Specjalizacja operacyjna — testy z odpowiedziami z sesji 2018–2025

Egzamin specjalizacyjny z pielęgniarstwa operacyjne odbędzie się 4 września 2026 roku o godzinie 11:00 w Expo XXI w Warszawie (ul. Prądzyńskiego 12/14). Do rozwiązania jest 140 pytań jednokrotnego wyboru w 140 minut, a próg zaliczenia to 84 poprawne odpowiedzi, czyli 60%. Punktów ujemnych nie ma. Poniżej trzydzieści pytań wracających najczęściej — wybrane z 695 unikalnych pytań z 15 sesji.

Pielęgniarstwo operacyjne to specjalizacja wymagająca precyzji — i egzamin to odzwierciedla. Pytania sprawdzają nie tylko znajomość nazw narzędzi czy parametrów sterylizacji, ale też rozumienie procedur aseptycznych, roli instrumentariuszki podczas konkretnych operacji i zasad bezpiecznej pracy na bloku. Ten przewodnik zbiera w jednym miejscu wszystko, co przed PES z pielęgniarstwa operacyjnego trzeba wiedzieć: jak wygląda egzamin, co zmienia reforma organizatora, jak się zgłosić, co dokładnie powtarzać i jak rozłożyć naukę na 8–12 tygodni.

Jeśli szukasz ogólnego obrazu wszystkich specjalizacji, zacznij od kompletnego przewodnika po PES pielęgniarskim. Poniżej skupiamy się wyłącznie na bloku operacyjnym.

1. Mechanika egzaminu — 140 pytań, 60%, jedna odpowiedź

Format PES jest taki sam dla wszystkich specjalizacji pielęgniarskich i nie zmienia się między dziedzinami:

Element	Wartość
Data	4 września 2026 (piątek)
Godzina	11:00
Miejsce	Expo XXI, ul. Prądzyńskiego 12/14, Warszawa
Liczba pytań	140
Czas	140 minut (średnio minuta na pytanie)
Typ pytań	jednokrotnego wyboru, 4 odpowiedzi, jedna poprawna
Próg zdawalności	60% = 84 poprawne odpowiedzi
Punkty ujemne	brak — nie zostawiaj pustych odpowiedzi

Cztery rzeczy, które warto z tego wyciągnąć od razu:

• Tempo. Minuta na pytanie brzmi komfortowo, ale część zadań to kazusy proceduralne (opis sytuacji na bloku, decyzja o postępowaniu), które czyta się dłużej. Naucz się zostawiać trudne pytania na drugą turę, zamiast grzęznąć.
• Brak punktów ujemnych. Każde pytanie bez odpowiedzi to stracona szansa. Nawet przy zgadywaniu masz 25% szans — zawsze zaznacz cokolwiek.
• Jedna poprawna z czterech. Pytania PES często zawierają dwie odpowiedzi „prawie dobre”. Wygrywa rozróżnianie niuansów — np. który rodzaj sterylizacji do danego narzędzia, a nie czy sterylizować.
• Próg jest stały. 84/140 to Twój cel minimalny. Realnie warto celować w zapas — symulacje powtarzane na poziomie 75–80% dają bezpieczny bufor na stres egzaminacyjny.

2. Reforma CEM 2027 — co się zmienia, a co nie

Wokół egzaminów pielęgniarskich od 2025 r. trwa reorganizacja instytucji i to budzi najwięcej niepokoju wśród zdających. Uporządkujmy:

• Sesje 2026 organizuje CMKP (Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego) — na dotychczasowych zasadach. Format, próg, sposób zgłoszenia przez SMK pozostają bez zmian.
• Od 2027 r. egzaminy ma planowo przejąć CEM (Centrum Egzaminów Medycznych — ta sama instytucja, która od lat prowadzi LEK i PES lekarski). Przejęcie zależy od wejścia w życie odpowiednich przepisów.

Dla osoby zdającej w 2026 r. praktyczny wniosek jest prosty: nic nie musisz robić inaczej. Zmiana organizatora to kwestia administracyjna — baza pytań, zakres merytoryczny i format egzaminu nie zmieniają się z dnia na dzień wraz ze zmianą szyldu. Jeśli planujesz egzamin na 2027 r. lub później, śledź komunikaty, ale nie przekładaj nauki „aż się wyjaśni”.

Pełną oś zmian, daty i otwarte pytania opisaliśmy osobno w tekście o reformie egzaminów pielęgniarskich 2027.

3. Terminy, zgłoszenie przez SMK i opłata 350 zł

Sesja jesienna 2026 dla pielęgniarstwa operacyjne wypada 4 września 2026 roku (piątek) o godzinie 11:00 w Expo XXI, ul. Prądzyńskiego 12/14 w Warszawie. Pełne zestawienie wszystkich dziedzin znajdziesz we wpisie o terminach sesji jesiennej 2026.

Egzamin odbywa się w dwóch sesjach rocznie — wiosennej i jesiennej. Konkretne daty publikuje organizator z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem, a ogłoszenia o sesjach i listy zakwalifikowanych znajdziesz w SMK (System Monitorowania Kształcenia).

Droga do dopuszczenia wygląda tak:

1. Ukończ program specjalizacji w pielęgniarstwie operacyjnym (z wymaganymi stażami i zaliczeniami).
2. Zadbaj o aktualny wpis w SMK — konto SMK warto mieć od pierwszego dnia szkolenia, bo to przez nie idą wszystkie operacje.
3. Złóż wniosek o dopuszczenie do PES w SMK — zwykle 4–6 tygodni przed egzaminem.
4. Wnieś opłatę egzaminacyjną — 350 zł (stawka po konsolidacji instytucji w 2025 r.; wcześniej 170 zł).

W praktyce, jeśli zaliczyłaś program i masz porządek w SMK, dopuszczenie jest formalnością. Najczęstsze problemy to spóźnione zgłoszenia i brakujące zaliczenia, które trzeba uzupełnić u kierownika specjalizacji — dlatego nie zostawiaj formalności na ostatni tydzień.

Na egzamin zabierz: dowód osobisty, długopis (czarny lub niebieski) i wezwanie z SMK. Telefony i smartwatche zostają przed salą; spóźnienie powyżej 30 minut zwykle dyskwalifikuje z sesji.

4. Zakres egzaminu — i ważne rozróżnienie: operacyjne vs chirurgiczne

Zanim przejdziemy do treści: to najczęstsza pomyłka przy wyborze materiałów i bazy pytań.

• Pielęgniarstwo operacyjne — praca instrumentariuszki na bloku operacyjnym: instrumentarium, sterylizacja, aseptyka bloku, asysta śródoperacyjna, przygotowanie sali i pola operacyjnego. To jest specjalizacja, o której mówi ten przewodnik.
• Pielęgniarstwo chirurgiczne — opieka nad pacjentem chirurgicznym na oddziale: przygotowanie do operacji, opieka pooperacyjna, rany, dreny, profilaktyka powikłań. To osobna specjalizacja z osobnym zestawem 140 pytań.

Jeśli uczysz się do operacyjnego, nie marnuj czasu na tematykę oddziałową (opieka pooperacyjna, pielęgnacja drenów na sali). Materiały i pytania dobieraj świadomie pod swoją dziedzinę.

Egzamin z pielęgniarstwa operacyjnego koncentruje się wokół kilku wyraźnych filarów:

• Instrumentarium chirurgiczne — nazwy, budowa i zastosowanie narzędzi (trocary, kleszczyki, retraktor, igłotrzymacz, kaniule do laparoskopii), zestawy narzędziowe do poszczególnych rodzajów operacji oraz zasady liczenia materiału operacyjnego przed i po zabiegu.
• Sterylizacja — rodzaje i metody (para wodna, tlenek etylenu, plazma nadtlenkowa, formalina), parametry cykli sterylizacyjnych, kontrola procesu (wskaźniki biologiczne, chemiczne, mechaniczne), opakowania sterylizacyjne i ich ważność.
• Aseptyka i higiena bloku operacyjnego — strefy czystości bloku, zasady ruchu personelu i pacjenta, przygotowanie chirurgiczne rąk, zakładanie jałowych rękawic, postępowanie z polem operacyjnym, profilaktyka zakażeń miejsca operowanego (ZMO).
• Asysta śródoperacyjna — rola instrumentariuszki i pomocnicy podczas laparotomii, laparoskopii i endoprotezoplastyki stawu biodrowego lub kolanowego; kolejność podawania narzędzi, zasady pracy w polu jałowym, liczenie gazików i igieł.
• Przygotowanie sali i pola operacyjnego — ułożenie pacjenta na stole operacyjnym w zależności od rodzaju zabiegu, przyłączenie urządzeń, przygotowanie i obłożenie pola, sprawdzenie wyposażenia i działania sprzętu przed operacją.
• Profilaktyka zakażeń miejsca operowanego — antybiotykoprofilaktyka okołooperacyjna (wskazania, czas podania), dekontaminacja skóry, rola instrumentariuszki w kontroli aseptyki w trakcie zabiegu.
• Prawo i etyka — zgoda pacjenta na zabieg operacyjny (formularz, szczególne sytuacje: nagła konieczność, małoletni, brak świadomości), odpowiedzialność zawodowa instrumentariuszki, ryzyko zawodowe na bloku (ekspozycja na krew, czynniki fizyczne i chemiczne) oraz dokumentacja operacyjna.

W obrębie tych filarów jest garść tematów, które wracają na egzaminie wyjątkowo często:

• Metody sterylizacji i wskaźniki kontroli — który proces do jakiego materiału (termolabilne vs termostabilne), co sprawdza wskaźnik biologiczny, a co chemiczny, klasy wskaźników Bowiego-Dicka.
• Liczenie materiałów operacyjnych — protokół liczenia gazików, igieł i narzędzi przed operacją, bezpośrednio po zaszyciu powłok i po zabiegu; postępowanie przy niezgodności rachunku.
• Zasady aseptyki podczas zmiany i podawania narzędzi — jak przekazać narzędzie z pola jałowego, co to jest błąd aseptyczny i jak postąpić w razie naruszenia jałowości.
• Ułożenie pacjenta na stole — pozycja grzbietowa, boczna, litotomijna, Trendelenburga: wskazania i zagrożenia związane z każdą z nich.
• Instrumentarium laparoskopowe — budowa trocarów, kąty optyki, zasady obsługi CO₂ i insuflacji, różnice między instrumentami jedno- a wielorazowymi.
• Odpowiedzialność prawna i ryzyko zawodowe — warunki ważnej zgody na zabieg, co to jest ekspozycja zawodowa na krew i jak postąpić po zakłuciu.

To są obszary, z których statystycznie pochodzi najwięcej pytań — i tu opłaca się być pewnym, a nie „mniej więcej”.

5. Blok ogólnozawodowy — 20 pytań ze 140

Blok ogólnozawodowy to jedna siódma egzaminu: prawo, etyka zawodowa, praktyka oparta na dowodach (EBNP), organizacja opieki i epidemiologia. Te pytania są wspólne dla wszystkich specjalizacji pielęgniarskich i nie znajdziesz ich w podręczniku klinicznym z pielęgniarstwa operacyjne.

Dwadzieścia punktów to dokładnie tyle, ile dzieli wynik 84 od wyniku 64. Osoba, która przygotuje się wyłącznie klinicznie i odpuści blok, musi zdobyć 84 punkty ze 120 pytań klinicznych, czyli 70% zamiast 60%. To zauważalnie trudniejszy egzamin — nałożony na siebie dobrowolnie.

Że nie jest to problem teoretyczny, widać w danych: w pielęgniarstwie chirurgicznym pytanie o zakażenia wywoływane przez Staphylococcus epidermidis — czyli pytanie z bloku, nie z chirurgii — wróciło w trzynastu sesjach, częściej niż większość pytań stricte klinicznych.

Blokowi poświęciliśmy osobny tekst z analizą wszystkich sesji, rozkładem tematów i kanonem literatury: Blok ogólnozawodowy na PES pielęgniarek — kompletny przewodnik nauki.

Blok masz w cenie. W PESmaster pytania z bloku ogólnozawodowego wchodzą w skład banku specjalizacji — nie dokupujesz osobnego pakietu i nie uczysz się z dwóch aplikacji naraz. Jedna baza pokrywa cały egzamin, łącznie z tymi dwudziestoma pytaniami.

6. Specjalizacja operacyjna — pytania z odpowiedziami (30 najczęstszych)

Poniższe pytania pochodzą z rzeczywistych sesji egzaminacyjnych. Przy każdym podajemy, w ilu sesjach wystąpiło — informacja, której nie znajdziesz w żadnym zbiorze testów, a która wprost mówi, czego uczyć się w pierwszej kolejności.

Te trzydzieści pytań pojawiło się łącznie 221 razy w 15 sesjach z lat 2018–2025.

Pytanie 1 — 11 sesji

W celu wypełnienia ubytków w obrębie oczodołu oraz reanimacji twarzy w porażeniu nerwu twarzowego wykonuje się zabieg przemieszczenia mięśni:

• A. języka
• B. skroniowych ✓
• C. piersiowego większego
• D. najszerszego grzbietu

Mięsień skroniowy ma korzystną lokalizację anatomiczną w pobliżu oczodołu i twarzy oraz odpowiednie właściwości mechaniczne (długość łuku, siła), co czyni go optymalnym wyborem do wypełnienia ubytków pookularowych i reanimacji twarzy przy porażeniu nerwu twarzowego. Płat mięśnia skroniowego po przetransponowaniu może naśladować funkcję mięśni mimicznych (szczególnie zamknięcie oka) poprzez podłączenie do kącika ust lub powieki. Mięsień piersiowy większy i najszerszy grzbietu stosuje się w rekonstrukcji klatki piersiowej i ramienia.

Pytanie 2 — 10 sesji

Zabieg chirurgiczny dysplazji w przypadku ograniczonych deformacji polega na:

• A. usunięciu nadmiarów zmienionej kości
• B. rekonstrukcji ubytków kostnych
• C. usunięciu zniekształceń
• D. prawidłowa odpowiedź A i C ✓

W chirurgicznym leczeniu dysplazji kostnej o ograniczonym zakresie wykonuje się usunięcie nadmiarów zmienionej kości (nadmierne wyrośla, exostozy) oraz korekcję istniejących zniekształceń, co razem stanowi odpowiedź A i C. Rekonstrukcja ubytków kostnych (B) jest oddzielną procedurą stosowaną przy rozległej dysplazji wymagającej przeszczepu, nie przy ograniczonych deformacjach. Postępowanie chirurgiczne dostosowuje się do zakresu i charakteru zmian dysplastycznych.

Pytanie 3 — 10 sesji

Przeszczep allogeniczny to przeszczep gdzie:

• A. dawca i biorca sa genetycznie identyczni
• B. biorca i dawca należą do tego samego gatunku ✓
• C. przeszczep pochodzi od osobnika innego gatunku
• D. wszystkie odpowiedzi są błędne

Przeszczep allogeniczny (allograft) to przeszczep pomiędzy genetycznie różnymi osobnikami tego samego gatunku – dawca i biorca są ludźmi, ale nie są identyczni genetycznie. Przeszczep izogeniczny (syngraft) pochodzi od dawcy identycznego genetycznie (np. bliźniak jednojajowy). Przeszczep ksenogeniczny (ksenograft) pochodzi od innego gatunku (np. świnia → człowiek). Allografty wymagają immunosupresji, aby zapobiec odrzuceniu przez układ odpornościowy biorcy.

Pytanie 4 — 10 sesji

Do uszypułowanych płatów skórno-mięśniowych zalicza się płaty zawierające:

• A. mięsień najszerszy grzebietu
• B. mięsień piersiowy większy
• C. mięsień kapturowy
• D. wszystkie odpowiedzi są prawidłowe ✓

Uszypułowane płaty skórno-mięśniowe zawierają skórę, tkankę podskórną i mięsień z zachowanym unaczynieniem (szypułą naczyniową), co zapewnia ich żywotność po przeniesieniu. Do klasycznych płatów tego typu zalicza się płat z mięśniem najszerszym grzbietu (latissimus dorsi), mięśniem piersiowym większym (pectoralis major) oraz mięśniem kapturowym (trapezius). Wszystkie trzy są stosowane w chirurgii rekonstrukcyjnej głowy, szyi i klatki piersiowej, więc odpowiedź “wszystkie prawidłowe” jest trafna.

Pytanie 5 — 9 sesji

Wskaż cechy charakterystyczne raka podstawnokomórkowego powieki:

• A. szybki wzrost, szybko daje przerzuty
• B. powolny wzrost, rozrost tylko miejscowy, brak przerzutów ✓
• C. nacieka i niszczy okoliczne tkanki, a ponadto przenosi s i ę drogami limfatycznymi do węzłów chłonnych i podżuchwowych
• D. jest następstwem przewlekłego zapalenia gruczołu tarczkowego

Rak podstawnokomórkowy (basalioma) powieki charakteryzuje się bardzo powolnym, wieloletnim wzrostem miejscowym z naciekaniem sąsiednich tkanek i niszczeniem ich. Kluczową cechą różnicującą go od innych raków skóry jest brak przerzutów drogą limfatyczną ani krwionośną – jest to nowotwór o minimalnym potencjale przerzutowym. Dlatego rokowanie po wczesnym chirurgicznym wycięciu jest bardzo dobre. Rakowi kolczystokomórkowemu (spinocellulare) z kolei zdarzają się przerzuty do węzłów chłonnych.

Pytanie 6 — 8 sesji

W trakcie leczenia zabiegowego ciąży pozamacicznej jajowodowej techniką laparoskopową, do usunięcia trofoblastu z naciętego jajowodu zastosujemy:

• A. kleszczyki zakończone ząbkami
• B. atraumatyczne kleszczyki ✓
• C. igłową elektrodę monopolarną
• D. nożyczki

Podczas laparoskopowej salpingotomii w ciąży ektopowej trofoblast usuwa się delikatnymi atraumatycznymi kleszczami, by nie uszkodzić ściany jajowodu i zachować go do ewentualnej przyszłej ciąży. Kleszczyki ząbkowane i elektroda monopolarna niszczyłyby tkankę jajowodu, co mogłoby uniemożliwić jego zachowanie.

Pytanie 7 — 8 sesji

Jakie więzadło nadgarstka jest przecinane podczas operacyjnego leczenia cieśni kanału?

• A. wiązadło poprzeczne nadgarstka ✓
• B. wiązadło dłoniowe nadgarstka
• C. nie ma potrzeby przecinać żadnego wiązadła
• D. należy przeciąć oba wiązadła

W operacyjnym leczeniu zespołu cieśni kanału nadgarstka przecina się więzadło poprzeczne nadgarstka (retinaculum flexorum), które tworzy dach kanału i uciska nerw pośrodkowy. Po przecięciu ciśnienie w kanale spada, a objawy neurologiczne ustępują. Więzadło dłoniowe nadgarstka nie jest strukturą powodującą ucisk.

Pytanie 8 — 8 sesji

Do rozwarcia przestrzeni międzyżebrowej stosuje się najczęściej:

• A. hak powłokowy
• B. rozwieracz Finochietto ✓
• C. sternotom
• D. wszystkie wymienione

Rozwieracz Finochietto (spreader żebrowy) to specjalistyczny przyrząd samoutrzymujący się, który po założeniu między dwa żebra stopniowo rozchyla przestrzeń międzyżebrową, zapewniając chirurgowi szerokie pole operacyjne podczas torakotomii. Jest to narzędzie standardowe w torakochirurgii i kardiochirurgii przy dostępie przez przestrzeń międzyżebrową. Sternotom służy do przecinania mostka (nie przestrzeni międzyżebrowej), a hak powłokowy do rozciągania powłok, nie do rozszerzania przestrzeni żebrowej.

Pytanie 9 — 8 sesji

Pacjentka lat 45 ma mieć wykonany zabieg operacyjny mastektomia m. Patey mammae sin. Zastosowana metoda operacyjna to inaczej:

• A. proste odjęcie piersi
• B. doszczętne odjęcie piersi
• C. radykalne zmodyfikowane odjęcie piersi ✓
• D. częściowe wycięcie piersi

Operacja Patey’a (zmodyfikowana radykalna mastektomia) polega na usunięciu całego gruczołu piersiowego wraz z powięzią mięśnia piersiowego większego i regionalnych węzłów chłonnych pachowych, przy zachowaniu samego mięśnia piersiowego większego (w odróżnieniu od klasycznej mastektomii Halsteda). Jest to tzw. radykalne zmodyfikowane odjęcie piersi – zapewnia kontrolę onkologiczną z lepszym efektem funkcjonalnym i kosmetycznym niż metoda Halsteda. Proste odjęcie piersi nie obejmuje węzłów chłonnych, a częściowe wycięcie to kwadrantektomia.

Pytanie 10 — 8 sesji

Operacje laparoskopowe na macicy to:

• A. wyłuszczenie mięśniaków macicy
• B. biopsja jajowodu
• C. wycięcie macicy
• D. odpowiedź A i C są prawidłowe ✓

Laparoskopowe operacje macicy obejmują zarówno wyłuszczenie mięśniaków (miomektomia laparoskopowa) jak i wycięcie macicy (histerektomia laparoskopowa lub laparoskopowo wspomagana). Biopsja jajowodu nie jest zabiegiem na macicy. Ponieważ zarówno odpowiedź A (wyłuszczenie mięśniaków) jak i C (wycięcie macicy) są prawidłowe, właściwa jest odpowiedź D.

Rozwiąż pełny egzamin próbny — 140 pytań, jak na prawdziwej sesji →

Pytanie 11 — 8 sesji

Dystopie oczodołów:

• A. polegają na nadmiernym rozsunięciu lub zbliżeniu oczodołów
• B. wywołane są guzami i przepuklinami oponowo-mózgowymi
• C. stanowią składową rozszczepów i niedorozwoju przodomózgowia
• D. wszystkie odpowiedzi są prawidłowe ✓

Dystopie oczodołów mogą mieć różną etiologię: mogą polegać na nadmiernym rozsunięciu (hiperteloryzm) lub zbliżeniu (hipoteloryzm) oczodołów, być następstwem guzów lub przepuklin oponowo-mózgowych oraz stanowić składową złożonych anomalii, takich jak rozszczepy twarzowe i niedorozwój przodomózgowia. Wszystkie trzy opisy są zatem prawidłowe.

Pytanie 12 — 7 sesji

Narzędzia endoskopowe podczas czyszczenia i dezynfekcji powinny być:

• A. złożone
• B. niekompletne
• C. ułożone szeroko i rozłożone ✓
• D. nie ma wytycznych

Narzędzia endoskopowe mają liczne zakamarki i kanały wewnętrzne; skuteczne dotarcie środka myjącego i dezynfekującego do wszystkich powierzchni jest możliwe tylko wtedy, gdy są rozłożone i ułożone szeroko. Złożone lub niekompletne narzędzia uniemożliwiają właściwe mechaniczne usunięcie biofilmu i resztek organicznych.

Pytanie 13 — 7 sesji

Po usunięciu uchyłka Zenkera wykonuje się zwykle miotomię i jest to:

• A. nacięcie górnego zwieracza przełyku poniżej odcięcia uchyłka ✓
• B. nacięcie górnego zwieracza przełyku nad miejscem wycięcia uchyłka
• C. zszycie warstwy surowicówkowej ściany przełyku poniżej odcięcia uchyłka
• D. zszycie warstwy surowicówkowej ściany przełyku nad miejscem odcięcia uchyłka

Uchyłek Zenkera powstaje wskutek braku relaksacji górnego zwieracza przełyku (mięsień pierścienno-gardłowy). Po usunięciu uchyłka konieczna jest miotomia polegająca na nacięciu górnego zwieracza poniżej linii odcięcia, co eliminuje przyczynę czynnościową i zapobiega nawrotowi.

Pytanie 14 — 7 sesji

Wśród instrumentarium podstawowego do operacji kręgosłupa znajdują się:

• A. kleszcze naczyniowe do tętnic
• B. raspatory: szerokie i małe do odwarstwienia mięśni ✓
• C. skrobaczki bagnetowe
• D. klipsy Raneya i klipsownica

Dostęp do kręgosłupa wymaga odwarstwienia przykręgosłupowych mięśni prostowników od łuków i wyrostków. Raspatory (szerokie i małe) są podstawowymi narzędziami do tego odwarstwiania — ich kształt i tępa krawędź pozwalają na preparację okostnową bez ryzyka uszkodzenia nerwów. Klipsy Raneya służą hemostazy skóry, a skrobaczki bagnetowe są używane w neurochirurgii jamy czaszki.

Pytanie 15 — 7 sesji

Operacja metodą Burch’a polega na:

• A. założeniu szwów łączących okolicę okołocewkową i pochewki mięśnia prostego brzucha
• B. podciągnięciu szyi pęcherza do okostnej tylnej powierzchni kości łonowej
• C. połączeniu tkanki okołocewkowej z więzadłami Coopera ✓
• D. podciągnięciu szyi pęcherza moczowego do więzadeł pęcherzowo-macicznych

Operacja Burcha (kolposuspensja zaotrzewnowa) polega na podciągnięciu tkanki okołocewkowej i przedniej ściany pochwy do więzadeł Coopera (więzadła grzebieniowe). Unosi szyję pęcherza i cewkę, przywracając prawidłowy kąt cewkowo-pęcherzowy i eliminując wysiłkowe nietrzymanie moczu.

Pytanie 16 — 7 sesji

Do otwarcia jamy sutkowej używamy:

• A. elektrokoagulacji
• B. frezy ✓
• C. dłuta
• D. trepana elektrycznego

Do otwarcia jamy sutkowej (antrum mastoideum) i komórek powietrznych wyrostka sutkowatego używa się frez wiertarskich z napędem elektrycznym lub pneumatycznym, które pozwalają na precyzyjne, kontrolowane usuwanie kości bez ryzyka niechcianego pęknięcia lub odłamania. Frezy stosowane w otochirurgii mają różne rozmiary i kształty końcówek (kuliste, cylindryczne, diamentowe). Dłuto i trepan są metodami historycznymi, a elektrokoagulacja służy do hemostazy, nie do preparowania kości.

Pytanie 17 — 7 sesji

Bezpośrednio po oparzeniu rana oparzeniowa jest:

• A. zainfekowana
• B. bakteriologicznie czysta ✓
• C. czysta
• D. septyczna

Bezpośrednio po oparzeniu termicznym wysoka temperatura niszczy drobnoustroje na powierzchni rany, a uszkodzone tkanki są jeszcze nieskażone przez florę bakteryjną z otoczenia. Rana oparzeniowa jest więc w tej chwili bakteriologicznie czysta, choć nie sterylna. Zakażenie rany oparzeniowej następuje stopniowo w ciągu kolejnych godzin i dni, gdy drobnoustroje zasiedlają martwą tkankę (eschar). Ten fakt ma istotne znaczenie dla wczesnego, ratunkowego leczenia rozległych oparzeń.

Pytanie 18 — 7 sesji

Operacja zeza oka prawego u 6-letniego chłopca. Jakie narzędzie standardowo znajduje się w zestawie?

• A. sonda rowkowa
• B. cyrkiel ✓
• C. piłka Gigliego
• D. rozwieracz Waitlanera

Podczas operacji zeza konieczne jest precyzyjne odmierzenie długości mięśni zewnętrznych oka, dlatego standardowym elementem zestawu jest cyrkiel okulistyczny. Umożliwia on dokładne wyznaczenie miejsca cięcia lub założenia szwu na mięśniu prostym, co decyduje o efekcie korekcji ustawienia gałki ocznej. Sonda rowkowa ani piłka Gigliego nie są potrzebne w tej procedurze.

Pytanie 19 — 7 sesji

Z jakiego dostępu operacyjnego zamyka się drożny przewód tętniczy Botalla?

• A. torakotomii lewostronnej ✓
• B. torakotomii prawostronnej
• C. sternotomii pośrodkowej
• D. lumbotomii

Drożny przewód tętniczy Botalla (ductus arteriosus Botalli) łączy aortę zstępującą z lewą tętnicą płucną i leży w lewym śródpiersiu. Anatomiczne położenie przewodu decyduje o dostępie operacyjnym — torakotomia lewostronna zapewnia bezpośredni wgląd i możliwość podwiązania lub klipsowania przewodu. Torakotomia prawostronna ani sternotomia pośrodkowa nie dają odpowiedniego dostępu do tej struktury.

Pytanie 20 — 7 sesji

Aquapurator to przyrząd wykorzystywany podczas zabiegu laparoskopii do:

• A. płukania i odsysania treści płynnej z jamy brzusznej ✓
• B. chłodzenia urządzenia
• C. odsysania
• D. koagulacji

Aquapurator to urządzenie laparoskopowe łączące funkcję irygacji (płukania) i aspiracji – podaje pod ciśnieniem płyn fizjologiczny do jamy brzusznej i jednocześnie odsysa go wraz z krwią, żółcią czy innymi treściami płynnymi przez jeden instrument. Koagulacja wykonywana jest oddzielnym narzędziem (hak elektryczny, klemszcze bipolarne), a chłodzenie urządzenia jest funkcją inżynieryjną toru wizyjnego.

Pytanie 21 — 6 sesji

Która z technik wytwarzania odmy otrzewnowej jest prawidłowa?

• A. zastosowanie igły Veressa
• B. metoda Hassona polegająca na wykonaniu mini laparotomii pozwalającej na wprowadzenie trokaru
• C. bezpośrednie wkłucie do jamy brzusznej trokaru optycznego pod kontrolą obrazu laparoskopowego
• D. wszystkie odpowiedzi są prawidłowe ✓

Odmę otrzewnową można bezpiecznie wytworzyć trzema uznanymi metodami: igłą Veressa (technika zamknięta), metodą Hassona z mini-laparotomią (technika otwarta, zalecana u pacjentów po wcześniejszych laparotomiach) oraz bezpośrednim wkłuciem trokaru optycznego pod kontrolą kamery. Każda z tych technik jest w odpowiednich wskazaniach prawidłowa.

Pytanie 22 — 6 sesji

Który z wymienionych gazów używa się do wytworzenia odmy otrzewnowej podczas laparoskopii?

• A. tlen
• B. dwutlenek węgla ✓
• C. podtlenek azotu
• D. azot

Do wytwarzania odmy otrzewnowej stosuje się wyłącznie dwutlenek węgla, ponieważ jest fizjologicznie obojętny, szybko wchłaniany przez otrzewną oraz nie podtrzymuje palenia — co eliminuje ryzyko zapłonu podczas koagulacji elektrycznej. Tlen, podtlenek azotu i azot stwarzają ryzyko pożaru lub zatorów.

Pytanie 23 — 6 sesji

Które z wymienionych powikłań śródoperacyjnych jest najczęściej występującym podczas laparoskopowego uwalniania zrostów otrzewnowych?

• A. niedrożność mechaniczna przewodu pokarmowego
• B. uszkodzenie ściany jelita ✓
• C. krwawienie do jamy otrzewnej
• D. martwica jelita

Podczas laparoskopowego uwalniania zrostów otrzewnowych ściana jelita, przyklejona do zrostów, narażona jest na bezpośrednie uszkodzenie przez narzędzia tnące lub koagulację. Uszkodzenie ściany jelita jest najczęstszym powikłaniem śródoperacyjnym tej procedury i wymaga natychmiastowego zaopatrzenia, by uniknąć zapalenia otrzewnej.

Pytanie 24 — 6 sesji

Wskazaniem do laparoskopii diagnostycznej jest/są:

• A. podejrzenie endometriozy ✓
• B. mięśniaki macicy
• C. koagulacja segmentu jajowodu
• D. wycięcie segmentu jajowodu

Laparoskopia diagnostyczna służy weryfikacji rozpoznań, których nie można potwierdzić badaniami nieoperacyjnymi. Podejrzenie endometriozy jest klasycznym wskazaniem diagnostycznym — badanie umożliwia bezpośrednią wizualizację ognisk i pobranie wycinków. Mięśniaki, koagulacja i wycięcie segmentu jajowodu to wskazania terapeutyczne, nie diagnostyczne.

Pytanie 25 — 6 sesji

Minimalnie inwazyjną techniką operacyjną pozwalającą na usunięcie zmian w obrębie odbytnicy i końcowego odcinka esicy na głębokości od 5-24 cm od brzegu odbytu jest:

• A. sigmoidoskopia
• B. TEM ✓
• C. technika operacyjna wg Parksa
• D. laparotomia

TEM (Transanal Endoscopic Microsurgery) to technika minimalnie inwazyjna, która przez naturalne ujście odbytu wprowadza operacyjny rektoskop, umożliwiając precyzyjne usunięcie zmian w odbytnicy i esicy na głębokości 5–24 cm od brzegu odbytu. Sigmoidoskopia jest wyłącznie diagnostyczna, a technika Parksa dotyczy wyłącznie najniższego odcinka odbytnicy.

Pytanie 26 — 6 sesji

Histeroskop składa się z:

• A. światłowodu
• B. płaszcza
• C. optyki
• D. odpowiedzi B i C są prawidłowe ✓

Histeroskop zbudowany jest z optyki (teleskop z układem soczewek przekazujących obraz) oraz płaszcza (osłony zewnętrznej zapewniającej kanały do przepływu medium rozprężającego i narzędzi). Światłowód nie jest integralną częścią histeroskopu — stanowi zewnętrzny przewód doprowadzający światło z lampy do optyki.

Pytanie 27 — 6 sesji

Założenie szwów pojedynczych z nici wchłanialnej na szyjce macicy (lokalizacja na godzinie 3 i 9 ) w celu uniknięcia krwawienia z szyjkowych gałęzi tętnicy macicznej nazywamy szwami:

• A. Dandy’ego
• B. Emmeta ✓
• C. McDonalda
• D. Shirodkara

Szwy Emmeta to pojedyncze szwy z nici wchłanialnej nakładane na szyjkę macicy na godzinie 3 i 9 w celu hemostazy gałęzi szyjkowych tętnicy macicznej podczas zabiegów na szyjce. Szwy McDonalda i Shirodkara stosowane są w cerklażu szyjki macicy, a szwy Dandy’ego — w neurochirurgii.

Pytanie 28 — 6 sesji

Zespół Meigsa charakteryzują następujące objawy:

• A. wodobrzusze, płyn w jamie opłucnej, duży guz jajnika ✓
• B. wodobrzusze, płyn w jamie opłucnej, przerzuty do płuc
• C. płyn w jamie opłucnej, guz jajnika, hepatomegalia
• D. guz jajnika, hepatomegalia, przerzuty do płuc

Zespół Meigsa to triada: łagodny guz jajnika (najczęściej włókniak), wodobrzusze i płyn w jamie opłucnej. Płyn cofa się samoistnie po usunięciu guza. Obecność przerzutów do płuc czy powiększenie wątroby sugerują złośliwy charakter zmiany i wykluczają klasyczny zespół Meigsa.

Pytanie 29 — 6 sesji

Zabieg wszczepienia rozrusznika serca określa się mianem:

• A. defibrylacji
• B. stymulacji
• C. implantacji ✓
• D. obturacji

Termin ‘implantacja’ (łac. implantare - wszczepić) oznacza chirurgiczne wprowadzenie i utrwalenie urządzenia wewnątrz ciała pacjenta. Wszczepienie rozrusznika serca (kardiostymulatora) jest zatem procedurą implantacji urządzenia elektronicznego. Defibrylacja to doraźna elektroterapia migotania komór, stymulacja to funkcja rozrusznika już po jego wszczepieniu, a obturacja oznacza zamknięcie lub zatkanie światła (np. naczynia czy oskrzela).

Pytanie 30 — 6 sesji

Pielęgniarka operacyjna przygotowuje instrumentarium i materiał dodatkowy do wykonania pomostu omijającego u pacjenta z rozpoznaną chorobą wieńcową. Jakie narzędzia należy przygotować do pomiaru światła i drożności naczyń wieńcowych?

• A. obturatory
• B. rozszerzadła Guyon’a
• C. sondy ✓
• D. hegary

Do śródoperacyjnej oceny światła i drożności naczyń wieńcowych przed wykonaniem zespolenia stosuje się specjalne sondy (mierniki naczyniowe) o różnych średnicach, które wprowadza się do światła naczynia. Pozwalają one dobrać odpowiedni rozmiar przeszczepu i upewnić się, że naczynie jest drożne oraz niezwężone w miejscu planowanego zespolenia. Rozszerzadła Guyon’a służą do dróg moczowych, hegary – do kanału szyjki macicy, a obturatory zamykają światło narzędzi endoskopowych.

Zobacz pozostałe pytania z uzasadnieniami — załóż darmowe konto →

7. Materiały — z czego się uczyć

Skuteczne przygotowanie stoi na dwóch nogach: uporządkowana teoria i praca na pytaniach.

Literatura, która najczęściej powraca w pytaniach. Przeanalizowaliśmy przypisy bibliograficzne dołączone do pytań z dotychczasowych sesji pielęgniarstwa operacyjnego. Kilka pozycji odpowiada za zdecydowaną większość źródeł:

• Luce-Wunderle G., Debrand-Passard A. — Pielęgniarstwo operacyjne — zdecydowanie najczęściej cytowane źródło i naturalny „kościec” do nauki: instrumentarium, aseptyka, asysta śródoperacyjna, organizacja pracy bloku. Od tej książki zacznij.
• Noszczyk W. (red.) — Chirurgia (PZWL) — drugie co do częstości; konieczne do pytań o rodzaje operacji, anatomię kliniczną i postępowanie chirurgiczne, do których instrumentariuszka musi się odnosić.
• Czarnecka Z., Malińska W. — Instrumentarium i przebieg zabiegów w chirurgii, ginekologii i urologii — szczegółowe zestawy narzędziowe do konkretnych operacji; niezbędna do pytań o nazwy i zastosowanie instrumentów.
• Latkowski B. (red.) — Techniki zabiegów i operacji w otolaryngologii — źródło pytań z bloku laryngologicznego, który pojawia się regularnie.
• Ciuruś M. J. — Pielęgniarstwo operacyjne — komplementarne do Luce-Wunderle; procedury blokowe i profilaktyka zakażeń opisane z perspektywy polskich realiów szpitalnych.
• Szulc A. — Ortopedia i rehabilitacja — podstawa do pytań z endoprotezoplastyki i ortopedii, gdzie instrumentariuszka pracuje z implantami i specjalistycznym sprzętem.

Pojawiają się też pytania z aktów prawnych (ustawa o prawach pacjenta, rozporządzenia dotyczące warunków pracy na bloku operacyjnym) oraz z zakresu BHP i postępowania po ekspozycji zawodowej — to pula stosunkowo łatwa do zdobycia, pod warunkiem że jej nie pomijasz.

Wniosek praktyczny: jeśli masz czas tylko na dwie pozycje, niech to będą Luce-Wunderle (instrumentarium, aseptyka, asysta) i Czarnecka/Malińska (zestawy narzędziowe) — te dwie pokrywają największą część pytań szczegółowych.

• Baza pytań. Sam podręcznik nie nauczy Cię formy egzaminu — tego, jak konstruowane są pytania i dystraktory. Dlatego od początku łącz teorię z rozwiązywaniem pytań z bazy PES dla pielęgniarstwa operacyjnego, filtrując po dziale, którego akurat się uczysz.
• Procedury i normy. Tam, gdzie standardy bywają aktualizowane (parametry sterylizacji, profilaktyka ZMO, postępowanie po ekspozycji zawodowej), sprawdzaj bieżące wytyczne — egzamin lubi „aktualne postępowanie”, nie wersję sprzed lat.

Najskuteczniejszy rytm to pętla: przeczytaj dział → rozwiąż pytania z tego działu → wróć do błędów. Pytanie, na które odpowiedziałaś źle i zrozumiałaś dlaczego, jest warte więcej niż dziesięć przeczytanych stron.

8. Plan nauki na 8–12 tygodni

Poniższy plan zakłada pracę obok dyżurów — realny, nie idealny. Dostosuj proporcje do swoich luk.

Faza 1 (tygodnie 1–2): diagnoza i mapa luk. Rozwiąż jeden pełny zestaw pytań „na zimno”, zanim cokolwiek powtórzysz. Wynik nie ma znaczenia — chodzi o mapę słabych obszarów. Zapisz, które działy lecą poniżej progu (sterylizacja? aseptyka? instrumentarium laparoskopowe?) i to one dostają najwięcej czasu.

Faza 2 (tygodnie 3–9): systematyczna nauka działami. Pracuj blokami tematycznymi, nie „wszystkim naraz”. Jeden blok = teoria z podręcznika + pytania z tego samego działu + powrót do błędów. Sugerowana kolejność: najpierw filary o największej liczbie pytań (sterylizacja i kontrola jej procesu, aseptyka i higiena bloku, instrumentarium ogólnochirurgiczne), potem obszary węższe (laparoskopia i endoprotezoplastyka, laryngologia, prawo i etyka, BHP). Rób krótkie powtórki rozłożone w czasie — wracaj do działu po kilku dniach, nie dopiero przed egzaminem.

Faza 3 (tygodnie 10–12): symulacje. Przejdź na pełne zestawy 140 pytań w reżimie 140 minut, najlepiej o porze planowanego egzaminu. Minimum 3 pełne symulacje wytrenują wytrzymałość i tempo. Po każdej analizuj nie tylko co było źle, ale dlaczego — czy to luka wiedzy, czy błąd czytania pytania. Celuj w stabilne 75–80%, żeby mieć bufor ponad próg 60%.

Jeśli masz mniej niż 8 tygodni, skróć Fazę 2, ale nie rezygnuj z symulacji — to one najmocniej podnoszą wynik tuż przed egzaminem.

9. Najczęstsze błędy zdających — i jak ich uniknąć

Większość niepowodzeń na PES nie wynika z braku wiedzy, tylko z powtarzalnych pułapek. Oto te, które najczęściej kosztują punkty na egzaminie operacyjnym:

• Nauka „wszystkiego po trochu” zamiast od luk. Bez diagnozy z Fazy 1 łatwo godzinami powtarzać to, co już się umie (codzienne procedury blokowe), a omijać działy rzadziej ćwiczone w praktyce (np. laryngologia, prawo). Najpierw zmierz, potem ucz się celowo.
• Mylenie zakresu operacyjnego z chirurgicznym. Klasyk: zdająca do operacyjnego wkuwa opieka pooperacyjna i pielęgnację ran, bo wpadła na materiały dla pielęgniarek oddziałowych. Sprawdzaj, czy źródło i baza pytań dotyczą Twojej specjalizacji.
• Uczenie się teorii bez pytań. Sam podręcznik nie pokazuje, jak skonstruowane są dystraktory. Bez treningu na pytaniach na egzaminie zaskakuje forma, nie treść — szczególnie w pytaniach o parametry procesów sterylizacji, gdzie różnice między opcjami są subtelne.
• Powierzchowna znajomość sterylizacji. To jeden z najgęstszych działów egzaminu. Nie wystarczy wiedzieć, że „sterylizuje się w autoklawie” — trzeba znać parametry cyklu (temperatura, czas, ciśnienie), klasy wskaźników i zasady pakowania.
• Pomijanie prawa i etyki. Pytania o zgodę na zabieg, odpowiedzialność zawodową i postępowanie po ekspozycji zawodowej są stosunkowo przewidywalne i łatwe — a zdający je często pomijają jako „mniej ważne”. To gotowe punkty.
• Brak symulacji w reżimie czasowym. Wiedza bez wytrenowanego tempa załamuje się na sali. 140 pytań w 140 minut to też test koncentracji i wytrzymałości.
• Zostawianie pustych odpowiedzi. Skoro nie ma punktów ujemnych, każde pytanie bez zaznaczenia to dobrowolnie oddany punkt.

10. Strategia w dniu egzaminu

Dobrze rozegrany dzień egzaminu potrafi podnieść wynik o kilka punktów — bez żadnej dodatkowej wiedzy. Kilka zasad:

• Dwie tury. Pierwsze przejście: odpowiadaj na pytania, które znasz od ręki, a trudne oznaczaj i pomijaj. Druga tura: wracaj do oznaczonych z chłodną głową i większym zapasem czasu.
• Pilnuj tempa. Po około 70 minutach powinnaś być mniej więcej w połowie zestawu. Jeśli zostajesz w tyle, przyspiesz — lepiej przejść całość raz niż utknąć na kilkunastu pytaniach.
• Czytaj pytanie do końca. W pytaniach o procedury blokowe kluczowy bywa ostatni fragment opisu (rodzaj materiału, etap operacji, wynik wskaźnika). Zwroty „w pierwszej kolejności”, „bezwzględne wskazanie”, „przeciwwskazane” zmieniają poprawną odpowiedź.
• Eliminuj, nie zgaduj na ślepo. Nawet gdy nie znasz odpowiedzi, odrzucenie dwóch ewidentnie błędnych opcji podnosi szansę z 25% do 50%.
• Nie zmieniaj odpowiedzi bez powodu. Pierwszy wybór poparty wiedzą jest zwykle trafniejszy niż poprawka „z nerwów”. Zmieniaj tylko, gdy znajdziesz konkretny argument.

11. Sprawdź się na prawdziwych pytaniach

Najszybszy sposób, by zobaczyć, gdzie naprawdę jesteś, to rozwiązać darmowy egzamin z pielęgniarstwa operacyjnego — w formacie zbliżonym do PES. Potraktuj pierwsze podejście jako diagnozę z Fazy 1: zobaczysz swój wynik, rozkład błędów po działach i to, które obszary wymagają najwięcej pracy. A potem wracaj do bazy regularnie, ucząc się na własnych pomyłkach — bo to one najszybciej budują wynik.

Powodzenia na egzaminie — blok operacyjny nagradza precyzję i systematyczność.

Jeśli chcesz uczyć się dalej, specjalizacja operacyjna — baza 1 152 pytań PES obejmuje wszystkie pytania z uzasadnieniami, naukę działami, powtórki oparte na Twoich błędach oraz blok ogólnozawodowy — w tej samej cenie, bez osobnego pakietu.

Kwartał kosztuje 99 zł. W tym planie działa gwarancja: jeśli nie zdasz, uczysz się dalej do kolejnej sesji bez dopłaty.

Załóż konto i sprawdź platformę przez dobę →