Specjalizacja pediatryczna — testy z odpowiedziami z sesji 2020–2025

Egzamin specjalizacyjny z pielęgniarstwa pediatryczne odbędzie się 2 września 2026 roku o godzinie 11:00 w Expo XXI w Warszawie (ul. Prądzyńskiego 12/14). Do rozwiązania jest 140 pytań jednokrotnego wyboru w 140 minut, a próg zaliczenia to 84 poprawne odpowiedzi, czyli 60%. Punktów ujemnych nie ma. Poniżej trzydzieści pytań wracających najczęściej — wybrane z 523 unikalnych pytań z 12 sesji.

Pielęgniarstwo pediatryczne to specjalizacja wymagająca szczególnej wrażliwości i szerokiej wiedzy — obejmuje opiekę nad pacjentem od pierwszych dni życia aż po okres dorastania, w stanach zarówno rutynowych, jak i bezpośrednio zagrażających życiu. Egzamin sprawdza nie tyle znajomość definicji, ile praktyczne rozumienie opieki nad dzieckiem: od oceny stanu noworodka i kalendarza szczepień, przez postępowanie w odwodnieniu, po resuscytację krążeniowo-oddechową według aktualnych wytycznych. Ten przewodnik zbiera w jednym miejscu wszystko, co przed PES z pielęgniarstwa pediatrycznego trzeba wiedzieć: jak wygląda egzamin, co zmienia reforma organizatora, jak się zgłosić, co dokładnie powtarzać i jak rozłożyć naukę na 8–12 tygodni.

Jeśli szukasz ogólnego obrazu wszystkich specjalizacji, zacznij od kompletnego przewodnika po PES pielęgniarskim. Poniżej skupiamy się wyłącznie na pediatrii.

1. Mechanika egzaminu — 140 pytań, 60%, jedna odpowiedź

Format PES jest taki sam dla wszystkich specjalizacji pielęgniarskich i nie zmienia się między dziedzinami:

Element	Wartość
Data	2 września 2026 (środa)
Godzina	11:00
Miejsce	Expo XXI, ul. Prądzyńskiego 12/14, Warszawa
Liczba pytań	140
Czas	140 minut (średnio minuta na pytanie)
Typ pytań	jednokrotnego wyboru, 4 odpowiedzi, jedna poprawna
Próg zdawalności	60% = 84 poprawne odpowiedzi
Punkty ujemne	brak — nie zostawiaj pustych odpowiedzi

Cztery rzeczy, które warto z tego wyciągnąć od razu:

• Tempo. Minuta na pytanie brzmi komfortowo, ale część zadań to kazusy kliniczne — opis niemowlęcia z objawami odwodnienia lub dziecka w stanie nagłym — które czyta się dłużej. Naucz się zostawiać trudne pytania na drugą turę, zamiast grzęznąć.
• Brak punktów ujemnych. Każde pytanie bez odpowiedzi to stracona szansa. Nawet przy zgadywaniu masz 25% szans — zawsze zaznacz cokolwiek.
• Jedna poprawna z czterech. Pytania PES często zawierają dwie odpowiedzi „prawie dobre”. Wygrywa rozróżnianie niuansów — np. który parametr oceniamy w skali Apgar jako pierwszy, a nie czy oceniamy.
• Próg jest stały. 84/140 to Twój cel minimalny. Realnie warto celować w zapas — symulacje powtarzane na poziomie 75–80% dają bezpieczny bufor na stres egzaminacyjny.

2. Reforma CEM 2027 — co się zmienia, a co nie

Wokół egzaminów pielęgniarskich od 2025 r. trwa reorganizacja instytucji i to budzi najwięcej niepokoju wśród zdających. Uporządkujmy:

• Sesje 2026 organizuje CMKP (Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego) — na dotychczasowych zasadach. Format, próg, sposób zgłoszenia przez SMK pozostają bez zmian.
• Od 2027 r. egzaminy ma planowo przejąć CEM (Centrum Egzaminów Medycznych — ta sama instytucja, która od lat prowadzi LEK i PES lekarski). Przejęcie zależy od wejścia w życie odpowiednich przepisów.

Dla osoby zdającej w 2026 r. praktyczny wniosek jest prosty: nic nie musisz robić inaczej. Zmiana organizatora to kwestia administracyjna — baza pytań, zakres merytoryczny i format egzaminu nie zmieniają się z dnia na dzień wraz ze zmianą szyldu. Jeśli planujesz egzamin na 2027 r. lub później, śledź komunikaty, ale nie przekładaj nauki „aż się wyjaśni”.

Pełną oś zmian, daty i otwarte pytania opisaliśmy osobno w tekście o reformie egzaminów pielęgniarskich 2027.

3. Terminy, zgłoszenie przez SMK i opłata 350 zł

Sesja jesienna 2026 dla pielęgniarstwa pediatryczne wypada 2 września 2026 roku (środa) o godzinie 11:00 w Expo XXI, ul. Prądzyńskiego 12/14 w Warszawie. Pełne zestawienie wszystkich dziedzin znajdziesz we wpisie o terminach sesji jesiennej 2026.

Egzamin odbywa się w dwóch sesjach rocznie — wiosennej i jesiennej. Konkretne daty publikuje organizator z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem, a ogłoszenia o sesjach i listy zakwalifikowanych znajdziesz w SMK (System Monitorowania Kształcenia).

Droga do dopuszczenia wygląda tak:

1. Ukończ program specjalizacji w pielęgniarstwie pediatrycznym (z wymaganymi stażami i zaliczeniami).
2. Zadbaj o aktualny wpis w SMK — konto SMK warto mieć od pierwszego dnia szkolenia, bo to przez nie idą wszystkie operacje.
3. Złóż wniosek o dopuszczenie do PES w SMK — zwykle 4–6 tygodni przed egzaminem.
4. Wnieś opłatę egzaminacyjną — 350 zł (stawka po konsolidacji instytucji w 2025 r.; wcześniej 170 zł).

W praktyce, jeśli zaliczyłaś program i masz porządek w SMK, dopuszczenie jest formalnością. Najczęstsze problemy to spóźnione zgłoszenia i brakujące zaliczenia, które trzeba uzupełnić u kierownika specjalizacji — dlatego nie zostawiaj formalności na ostatni tydzień.

Na egzamin zabierz: dowód osobisty, długopis (czarny lub niebieski) i wezwanie z SMK. Telefony i smartwatche zostają przed salą; spóźnienie powyżej 30 minut zwykle dyskwalifikuje z sesji.

4. Zakres pediatrii — filary egzaminu i tematy, które wracają najczęściej

Egzamin z pielęgniarstwa pediatrycznego obejmuje opiekę nad dzieckiem na każdym etapie rozwoju — od okresu noworodkowego, przez niemowlęcy i poniemowlęcy, aż po adolescencję. Pytania koncentrują się wokół kilku wyraźnych filarów:

• Rozwój dziecka i normy rozwojowe — ocena fizyczna i psychomotoryczna niemowlęcia i dziecka, etapy rozwoju według WHO, skale oceny (np. Denver), odchylenia od normy i ich znaczenie pielęgnacyjne.
• Opieka nad noworodkiem i niemowlęciem — ocena w skali Apgar, adaptacja do życia pozamacicznego, pielęgnacja pępka, noworodek z hiperbilirubinemią (żółtaczka fizjologiczna i patologiczna), karmienie naturalne i wspomaganie laktacji.
• Kalendarz szczepień — aktualny Program Szczepień Ochronnych (PSO), kolejność i terminy, szczepienia obowiązkowe vs. zalecane, przeciwwskazania i postępowanie po niepożądanym odczynie poszczepiennym (NOP).
• Choroby wieku dziecięcego — choroby zakaźne (ospa, różyczka, świnka, krztusiec, odra — objawy, izolacja, opieka), choroby układu oddechowego (zapalenie oskrzelików, płuc, krup, astma dziecięca), choroby gastroenterologiczne (biegunka, wymioty, refluks żołądkowo-przełykowy, choroba trzewna).
• Żywienie niemowląt i dzieci — karmienie piersią i mlekozastępcze, rozszerzanie diety, żywienie w chorobach (celiakia, alergia pokarmowa, mukowiscydoza), zapotrzebowanie kaloryczne na różnych etapach.
• Odwodnienie i nawadnianie — klasyfikacja stopni odwodnienia u dziecka, objawy kliniczne, doustne nawadnianie (preparaty nawadniające, zasady podawania), nawadnianie dożylne (wskazania, obliczanie objętości).
• Resuscytacja dzieci (wytyczne ERC) — algorytm BLS dla niemowląt i dzieci, proporcje uciśnięć i wdechów (15:2 dla dzieci powyżej 1. roku życia, 30:2 w resuscytacji jednoosobowej), AED u dzieci, szczególne sytuacje (zadławienie niemowlęcia i dziecka).
• Stany nagłe w pediatrii — wstrząs u dziecka (rozpoznanie, postępowanie), gorączka i drgawki gorączkowe, anafilaksja u dziecka (adrenalina, dawkowanie), zatrucia, uraz głowy u dziecka.
• Opieka nad dzieckiem z chorobą przewlekłą — mukowiscydoza, cukrzyca typu 1, epilepsja, dziecięce porażenie mózgowe — rola pielęgniarki w edukacji rodziny i koordynacji opieki.

W obrębie tych filarów jest garść tematów, które wracają na egzaminie wyjątkowo często i które warto opanować „na pewno”, a nie „mniej więcej”:

• Skala Apgar — poszczególne parametry, punktacja, interpretacja i pierwsze postępowanie przy niskiej ocenie.
• Stopnie odwodnienia u dziecka — objawy kliniczne każdego stopnia (skóra, napięcie ciemiączka, płacz, diureza) i decyzja o trybie nawadniania.
• Kalendarz szczepień — terminy szczepień obowiązkowych w 1. roku życia (BCG, WZW B, błonica/tężec/krztusiec/polio/Hib) i przeciwwskazania.
• Algorytm BLS dzieci według ERC — kolejność czynności, proporcje, głębokość uciśnięć w zależności od wieku, właściwa technika dla niemowlęcia vs. dziecka.
• Postępowanie w drgawkach gorączkowych — czas trwania, zabezpieczenie dziecka, leki doraźne (diazepam doodbytniczy), kiedy wzywać pomoc.
• Żółtaczka noworodkowa — różnica między fizjologiczną a patologiczną, wskazania do fototerapii, obserwacja pielęgniarska.
• Anafilaksja u dziecka — objawy, adrenalina jako pierwsza linia, dawkowanie wagowe, pozycja i wzywanie pomocy.

To są obszary, z których statystycznie pochodzi najwięcej pytań — i tu opłaca się być pewną, a nie „mniej więcej”.

5. Blok ogólnozawodowy — 20 pytań ze 140

Blok ogólnozawodowy to jedna siódma egzaminu: prawo, etyka zawodowa, praktyka oparta na dowodach (EBNP), organizacja opieki i epidemiologia. Te pytania są wspólne dla wszystkich specjalizacji pielęgniarskich i nie znajdziesz ich w podręczniku klinicznym z pielęgniarstwa pediatryczne.

Dwadzieścia punktów to dokładnie tyle, ile dzieli wynik 84 od wyniku 64. Osoba, która przygotuje się wyłącznie klinicznie i odpuści blok, musi zdobyć 84 punkty ze 120 pytań klinicznych, czyli 70% zamiast 60%. To zauważalnie trudniejszy egzamin — nałożony na siebie dobrowolnie.

Że nie jest to problem teoretyczny, widać w danych: w pielęgniarstwie chirurgicznym pytanie o zakażenia wywoływane przez Staphylococcus epidermidis — czyli pytanie z bloku, nie z chirurgii — wróciło w trzynastu sesjach, częściej niż większość pytań stricte klinicznych.

Blokowi poświęciliśmy osobny tekst z analizą wszystkich sesji, rozkładem tematów i kanonem literatury: Blok ogólnozawodowy na PES pielęgniarek — kompletny przewodnik nauki.

Blok masz w cenie. W PESmaster pytania z bloku ogólnozawodowego wchodzą w skład banku specjalizacji — nie dokupujesz osobnego pakietu i nie uczysz się z dwóch aplikacji naraz. Jedna baza pokrywa cały egzamin, łącznie z tymi dwudziestoma pytaniami.

6. Specjalizacja pediatryczna — pytania z odpowiedziami (30 najczęstszych)

Poniższe pytania pochodzą z rzeczywistych sesji egzaminacyjnych. Przy każdym podajemy, w ilu sesjach wystąpiło — informacja, której nie znajdziesz w żadnym zbiorze testów, a która wprost mówi, czego uczyć się w pierwszej kolejności.

Te trzydzieści pytań pojawiło się łącznie 282 razy w 12 sesjach z lat 2020–2025.

Pytanie 1 — 17 sesji

W ocenie bólu u dzieci uwzględnia się m.in. tzw. markery bólu. Do behawioralnych markerów bólu zaliczamy:

• A. wzmożoną potliwość dłoni, tachypnoe
• B. spadek wydzielania insuliny, początek i czas trwania płaczu
• C. zmianę ekspresji twarzy, płacz, ułożenie tułowia i nóg, niepokój ruchowy ✓
• D. niepokój ruchowy, wzrost ciśnienia tętniczego krwi, rozszerzenie źrenic

Behawioralne markery bólu to obserwowalne zachowania dziecka: mimika twarzy (grymasy), płacz, pozycja ciała (podkurczanie nóg, wygięcie tułowia) i niepokój ruchowy. Parametry fizjologiczne jak tętno, ciśnienie czy pocenie należą do fizjologicznych markerów bólu i stanowią odrębną kategorię.

Pytanie 2 — 15 sesji

U dzieci z zaawansowaną chorobą nowotworową jednym z głównych objawów jest zespół przewlekłego wyczerpania, objawiający się najczęściej dolegliwościami:

• A. fizycznymi, np. zaburzenia mikcji
• B. psychicznymi, np. zaburzenia osobowości
• C. psychicznymi i fizycznymi, np. niechęć do działania, bezsenność, ogólne zniechęcenie ✓
• D. somatycznymi, np. nadmierna senność, bóle, głowy

Przewlekłe wyczerpanie (cancer-related fatigue) w zaawansowanej chorobie nowotworowej ma charakter mieszany — somatyczny (bezsenność, bóle) i psychiczny (niechęć do działania, ogólne zniechęcenie). Oba wymiary współistnieją i wzajemnie się nasilają, dlatego prawidłowa odpowiedź obejmuje oba typy dolegliwości.

Pytanie 3 — 12 sesji

Wśród przyczyn śmierci u dzieci z powodu choroby nowotworowej najczęściej wymienia się:

• A. postępującą niewydolność wielonarządową
• B. progresję choroby nowotworowej
• C. ciężkie powikłania intensywnego leczenia przeciwnowotworowego
• D. wszystkie powyższe ✓

Śmierć dziecka z chorobą nowotworową może nastąpić w wyniku progresji samego nowotworu, toksyczności intensywnego leczenia (powikłania narządowe chemioterapii, radioterapii) lub wtórnej niewydolności wielonarządowej rozwijającej się w przebiegu choroby lub jej leczenia. Żaden z tych mechanizmów nie jest wyłączny.

Pytanie 4 — 12 sesji

W łagodzeniu bólu u niemowląt istotną rolę odgrywają metody niefarmakologiczne - do najczęściej stosowanych zaliczamy:

• A. ułożenie dziecka w łóżeczku
• B. łagodne szeptanie
• C. stymulację czuciowo - dotykową
• D. odpowiedź B i C jest prawidłowa ✓

W łagodzeniu bólu u niemowląt metody niefarmakologiczne obejmują przede wszystkim stymulację czuciowo-dotykową (dotyk, kangurowanie) oraz łagodne szeptanie, które działają przez mechanizmy modulacji bólu na poziomie ośrodkowego układu nerwowego. Samo ułożenie dziecka w łóżeczku nie jest uznawane za aktywną metodę przeciwbólową.

Pytanie 5 — 10 sesji

Wymioty psychogenne w przebiegu choroby nowotworowej u dzieci mogą być spowodowane:

• A. wcześniejszymi doznaniami związanymi z chemioterapią ✓
• B. wzrostem ciśnienia wewnątrzczaszkowego
• C. zmianami w przewodzie pokarmowym
• D. nieżytem lub stanem zapalnym żołądka i jelit

Wymioty psychogenne mają podłoże warunkowania klasycznego — pacjent kojarzy bodźce poprzedzające chemioterapię (zapach, widok sali) z reakcją wymiotną. Mechanizm ten nie zależy od toksycznego działania leku na przewód pokarmowy ani na receptory wymiotne w OUN, lecz od wcześniej utrwalonego skojarzenia emocjonalnego.

Pytanie 6 — 10 sesji

Powikłaniem zastosowania intensywnej chemioterapii mogą być nudności i wymioty. Celem opieki nad dzieckiem NIE jest:

• A. przeciwdziałanie nudnościom
• B. łagodzenie dolegliwości
• C. zmniejszenie apetytu dziecka ✓
• D. przeciwdziałanie wymiotom

Celem opieki pielęgniarskiej u dziecka z nudnościami i wymiotami po chemioterapii jest zmniejszenie dolegliwości i utrzymanie prawidłowego odżywienia. Zmniejszenie apetytu jest niepożądanym skutkiem ubocznym leczenia, a nie celem terapeutycznym — wyniszczenie i niedożywienie pogarszają tolerancję dalszego leczenia.

Pytanie 7 — 10 sesji

Powikłaniem zastosowania intensywnej chemioterapii może być osłabienie lub utrata apetytu oraz zmiana smaku i zapachu przyjmowanych przez dziecko potraw. Postępowanie pielęgnacyjne powinno polegać na:

• A. podawaniu posiłków często, w małych ilościach
• B. monitorowaniu ilości przyjmowanych przez dziecko posiłków
• C. podawaniu posiłków z dużą zawartością błonnika i słodyczy
• D. prawidłowa odpowiedź A i B ✓

Przy chemioterapeutycznym zaburzeniu łaknienia i zmysłu smaku/węchu zaleca się podawanie częstych, małych posiłków, co zmniejsza nudności i ułatwia przyjmowanie pokarmów. Równoczesne monitorowanie ilości spożywanych posiłków pozwala ocenić stan odżywienia i w porę zastosować wsparcie żywieniowe.

Pytanie 8 — 10 sesji

Do czynników predysponujących do wystąpienia choroby nowotworowej u dzieci NIE należą czynniki:

• A. genetyczne
• B. osobowościowe ✓
• C. chemiczne
• D. biologiczne

Czynniki predysponujące do nowotworów u dzieci to uwarunkowania genetyczne (np. mutacje germinalne), czynniki środowiskowe chemiczne i fizyczne (promieniowanie), a także biologiczne (wirusy onkogenne). Cechy osobowości nie mają udowodnionego związku z patogenezą nowotworów dziecięcych.

Pytanie 9 — 9 sesji

Nadwaga u dzieci i młodzieży to zaburzenie, w którym wskaźnik masy ciała (BMI) dla płci i wieku odpowiada wartości:

• A. 80 centyla
• B. 85 centyla ✓
• C. 95 centyla
• D. 97 centyla

Nadwaga u dzieci definiowana jest jako BMI między 85 a 95 centylem dla danej płci i wieku. Wartości od 95 centyla wzwyż rozpoznaje się jako otyłość. Próg 85 centyla jest uznany w pediatrycznych standardach przesiewowych jako granica nadwagi.

Pytanie 10 — 9 sesji

Szczepienia ochronne wywołują uodpornienie:

• A. naturalne czynne
• B. naturalne bierne
• C. sztuczne czynne ✓
• D. sztuczne bierne

Szczepienia ochronne polegają na podaniu antygenu (żywego atenuowanego lub inaktywowanego) w sposób sztuczny (nie w wyniku naturalnego zakażenia), co pobudza układ odpornościowy do wytworzenia własnych przeciwciał — jest to odpowiedź czynna. Odróżnia je to od odporności biernej (podanie gotowych przeciwciał) i naturalnej (zakażenie chorobotwórczym patogenem).

Rozwiąż pełny egzamin próbny — 140 pytań, jak na prawdziwej sesji →

Pytanie 11 — 9 sesji

Badanie fizykalne dziecka przeprowadza się z zachowaniem ustalonej kolejności od głowy do kończyn dolnych. Na samym końcu dokonuje się badania:

• A. jamy brzusznej
• B. jamy ustnej i gardła ✓
• C. węzłów chłonnych
• D. krwawiącej rany kończyny górnej

Badanie jamy ustnej i gardła przeprowadza się na końcu, ponieważ jest nieprzyjemne dla dziecka i wywołuje płacz, co utrudnia kolejne oceny. Zasada ta minimalizuje stres i poprawia jakość pozostałych elementów badania fizykalnego.

Pytanie 12 — 9 sesji

W BLS u dzieci, po sprawdzeniu bezpieczeństwa, kolejną czynnością jest:

• A. ocena reakcji dziecka ✓
• B. udrożnienie dróg oddechowych
• C. uciskanie klatki piersiowej
• D. wszystkie odpowiedzi są błędne

Zgodnie z algorytmem BLS po sprawdzeniu bezpieczeństwa ratownik ocenia reakcję dziecka (pobudliwość, odpowiedź na bodźce). Dopiero brak reakcji wyzwala kolejne kroki: wołanie pomocy, udrożnienie dróg oddechowych, ocenę oddechu.

Pytanie 13 — 9 sesji

Czynnikiem usposabiającym do wystąpienia u dzieci poniżej 16 r.ż, zespołu Reye’a jest przyjmowanie:

• A. paracetamolu
• B. salicylanów ✓
• C. glikozydów naparstnicy
• D. sulfonamidów

Salicylany u dzieci i młodzieży z infekcją wirusową (grypa, ospa) hamują beta-oksydację mitochondrialną, prowadząc do hepatotoksyczności i encefalopatii typowych dla zespołu Reye’a. Paracetamol i inne niesteroidowe leki nie mają tego działania.

Pytanie 14 — 9 sesji

Zmiany fenotypowe w zespole Downa to wszystkie, z WYJĄTKIEM:

• A. zmarszczki nakątne
• B. wysoko osadzone małżowiny uszne ✓
• C. płaska nasada nosa
• D. szerokie dłonie

W zespole Downa małżowiny uszne są nisko osadzone i małe — wysoko osadzone małżowiny nie są cechą charakterystyczną tego zespołu. Typowe cechy to zmarszczki nakątne, płaska nasada nosa, szerokie dłonie z pojedynczą bruzdą poprzeczną.

Pytanie 15 — 9 sesji

Najczęstszą chorobą nowotworową układu krwiotwórczego u dzieci jest ostra białaczka limfoblastyczna. Do objawów choroby wynikających z zajęcia szpiku kostnego i zahamowania erytropoezy, zaliczamy:

• A. niedokrwistość, neutropenię, małopłytkowość ✓
• B. małopłytkowość, osłabienie apetytu, powiększenie wątroby
• C. niedokrwistość, powiększenie śledziony, drgawki
• D. małopłytkowość, zespół żyły głównej górnej, ataksję

Zajęcie szpiku przez komórki blastyczne w ALL wypiera prawidłowe linie krwiotwórcze, co prowadzi do pancytopenii: niedokrwistości (brak erytrocytów), neutropenii (brak granulocytów) i małopłytkowości (brak trombocytów). Powiększenie wątroby i śledziony wynika z nacieku nowotworowego, nie z aplazji szpiku.

Pytanie 16 — 9 sesji

Pierwsze w Polsce Domowe Hospicjum dla Dzieci powstało w:

• A. Warszawie ✓
• B. Lublinie
• C. Łodzi
• D. Poznaniu

Pierwsze Domowe Hospicjum dla Dzieci w Polsce zostało założone w Warszawie. Jest to fakt z historii organizacji opieki paliatywnej nad dziećmi w Polsce, istotny w kontekście planowania i koordynacji pediatrycznej opieki paliatywnej.

Pytanie 17 — 9 sesji

Stopień niewydolności oddechowej u niemowląt ocenia się za pomocą skali:

• A. Glasgow
• B. Silvermana ✓
• C. Apgar
• D. Norton

Skala Silvermana ocenia nasilenie wysiłku oddechowego u noworodków i niemowląt na podstawie 5 parametrów: ruchów oddechowych klatki piersiowej i brzucha, wciągania przestrzeni międzyżebrowych, wciągania mostka, ruchu skrzydełek nosa i chrząkania wydechowego. Skala Glasgow ocenia świadomość, Apgar — stan noworodka po urodzeniu.

Pytanie 18 — 9 sesji

Wśród chorób nienowotworowych, które mogą kwalifikować dziecko do pediatrycznej opieki paliatywnej, wymienia się najczęściej:

• A. aberracje chromosomowe, choroby metaboliczne, mózgowe porażenie dziecięce
• B. genetycznie uwarunkowane zespoły chorobowe, wrodzone wady serca, choroby nerwowo - mięśniowe
• C. anemia aplastyczna, aberracje chromosomowe, nieswoiste choroby zapalne jelit, mukopolisacharydozy, wodogłowie
• D. prawidłowa odpowiedź A i B ✓

Pediatryczna opieka paliatywna obejmuje choroby nieuleczalne lub zagrażające życiu. Do kwalifikujących chorób nienowotworowych należą aberracje chromosomowe i choroby metaboliczne (odpowiedź A) oraz genetyczne zespoły chorobowe, wrodzone wady serca i choroby nerwowo-mięśniowe (odpowiedź B) – obie grupy są uznawane za wskazania, stąd poprawna jest odpowiedź łącząca A i B.

Pytanie 19 — 8 sesji

Do profilaktyki drugorzędowej NIE zalicza się:

• A. szczepień ochronnych ✓
• B. testów przesiewowych
• C. profilaktycznych badań lekarskich
• D. wykrywania objawów krzywdzenia

Profilaktyka drugorzędowa (secondary prevention) polega na wczesnym wykrywaniu chorób już istniejących, lecz bezobjawowych — obejmuje testy przesiewowe, badania profilaktyczne i wykrywanie krzywdzenia. Szczepienia ochronne należą do profilaktyki pierwszorzędowej (primary prevention), której celem jest zapobieganie zachorowaniu.

Pytanie 20 — 8 sesji

U niemowlęcia objawami narastającego wodogłowia są:

• A. kolka, przedwczesne zarośnięcie szwów czaszkowych, drażliwość
• B. napięte ciemiączko, nadmierny przyrost obwodu głowy, wymioty ✓
• C. niechęć do jedzenia, tachykardia, obniżone napięcie mięśniowe
• D. ból głowy, napięte ciemiączko, zaburzenia zapamiętywania

Narastające wodogłowie u niemowlęcia powoduje zwiększanie się obwodu głowy (szwy czaszki jeszcze niezarośnięte), napięcie lub uwypuklenie ciemiączka przedniego oraz wymioty z powodu wzrostu ciśnienia śródczaszkowego. Kolka i tachykardia nie są charakterystycznymi objawami wodogłowia.

Pytanie 21 — 8 sesji

Najczęstszą przyczyną zapalenia mięśnia sercowego u dzieci są:

• A. bakterie
• B. wirusy ✓
• C. pierwotniaki
• D. pasożyty

Zapalenie mięśnia sercowego u dzieci jest w ok. 50-70% przypadków etiologii wirusowej — najczęściej wywołane przez enterowirusy (Coxsackievirus B), adenowirusy i parwowirus B19. Bakterie i pasożyty są rzadszą przyczyną, a w krajach rozwiniętych odpowiadają za mniej niż 10% przypadków.

Pytanie 22 — 8 sesji

Oparzenie obejmujące naskórek, skórę i tkankę podskórną, z widoczną martwicą tkanek oraz brakiem czucia w oparzonym obszarze ocenisz jako:

• A. oparzenie I°
• B. oparzenie II°
• C. oparzenie III° ✓
• D. oparzenie IV°

Oparzenie III° niszczy pełną grubość skóry — naskórek, skórę właściwą i tkankę podskórną — powodując martwicę tkanek. Brak czucia bólowego wynika ze zniszczenia zakończeń nerwowych; różni to III° od II°, w którym czucie jest zachowane lub bolesne.

Pytanie 23 — 8 sesji

Kolejność oceny i wykonywanych interwencji u każdego poważnie chorego dziecka przebiega wg schematu ABCDE. Literka „D” oznacza:

• A. ocenę drożności dróg oddechowych
• B. ocenę stanu świadomości ✓
• C. ocenę oddechu
• D. ocenę układu krążenia

W schemacie ABCDE litera D (Disability) oznacza ocenę stanu neurologicznego i świadomości dziecka, m.in. z użyciem skali AVPU lub GCS. Ocena drożności dróg oddechowych to A (Airway), oddechu — B (Breathing), krążenia — C (Circulation).

Pytanie 24 — 8 sesji

W Polsce najczęściej występujące choroby przewlekłe w populacji dzieci i młodzieży to:

• A. wady serca
• B. uszkodzenia neurologiczne
• C. choroby układu oddechowego ✓
• D. choroby przewodu pokarmowego

Choroby układu oddechowego, w tym astma oskrzelowa i nawracające infekcje dróg oddechowych, stanowią najczęstszą grupę schorzeń przewlekłych u dzieci i młodzieży w Polsce. Astma dotyczy ok. 10-15% populacji pediatrycznej.

Pytanie 25 — 8 sesji

W opiece nad chorym po urazie czaszkowo-mózgowym pielęgniarki powinny uwzględniać:

• A. zaburzenia metaboliczne
• B. reakcje psychologiczne
• C. deficyty neurologiczne
• D. wszystkie wymienione ✓

Uraz czaszkowo-mózgowy powoduje jednoczesne zaburzenia metaboliczne (np. hiperglikemia, hipoksja tkankowa), neurologiczne (niedowłady, zaburzenia mowy) i psychologiczne (lęk, PTSD, problemy adaptacyjne). Holistyczna opieka pielęgniarska musi uwzględniać wszystkie te wymiary.

Pytanie 26 — 8 sesji

O bólu fantomowym mówimy wtedy, kiedy dziecko odczuwa ból:

• A. kręgosłupa
• B. głowy
• C. w amputowanej kończynie ✓
• D. obojczyka

Ból fantomowy to percepcja bólu w amputowanej (nieistniejącej fizycznie) kończynie. Mechanizm polega na nieprawidłowej reorganizacji kory somatosensorycznej i przetrwałej aktywności obwodowych zakończeń nerwowych w kikucie, które mózg interpretuje jako sygnały z usuniętej kończyny.

Pytanie 27 — 8 sesji

W zakresie motoryki małej niemowlę opanowuje umiejętność:

• A. sięgania, chwytania i manipulowania przedmiotami ✓
• B. skupiania wzroku na twarzy ludzkiej
• C. reagowania ogólnym ożywieniem
• D. samodzielnego siadania

Motoryka mała obejmuje precyzyjne ruchy rąk i palców: sięganie, chwytanie i manipulowanie przedmiotami. Skupianie wzroku, reagowanie ożywieniem i siadanie to elementy motoryki dużej lub koordynacji wzrokowo-ruchowej, niezwiązane z definicją motoryki małej.

Pytanie 28 — 8 sesji

Rozpoznanie zespołu Turnera u dziecka już w okresie noworodkowym może sugerować:

• A. występowanie szmerów skurczowych nad sercem
• B. obecność obrzęków limfatycznych na kończynach ✓
• C. kwadratowy kształt twarzy dziecka
• D. migdałowate szpary powiekowe

Obrzęki limfatyczne kończyn (lymphedema congenita) u noworodka z monosomią X (45,X) wynikają z wad układu limfatycznego będących bezpośrednim skutkiem braku chromosomu X. Są jednym z nielicznych objawów rozpoznawalnych już w okresie noworodkowym, przed typowymi cechami fenotypowymi widocznymi w późniejszym wieku.

Pytanie 29 — 8 sesji

Objaw okulistyczny towarzyszący wewnątrzgałkowym nowotworom złośliwym oka, polegający na pojawieniu się białego refleksu źrenicznego (zamiast prawidłowego czerwonego) nosi nazwę:

• A. leucocoria ✓
• B. nadwzroczność
• C. zwyrodnienie plamki żółtej
• D. astygmatyzm

Leukokoria (biały refleks źreniczny) pojawia się, gdy guz (np. siatkówczak) lub inna patologia wypełnia komorę ciała szklistego, zastępując prawidłowe czerwone odbicie od siatkówki. Jest to objaw alarmowy wymagający natychmiastowej diagnostyki okulistycznej i onkologicznej.

Pytanie 30 — 8 sesji

Obecność mniej lub bardziej licznych wybroczyn na skórze z tendencją do tworzenia sie wylewów w obrębie śluzówek jamy ustnej i spojówek oraz skłonnością do siniaczenia jest charakterystyczna dla:

• A. hemofilii A
• B. skazy krwotocznej małopłytkowej ✓
• C. zespołu Schönleina-Henocha
• D. choroby von Willebranda

Skaza krwotoczna małopłytkowa (trombocytopenia) objawia się wybroczyną (petechin) i sińcami wynikającymi z niedoboru płytek, których rolą jest pierwotna hemostaza naczyniowa. Wybroczyny i śródśluzówkowe wynaczynienia są charakterystyczne dla skaz płytkowych, natomiast hemofilia daje krwawienia do stawów i mięśni, a choroba von Willebranda – przedłużone krwawienia śluzówkowe.

Zobacz pozostałe pytania z uzasadnieniami — załóż darmowe konto →

7. Materiały — z czego się uczyć

Skuteczne przygotowanie stoi na dwóch nogach: uporządkowana teoria i praca na pytaniach.

Literatura, która najczęściej powraca w pytaniach. Przeanalizowaliśmy przypisy bibliograficzne dołączone do pytań z dotychczasowych sesji pielęgniarstwa pediatrycznego. Kilka pozycji odpowiada za zdecydowaną większość źródeł — i to od nich warto zacząć:

• Kubicka K., Kawalec W. (red.) — Pediatria (PZWL) — zdecydowanie najczęściej cytowane źródło. Kompleksowy podręcznik pediatryczny obejmujący choroby układów, stany nagłe, żywienie i normy rozwojowe. To naturalny „kościec” przygotowania do egzaminu.
• Pawlaczyk B. (red.) — Pielęgniarstwo pediatryczne — drugie co do częstości źródło; uzupełnia podejście medyczne o perspektywę pielęgniarską: procedury, ocena pacjenta, edukacja rodziny, opieka nad dzieckiem przewlekle chorym.
• Kaczmarski M., Piskorz-Ogórek K. — Pediatria i pielęgniarstwo pediatryczne. Wybrane zagadnienia — zwięzłe opracowanie łączące treści medyczne z pielęgniarskimi; szczególnie przydatne do szybkich powtórek i utrwalenia najtrudniejszych działów.
• Wytyczne resuscytacji ERC 2015 (rozdział pediatryczny) — egzamin regularnie sprawdza algorytmy BLS i ALS dla dzieci oraz postępowanie w zadławieniu. Wytyczne ERC to jedyne obowiązujące źródło dla tych pytań — czytaj z rozdziału pediatrycznego, nie ogólnego.
• Krawczyński M. — Propedeutyka pediatrii — przydatna dla działów dotyczących oceny stanu dziecka, norm rozwojowych i podstaw diagnostyki pediatrycznej.

Pojawiają się też pytania z komunikacji z rodziną dziecka, etyki w pediatrii i aktów prawnych (ustawa o prawach pacjenta, prawa dziecka hospitalizowanego) — to pula łatwych do zebrania punktów „okołozawodowych”.

Wniosek praktyczny: jeśli masz czas tylko na dwie pozycje, niech to będą Kubicka i Kawalec jako fundament wiedzy medycznej i Pawlaczyk jako uzupełnienie pielęgniarskie — razem pokrywają zdecydowaną większość pytań. Wytyczne ERC doczytaj osobno, bo algorytmy resuscytacji pojawiają się regularnie i mają zero tolerancji na „mniej więcej”.

• Baza pytań. Sam podręcznik nie nauczy Cię formy egzaminu — tego, jak konstruowane są pytania i dystraktory w pediatrii. Dlatego od początku łącz teorię z rozwiązywaniem pytań z bazy PES dla pielęgniarstwa pediatrycznego, filtrując po dziale, którego akurat się uczysz.
• Aktualne wytyczne i programy. Kalendarz szczepień jest aktualizowany co roku — sprawdzaj bieżący PSO na stronie GIS, nie wersję z poprzedniego roku. Podobnie algorytmy resuscytacji: korzystaj z ERC 2021, jeśli jest dostępna.

Najskuteczniejszy rytm to pętla: przeczytaj dział → rozwiąż pytania z tego działu → wróć do błędów. Pytanie, na które odpowiedziałaś źle i zrozumiałaś dlaczego, jest warte więcej niż dziesięć przeczytanych stron.

8. Plan nauki na 8–12 tygodni

Poniższy plan zakłada pracę obok dyżurów — realny, nie idealny. Dostosuj proporcje do swoich luk.

Faza 1 (tygodnie 1–2): diagnoza i mapa luk. Rozwiąż jeden pełny zestaw pytań „na zimno”, zanim cokolwiek powtórzysz. Wynik nie ma znaczenia — chodzi o mapę słabych obszarów. Zapisz, które działy lecą poniżej progu (resuscytacja? odwodnienie? szczepienia?) i to one dostają najwięcej czasu.

Faza 2 (tygodnie 3–9): systematyczna nauka działami. Pracuj blokami tematycznymi, nie „wszystkim naraz”. Jeden blok = teoria z podręcznika + pytania z tego samego działu + powrót do błędów. Sugerowana kolejność: najpierw filary o największej liczbie pytań (opieka nad noworodkiem i niemowlęciem, odwodnienie i nawadnianie, choroby układu oddechowego, stany nagłe i resuscytacja), potem obszary węższe (szczepienia, żywienie, choroby zakaźne, choroby przewlekłe). Rób krótkie powtórki rozłożone w czasie — wracaj do działu po kilku dniach, nie dopiero przed egzaminem.

Faza 3 (tygodnie 10–12): symulacje. Przejdź na pełne zestawy 140 pytań w reżimie 140 minut, najlepiej o porze planowanego egzaminu. Minimum 3 pełne symulacje wytrenują wytrzymałość i tempo. Po każdej analizuj nie tylko co było źle, ale dlaczego — czy to luka wiedzy, czy błąd czytania pytania. Celuj w stabilne 75–80%, żeby mieć bufor ponad próg 60%.

Jeśli masz mniej niż 8 tygodni, skróć Fazę 2, ale nie rezygnuj z symulacji — to one najmocniej podnoszą wynik tuż przed egzaminem.

9. Najczęstsze błędy zdających — i jak ich uniknąć

Większość niepowodzeń na PES nie wynika z braku wiedzy, tylko z powtarzalnych pułapek. Oto te, które najczęściej kosztują punkty na egzaminie pediatrycznym:

• Nauka „wszystkiego po trochu” zamiast od luk. Bez diagnozy z Fazy 1 łatwo godzinami powtarzać to, co już się umie, a omijać słabe działy. Najpierw zmierz, potem ucz się celowo.
• Używanie nieaktualnego kalendarza szczepień. PSO zmienia się co roku — wersja z poprzedniego roku potrafi być dziś błędną odpowiedzią. Zawsze sprawdzaj bieżące zalecenia GIS.
• Mylenie norm dla różnych grup wiekowych. Normy tętna, oddechu, ciśnienia i wartości laboratoryjne różnią się dla noworodka, niemowlęcia, dziecka i adolescenta. Ucz się przedziałów wiekowych, nie jednej liczby.
• Uczenie się teorii bez pytań. Sam podręcznik nie pokazuje, jak skonstruowane są dystraktory w pediatrii. Bez treningu na pytaniach na egzaminie zaskakuje forma, nie treść.
• Pomijanie algorytmów resuscytacji. Wytyczne ERC dają precyzyjne liczby i kolejność czynności. „Mniej więcej wiem jak” nie wystarczy, gdy pytanie sprawdza konkretną proporcję uciśnięć lub głębokość.
• Pomijanie kazusów klinicznych. Pytania opisujące małego pacjenta z objawami i pytające o postępowanie są trudniejsze i czasochłonne. Ćwicz je świadomie, zamiast odkładać „na koniec”.
• Brak symulacji w reżimie czasowym. Wiedza bez wytrenowanego tempa załamuje się na sali. 140 pytań w 140 minut to też test koncentracji i wytrzymałości.
• Zostawianie pustych odpowiedzi. Skoro nie ma punktów ujemnych, każde pytanie bez zaznaczenia to dobrowolnie oddany punkt.

10. Strategia w dniu egzaminu

Dobrze rozegrany dzień egzaminu potrafi podnieść wynik o kilka punktów — bez żadnej dodatkowej wiedzy. Kilka zasad:

• Dwie tury. Pierwsze przejście: odpowiadaj na pytania, które znasz od ręki, a trudne oznaczaj i pomijaj. Druga tura: wracaj do oznaczonych z chłodną głową i większym zapasem czasu.
• Pilnuj tempa. Po około 70 minutach powinnaś być mniej więcej w połowie zestawu. Jeśli zostajesz w tyle, przyspiesz — lepiej przejść całość raz niż utknąć na kilkunastu pytaniach.
• Czytaj pytanie do końca. W pediatrycznych kazusach kluczowy bywa ostatni fragment opisu — wiek dziecka, czas trwania objawów, parametr alarmowy. Zwroty „najpierw”, „w pierwszej kolejności”, „przeciwwskazane” zmieniają poprawną odpowiedź.
• Eliminuj, nie zgaduj na ślepo. Nawet gdy nie znasz odpowiedzi, odrzucenie dwóch ewidentnie błędnych opcji podnosi szansę z 25% do 50%.
• Nie zmieniaj odpowiedzi bez powodu. Pierwszy wybór poparty wiedzą jest zwykle trafniejszy niż poprawka „z nerwów”. Zmieniaj tylko, gdy znajdziesz konkretny argument.

11. Sprawdź się na prawdziwych pytaniach

Najszybszy sposób, by zobaczyć, gdzie naprawdę jesteś, to rozwiązać darmowy egzamin z pielęgniarstwa pediatrycznego — w formacie zbliżonym do PES. Potraktuj pierwsze podejście jako diagnozę z Fazy 1: zobaczysz swój wynik, rozkład błędów po działach i to, które obszary wymagają najwięcej pracy. A potem wracaj do bazy regularnie, ucząc się na własnych pomyłkach — bo to one najszybciej budują wynik.

Powodzenia na egzaminie — pediatria nagradza tych, którzy uczą się z troską o szczegóły.

Jeśli chcesz uczyć się dalej, specjalizacja pediatryczna — baza 1 152 pytań PES obejmuje wszystkie pytania z uzasadnieniami, naukę działami, powtórki oparte na Twoich błędach oraz blok ogólnozawodowy — w tej samej cenie, bez osobnego pakietu.

Kwartał kosztuje 99 zł. W tym planie działa gwarancja: jeśli nie zdasz, uczysz się dalej do kolejnej sesji bez dopłaty.

Załóż konto i sprawdź platformę przez dobę →