokrwistość i uszkodzenie gonad są natomiast przewidywalnymi, często nieuniknionymi działaniami niepożądanymi chemioterapii.

Rozwiąż pełny egzamin próbny — 140 pytań, jak na prawdziwej sesji →

Pytanie 11 — 11 sesji

Mesna jest to lek, który stosuje się w onkologii jako antidotum przeciw:

• A. nefrotoksyczności, urotoksyczności ✓
• B. urotoksyczności, kardiotoksyczności
• C. neurotoksyczności, toksyczności skóry
• D. wszystkie odpowiedzi są prawidłowe

Mesna (2-merkaptoetanosulfonian sodu) działa jako uroprotektant: w moczu jest utleniany do dimesny, która wiąże toksyczną akroleinę i inne metabolity oksazafosforyn, zapobiegając uszkodzeniu błony śluzowej dróg moczowych. Lek nie wykazuje działania ochronnego na serce ani układ nerwowy.

Pytanie 12 — 11 sesji

Gimnastyka oddechowa, technika:

• A. należy nabierać powietrze ustami, a wypuszczać je nosem
• B. wdech powinien być dłuższy od wydechu
• C. liczba oddechów na minutę powinna być zbliżona do 30
• D. należy nabierać powietrze nosem, wypuszczać je ustami ✓

W gimnastyce oddechowej prawidłowa technika polega na wdechu przez nos (nawilżenie i ogrzanie powietrza) i wydechu przez usta z wydłużonym wydechem, co zapobiega zapadaniu się pęcherzyków płucnych i poprawia wentylację. Liczba oddechów powinna być normalna (12-16/min), nie zwiększona.

Pytanie 13 — 11 sesji

Problemem etycznym w opiece paliatywnej jest ortotanazja, która oznacza:

• A. podjęcie działań mających na celu pozbawienie życia człowieka na jego żądanie
• B. pozbawienie człowieka życia pod wpływem współczucia
• C. pozbawienie człowieka życia powołując się na jego dobro
• D. zaniechanie działań sztucznie podtrzymujących życie ✓

Ortotanazja oznacza zaniechanie lub zaprzestanie uporczywej terapii sztucznie podtrzymującej życie, gdy nie przynosi ona już korzyści choremu. Rozróżnia się ją od eutanazji (świadome spowodowanie śmierci) i dystanazji (nadmierne przedłużanie życia). W opiece paliatywnej ortotanazja jest uznawana za etycznie uzasadnioną formę poszanowania godności umierającego.

Pytanie 14 — 10 sesji

Powikłanie ogólnoustrojowe radioterapii występujące w postaci dyspepsji to:

• A. proces patologiczny w obrębie jamy ustnej
• B. poczucie dyskomfortu lub ból w nadbrzuszu występujący po posiłku ✓
• C. zaburzenie połykania
• D. zaburzenie łaknienia

Dyspepsja to zespół objawów definiowany jako dyskomfort lub ból w górnej części jamy brzusznej (nadbrzuszu), często nasilający się po posiłku, i może towarzyszyć radioterapii okolicy jamy brzusznej lub miednicy. Odróżnia się od nudności, zaburzeń połykania (dysfagia) czy braku apetytu, choć wszystkie te objawy mogą występować równocześnie.

Pytanie 15 — 10 sesji

Wysokie ułożenie kończyn górnych wskazane jest po:

• A. operacjach płucnych
• B. amputacji piersi ✓
• C. operacjach czaszki
• D. operacjach na jamie brzusznej

Po mastektomii (amputacji piersi) z wyłuszczeniem węzłów chłonnych pachowych istnieje ryzyko obrzęku limfatycznego kończyny górnej. Wysokie ułożenie kończyny górnej zmniejsza ciśnienie hydrostatyczne, wspomaga odpływ chłonki i zmniejsza obrzęk w pierwszej dobie po operacji. Jest elementem standardowej profilaktyki limfedemy po zabiegu.

Pytanie 16 — 10 sesji

Wczesne objawy wzrostu ciśnienia śródczaszkowego po zabiegu operacyjnym mózgu to:

• A. nudności
• B. bóle głowy
• C. wymioty
• D. wszystkie odpowiedzi są prawidłowe ✓

Wczesne objawy wzrostu ciśnienia śródczaszkowego (HICP) po operacji mózgu obejmują klasyczną triadę: bóle głowy (spowodowane rozciąganiem opon), nudności i wymioty (pobudzenie ośrodka wymiotnego w pniu mózgu). Każdy z tych objawów może być wczesnym sygnałem ostrzegawczym i wymaga niezwłocznej oceny klinicznej i monitorowania stanu neurologicznego.

Pytanie 17 — 10 sesji

Po zabiegu operacyjnym guzów mózgu pielęgniarka układa pacjenta tak aby głowa wraz z tułowiem była pod kątem:

• A. pod kątem 90°
• B. pod kątem 60°
• C. pod kątem 30° ✓
• D. pod kątem 0°

Uniesienie głowy i tułowia o 30 stopni po neurochirurgicznej resekcji guza mózgu ułatwia odpływ żylny z jamy czaszkowej i zmniejsza ciśnienie śródczaszkowe, nie powodując jednocześnie nadmiernego spadku ciśnienia perfuzji mózgowej.

Pytanie 18 — 10 sesji

Odczyn popromienny ostry to odczyn:

• A. występujący po 6 miesiącach od zakończeniu radioterapii
• B. występujący do 6 miesięcy od zakończenia radioterapii ✓
• C. miejscowy, bezpośrednio po zakończeniu radioterapii
• D. ogólnoustrojowy, 1 miesiąc po zakończeniu radioterapii

Ostry odczyn popromienny obejmuje reakcje tkankowe występujące do 6 miesięcy od zakończenia radioterapii, gdy tkanki szybko proliferujące (nabłonek skóry, śluzówek) ulegają uszkodzeniu. Odczyn późny, manifestujący się zwłóknieniem i teleangiektazjami, pojawia się po upływie 6 miesięcy.

Pytanie 19 — 10 sesji

W przypadku wynaczynienia winkrystyny stosuje się:

• A. ciepły okład
• B. zimny okład
• C. hialuronidazę i ciepły okład ✓
• D. hialuronidazę i zimny okład

Winkrystyna jest alkaloidem barwinka (Vinca), który po wynaczynieniu powoduje martwicę tkanki; postępowaniem z wyboru jest miejscowe podanie hialuronidazy rozkładającej kwas hialuronowy tkanki łącznej (zwiększając wchłanianie leku) oraz ciepło miejscowe wspomagające rozszerzenie naczyń i absorpcję. W przypadku antracyklin stosuje się zimny okład.

Pytanie 20 — 10 sesji

Najczęstszą przyczyną czkawki u chorych w terminalnej fazie choroby jest:

• A. rozdęcie żołądka ✓
• B. guzy ośrodkowego układu nerwowego
• C. niewydolność nerek
• D. niewydolność wątroby

Rozdęcie żołądka jest najczęstszą przyczyną czkawki w terminalnej fazie choroby - rozprężony żołądek uciska przeponę i drażni nerw błędny, wyzwalając odruchy czkawkowe. Wychwyty OUN lub niewydolność nerek także mogą ją powodować, lecz są rzadsze.

Pytanie 21 — 10 sesji

Postępowanie rodziny i personelu wobec pacjenta w okresie agonalnym powinno uwzględniać:

• A. ratowanie pacjenta za wszelką cenę z zachowaniem ciszy i spokoju
• B. zapewnienie ciszy i spokoju oraz konieczność podawania środków przeciwbólowych do końca ✓
• C. obecność przy chorym, zaniechanie podawania środków przeciwbólowych, gdyż chory na tym etapie już nie cierpi
• D. profilaktykę przeciwodleżynową, a w razie występujących odleżyn podejmowanie zaawansowanych działań terapeutycznych

W okresie agonalnym priorytetem jest zapewnienie choremu spokoju, bliskości i kontroli bólu aż do ostatniego momentu - ból może być odczuwany nawet przy zaburzonej świadomości. Odstawienie leków przeciwbólowych byłoby błędem; ratowanie za wszelką cenę i zaawansowane leczenie odleżyn są natomiast sprzeczne z zasadami opieki paliatywnej.

Pytanie 22 — 10 sesji

Dieta u pacjenta podczas teleterapii przewodu pokarmowego powinna być:

• A. ubogoresztkowa, niskobiałkowa
• B. ubogoresztkowa, bezglutynowa i bezmleczna ✓
• C. bogatobiałkowa, bezmleczna
• D. niskowęglowodanowa, bogatoresztkowa

Podczas teleterapii przewodu pokarmowego podrażnienie śledzonej błony śluzowej wymaga diety ubogoresztkowej (ograniczenie mechanicznego drażnienia), bezglutenowej i bezmlecznej (zmniejszenie fermentacji i biegunek). Dieta taka minimalizuje reaktywne zapalenie jelit i pozwala kontynuować napromienianie bez przerw.

Pytanie 23 — 10 sesji

Makrohematuria jest objawem chorobowym układu moczowego, który objawia się:

• A. stwierdzeniem zmniejszenia ilości moczu dobowego poniżej 1ml/kg/h
• B. wydalaniem moczu w ilości powyżej 3 litrów na dobę
• C. zaburzeniem mikcji polegającym na oddawaniu moczu kropelkami lub słabym, przerywanym strumieniem
• D. zmianą zabarwienia moczu na kolor czerwony i jest dostrzegalna gołym okiem ✓

Makrohematuria oznacza widoczną gołym okiem zmianę barwy moczu na czerwoną lub brązową z powodu obecności erytrocytów. Jest objawem alarmowym wymagającym pilnej diagnostyki urologiczno-onkologicznej. W przeciwieństwie do mikrohematurii, nie wymaga badania mikroskopowego do wykrycia.

Pytanie 24 — 10 sesji

„Infekcyjna maska” choroby nowotworowej u dzieci to występowanie:

• A. gorączki i podejrzenie zakażenia ✓
• B. podbiegnięć krwawych i podejrzenie DIC
• C. niskiego poziomu Hb i podejrzenie niedokrwistości
• D. zaburzeń elektrolitowych i podejrzenie odwodnienia

Infekcyjna maska choroby nowotworowej polega na tym, że gorączka i kliniczne podejrzenie zakażenia mogą być pierwszym i jedynym objawem nowotworu, zwłaszcza białaczki. Prowadzi to do opóźnienia właściwej diagnostyki onkologicznej. Każda nawracająca lub niewytłumaczona gorączka u dziecka wymaga wykluczenia choroby rozrostowej.

Pytanie 25 — 9 sesji

O składowej psychicznej w „strukturze” duszności świadczą:

• A. różne formy zachowania towarzyszące duszności
• B. zmiany czynnościowe i strukturalne układu oddechowego
• C. reakcje emocjonalne oraz elementy poznawczo wartościujące ✓
• D. zmiany czynnościowe i strukturalne układu krążenia

Duszność ma złożony charakter – składowa psychiczna obejmuje reakcje emocjonalne (lęk, panika) oraz elementy poznawczo-wartościujące, czyli subiektywną interpretację i nadawanie znaczenia doznaniu duszności. Odróżnia się to od składowej fizjologicznej (zaburzenia wentylacji, hipoksja) i ma istotne znaczenie terapeutyczne, gdyż interwencje psychologiczne mogą zmniejszać subiektywne nasilenie duszności.

Pytanie 26 — 9 sesji

Po zabiegu operacyjnym w pierwszej dobie całkowitego usunięcia krtani na pierwszy plan wysuwa się problem:

• A. dysfunkcja psychiczno- społeczna
• B. dysfunkcja oddechowa ✓
• C. dysfunkcja pokarmowa
• D. dysfunkcja krążeniowa

Bezpośrednio po całkowitym usunięciu krtani (laryngektomii totalnej) drogi oddechowe zostają przekierowane na tracheostomę, a pacjent musi oddychać wyłącznie przez ten otwór. Zapewnienie drożności tracheostomy i prawidłowego oddychania stanowi priorytet pielęgnacyjny w pierwszej dobie, gdyż niedrożność może prowadzić do zagrożenia życia.

Pytanie 27 — 9 sesji

U pacjenta po zabiegu w obrębie głowy i szyi stosujemy ćwiczenia:

• A. przeciwzakrzepowe
• B. izometryczne
• C. kończyn górnych
• D. krążeniowo - oddechowe ✓

Po zabiegach w obrębie głowy i szyi, w tym laryngektomii czy rozległych resekcjach, pierwszoplanowe znaczenie mają ćwiczenia krążeniowo-oddechowe, wspomagające wentylację przez tracheostomę, zapobiegające powikłaniom zakrzepowym i poprawiające drenaż limfatyczny okolicy operowanej. Ćwiczenia izometryczne i obwodowe są wprowadzane później, w kolejnych etapach rehabilitacji.

Pytanie 28 — 9 sesji

Brachyterapia polega na napromienianiu:

• A. promieniami o małej energii
• B. promieniami elektromagnetycznymi
• C. ze źródeł pozostających w bezpośrednim kontakcie ze zmianą nowotworową ✓
• D. ze źródeł zewnętrznych

Brachyterapia (z greckiego “brachy” - krótki) polega na umieszczaniu źródeł promieniowania jonizującego bezpośrednio w obrębie lub w bezpośrednim sąsiedztwie guza - wewnątrz tkanek (brachyterapia śródmiąższowa) lub w jamach ciała (brachyterapia doświetlna). Pozwala to na podanie wysokiej dawki miejscowo przy ograniczeniu napromieniowania tkanek zdrowych.

Pytanie 29 — 9 sesji

Dysfagia jest to:

• A. zaburzenie funkcji językowych
• B. zanik pamięci
• C. zaburzenie połykania ✓
• D. zaburzenie mowy

Dysfagia oznacza zaburzenie aktu połykania i może być pochodzenia mechanicznego (zwężenie światła przełyku przez nowotwór) lub neuromięśniowego. Termin nie odnosi się do zaburzeń mowy (dyzartria, afazja) ani pamięci.

Pytanie 30 — 9 sesji

Powikłaniem przy stosowaniu portu donaczyniowego NIE jest:

• A. nakłucie tętnicy
• B. odma opłucnowa
• C. zator powietrzny
• D. chrypka ✓

Powikłania portu donaczyniowego obejmują powikłania zabiegu implantacji (odma opłucnowa, nakłucie tętnicy, zator powietrzny) oraz infekcje i zakrzepicę podczas używania. Chrypka jest objawem urazowego uszkodzenia nerwu krtaniowego wstecznego lub patologii krtani i nie jest związana z portem naczyniowym.

Zobacz pozostałe pytania z uzasadnieniami — załóż darmowe konto →

7. Materiały — z czego się uczyć

Skuteczne przygotowanie stoi na dwóch nogach: uporządkowana teoria i praca na pytaniach.

Literatura, która najczęściej powraca w pytaniach. Przeanalizowaliśmy przypisy bibliograficzne dołączone do pytań z dotychczasowych sesji pielęgniarstwa onkologicznego. Kilka pozycji odpowiada za zdecydowaną większość źródeł — i to od nich warto zacząć:

• Koper A. (red.) — Pielęgniarstwo onkologiczne (PZWL) — zdecydowanie najczęściej cytowane źródło i naturalny „kościec” do nauki. Obejmuje całość: od podstaw onkologii, przez odrębności poszczególnych nowotworów, po powikłania leczenia, stomię, ból i opiekę paliatywną. Jeśli masz czas tylko na jeden podręcznik, niech to będzie ta pozycja.
• Jeziorski A., Szawłowski A.W., Towpik E. — Chirurgia onkologiczna — drugie co do częstości cytowane źródło; potwierdza, jak dużą wagę egzamin przykłada do chirurgicznego aspektu leczenia nowotworów, resekcji i postępowania okołooperacyjnego w onkologii.
• Chybicka A. (red.) — Od objawu do nowotworu — pozycja z zakresu wczesnego rozpoznawania nowotworów, w tym u dzieci; pojawia się przy pytaniach o profilaktykę, pierwsze objawy i programy przesiewowe.
• de Walden-Gałuszko K., Kaptacz A. — Pielęgniarstwo w opiece paliatywnej i hospicyjnej — kluczowa dla modułu opieki paliatywnej, leczenia bólu, komunikacji z pacjentem u kresu życia i opieki nad rodziną w żałobie.
• Banasiewicz T., Krokowicz P., Szczepkowski M. — Stomia. Prawidłowe postępowanie chirurgiczne i pielęgnacja — specjalistyczna pozycja dla działu stomii, która w programie onkologicznym pojawia się regularnie jako konsekwencja leczenia chirurgicznego raka jelita grubego i pęcherza moczowego.

Pojawiają się też pozycje z komunikacji i psychologii klinicznej (psychoonkologia, wsparcie w kryzysie), etyki i prawa (ustawa o prawach pacjenta, zgoda na leczenie) oraz akty prawne dotyczące samorządu zawodowego — to pula pytań „okołozawodowych”, łatwa do dobicia punktów.

Wniosek praktyczny: zacznij od Koper jako filaru, dołóż Jeziorskiego dla chirurgii onkologicznej i de Walden-Gałuszko dla opieki paliatywnej — te trzy pozycje pokrywają największą część pytań.

• Baza pytań. Sam podręcznik nie nauczy Cię formy egzaminu — tego, jak konstruowane są pytania i dystraktory. Dlatego od początku łącz teorię z rozwiązywaniem pytań z bazy PES dla pielęgniarstwa onkologicznego, filtrując po dziale, którego akurat się uczysz.
• Wytyczne i procedury. W onkologii standardy bywają aktualizowane — protokoły chemioterapii, wytyczne postępowania przy gorączce neutropenicznej, skale oceny powikłań. Egzamin lubi „aktualne postępowanie zgodne z wytycznymi”, nie wersję sprzed lat. Sprawdzaj, czy Twoje źródło jest aktualne.

Najskuteczniejszy rytm to pętla: przeczytaj dział → rozwiąż pytania z tego działu → wróć do błędów. Pytanie, na które odpowiedziałaś źle i zrozumiałaś dlaczego, jest warte więcej niż dziesięć przeczytanych stron.

8. Plan nauki na 8–12 tygodni

Poniższy plan zakłada pracę obok dyżurów — realny, nie idealny. Dostosuj proporcje do swoich luk.

Faza 1 (tygodnie 1–2): diagnoza i mapa luk. Rozwiąż jeden pełny zestaw pytań „na zimno”, zanim cokolwiek powtórzysz. Wynik nie ma znaczenia — chodzi o mapę słabych obszarów. Zapisz, które działy lecą poniżej progu (powikłania chemioterapii? ból nowotworowy? port naczyniowy?) i to one dostają najwięcej czasu.

Faza 2 (tygodnie 3–9): systematyczna nauka działami. Pracuj blokami tematycznymi, nie „wszystkim naraz”. Jeden blok = teoria z podręcznika + pytania z tego samego działu + powrót do błędów. Sugerowana kolejność: najpierw filary o największej liczbie pytań (powikłania leczenia, metody leczenia onkologicznego, ból i opieka paliatywna), potem obszary węższe (dostępy naczyniowe, stomia, psychoonkologia, profilaktyka). Rób krótkie powtórki rozłożone w czasie — wracaj do działu po kilku dniach, nie dopiero przed egzaminem.

Faza 3 (tygodnie 10–12): symulacje. Przejdź na pełne zestawy 140 pytań w reżimie 140 minut, najlepiej o porze planowanego egzaminu. Minimum 3 pełne symulacje wytrenują wytrzymałość i tempo. Po każdej analizuj nie tylko co było źle, ale dlaczego — czy to luka wiedzy, czy błąd czytania pytania. Celuj w stabilne 75–80%, żeby mieć bufor ponad próg 60%.

Jeśli masz mniej niż 8 tygodni, skróć Fazę 2, ale nie rezygnuj z symulacji — to one najmocniej podnoszą wynik tuż przed egzaminem.

9. Najczęstsze błędy zdających — i jak ich uniknąć

Większość niepowodzeń na PES nie wynika z braku wiedzy, tylko z powtarzalnych pułapek. Oto te, które najczęściej kosztują punkty na egzaminie onkologicznym:

• Nauka „wszystkiego po trochu” zamiast od luk. Bez diagnozy z Fazy 1 łatwo godzinami powtarzać to, co już się umie, a omijać słabe działy. Najpierw zmierz, potem ucz się celowo.
• Uczenie się teorii bez pytań. Sam podręcznik nie pokazuje, jak skonstruowane są dystraktory. Bez treningu na pytaniach na egzaminie zaskakuje forma, nie treść.
• Powtarzanie nieaktualnych protokołów. Standardy w onkologii — postępowanie przy gorączce neutropenicznej, profilaktyka przeciwwymiotna, schematy chemioterapii — są regularnie aktualizowane. Wersja „jak uczyli kilka lat temu” potrafi być dziś błędną odpowiedzią.
• Zaniedbywanie opieki paliatywnej i psychoonkologii. Te moduły bywają odkładane na koniec jako „miękkie” — tymczasem generują solidną pulę pytań egzaminacyjnych. Drabina analgetyczna WHO, rotacja opioidów i reakcje żałoby muszą być opanowane tak samo dobrze jak powikłania chemioterapii.
• Mylenie szczegółów obsługi portu. Pytania o port naczyniowy są precyzyjne — rodzaj igły, technika przepłukiwania, objętość heparyny, rozpoznawanie powikłań. Uczenie się „ogólnie o portach” nie wystarczy.
• Pomijanie kazusów klinicznych. Pytania opisujące pacjenta i pytające o postępowanie są trudniejsze i czasochłonne. Ćwicz je świadomie, zamiast odkładać „na koniec”.
• Brak symulacji w reżimie czasowym. Wiedza bez wytrenowanego tempa załamuje się na sali. 140 pytań w 140 minut to też test koncentracji i wytrzymałości.
• Zostawianie pustych odpowiedzi. Skoro nie ma punktów ujemnych, każde pytanie bez zaznaczenia to dobrowolnie oddany punkt.

10. Strategia w dniu egzaminu

Dobrze rozegrany dzień egzaminu potrafi podnieść wynik o kilka punktów — bez żadnej dodatkowej wiedzy. Kilka zasad:

• Dwie tury. Pierwsze przejście: odpowiadaj na pytania, które znasz od ręki, a trudne oznaczaj i pomijaj. Druga tura: wracaj do oznaczonych z chłodną głową i większym zapasem czasu.
• Pilnuj tempa. Po około 70 minutach powinnaś być mniej więcej w połowie zestawu. Jeśli zostajesz w tyle, przyspiesz — lepiej przejść całość raz niż utknąć na dwudziestu pytaniach.
• Czytaj pytanie do końca. W onkologicznych kazusach kluczowy bywa ostatni fragment opisu — wynik morfologii, liczba dni po chemioterapii, temperatura pacjenta. Zwroty „w pierwszej kolejności”, „przeciwwskazane”, „należy natychmiast” zmieniają poprawną odpowiedź.
• Eliminuj, nie zgaduj na ślepo. Nawet gdy nie znasz odpowiedzi, odrzucenie dwóch ewidentnie błędnych opcji podnosi szansę z 25% do 50%.
• Nie zmieniaj odpowiedzi bez powodu. Pierwszy wybór poparty wiedzą jest zwykle trafniejszy niż poprawka „z nerwów”. Zmieniaj tylko, gdy znajdziesz konkretny argument.

11. Sprawdź się na prawdziwych pytaniach

Najszybszy sposób, by zobaczyć, gdzie naprawdę jesteś, to rozwiązać darmowy egzamin z pielęgniarstwa onkologicznego — w formacie zbliżonym do PES. Potraktuj pierwsze podejście jako diagnozę z Fazy 1: zobaczysz swój wynik, rozkład błędów po działach i to, które obszary wymagają najwięcej pracy. A potem wracaj do bazy regularnie, ucząc się na własnych pomyłkach — bo to one najszybciej budują wynik.

Powodzenia na egzaminie — onkologia nagradza systematyczność i spokojną, kliniczną precyzję.

Jeśli chcesz uczyć się dalej, specjalizacja onkologiczna — baza 1 152 pytań PES obejmuje wszystkie pytania z uzasadnieniami, naukę działami, powtórki oparte na Twoich błędach oraz blok ogólnozawodowy — w tej samej cenie, bez osobnego pakietu.

Kwartał kosztuje 99 zł. W tym planie działa gwarancja: jeśli nie zdasz, uczysz się dalej do kolejnej sesji bez dopłaty.

Załóż konto i sprawdź platformę przez dobę →