Specjalizacja ratunkowa — testy z odpowiedziami z sesji 2020–2025

Egzamin specjalizacyjny z pielęgniarstwa ratunkowego odbędzie się 13 października 2026 roku (wtorek) o godzinie 12:00 w Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego, ul. Schroegera 82 w Warszawie. To jedyna dziedzina w tej sesji, która zdaje poza EXPO XXI i o innej godzinie — sprawdź adres dzień wcześniej. Do rozwiązania jest 140 pytań jednokrotnego wyboru w 140 minut, próg to 84 poprawne odpowiedzi (60%), bez punktów ujemnych.

Pielęgniarstwo ratunkowe to specjalizacja, w której każda decyzja jest podejmowana pod presją czasu i często przy niepełnych informacjach. Egzamin PES z tej dziedziny odzwierciedla tę specyfikę — sprawdza nie tyle encyklopedyczne definicje, ile zdolność szybkiego rozpoznania stanu zagrożenia życia i zastosowania właściwego postępowania. Ten przewodnik zbiera w jednym miejscu wszystko, co przed PES z pielęgniarstwa ratunkowego trzeba wiedzieć: jak wygląda egzamin, co zmienia reforma organizatora, jak się zgłosić, co dokładnie powtarzać i jak rozłożyć naukę na 8–12 tygodni.

Jeśli szukasz ogólnego obrazu wszystkich specjalizacji pielęgniarskich, zacznij od kompletnego przewodnika po PES pielęgniarskim. Poniżej skupiamy się wyłącznie na ratownictwie.

1. Mechanika egzaminu — 140 pytań, 60%, jedna odpowiedź

Format PES jest taki sam dla wszystkich specjalizacji pielęgniarskich i nie zmienia się między dziedzinami:

Element	Wartość
Data	13 października 2026 (wtorek)
Godzina	12:00 — inna niż w pozostałych dziedzinach
Miejsce	Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego, ul. Schroegera 82 w Warszawie — NIE EXPO XXI
Liczba pytań	140
Czas	140 minut (średnio minuta na pytanie)
Typ pytań	jednokrotnego wyboru, 4 odpowiedzi, jedna poprawna
Próg zdawalności	60% = 84 poprawne odpowiedzi
Punkty ujemne	brak — nie zostawiaj pustych odpowiedzi

Cztery rzeczy, które warto z tego wyciągnąć od razu:

• Tempo. Minuta na pytanie brzmi komfortowo, ale znaczna część zadań to kazusy kliniczne — opis pacjenta przywiezionego przez ZRM, wyniki parametrów życiowych, decyzja o postępowaniu. Takie pytania czyta się dłużej. Naucz się zostawiać trudne pytania na drugą turę, zamiast grzęznąć.
• Brak punktów ujemnych. Każde pytanie bez odpowiedzi to stracona szansa. Nawet przy zgadywaniu masz 25% szans — zawsze zaznacz cokolwiek.
• Jedna poprawna z czterech. Pytania PES z ratownictwa często zawierają dwie odpowiedzi „prawie dobre” — np. dwa poprawne leki w dawkach różniących się szczegółem, lub dwie właściwe kolejności działań. Wygrywa rozróżnianie niuansów i znajomość aktualnych algorytmów.
• Próg jest stały. 84/140 to Twój cel minimalny. Realnie warto celować w zapas — symulacje powtarzane na poziomie 75–80% dają bezpieczny bufor na stres egzaminacyjny.

2. Reforma CEM 2027 — co się zmienia, a co nie

Wokół egzaminów pielęgniarskich od 2025 r. trwa reorganizacja instytucji i to budzi najwięcej niepokoju wśród zdających. Uporządkujmy:

• Sesje 2026 organizuje CMKP (Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego) — na dotychczasowych zasadach. Format, próg, sposób zgłoszenia przez SMK pozostają bez zmian.
• Od 2027 r. egzaminy ma planowo przejąć CEM (Centrum Egzaminów Medycznych — ta sama instytucja, która od lat prowadzi LEK i PES lekarski). Przejęcie zależy od wejścia w życie odpowiednich przepisów.

Dla osoby zdającej w 2026 r. praktyczny wniosek jest prosty: nic nie musisz robić inaczej. Zmiana organizatora to kwestia administracyjna — baza pytań, zakres merytoryczny i format egzaminu nie zmieniają się z dnia na dzień wraz ze zmianą szyldu. Jeśli planujesz egzamin na 2027 r. lub później, śledź komunikaty, ale nie przekładaj nauki „aż się wyjaśni”.

Pełną oś zmian, daty i otwarte pytania opisaliśmy osobno w tekście o reformie egzaminów pielęgniarskich 2027.

3. Terminy, zgłoszenie przez SMK i opłata 350 zł

Sesja jesienna 2026 dla pielęgniarstwa ratunkowego wypada 13 października 2026 roku (wtorek) o godzinie 12:00. W przeciwieństwie do pozostałych piętnastu dziedzin egzamin nie odbywa się w EXPO XXI, tylko w Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego, ul. Schroegera 82 w Warszawie — i zaczyna się godzinę później. Pełne zestawienie znajdziesz we wpisie o terminach sesji jesiennej 2026.

Terminy sesji publikuje organizator z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem. Aktualne daty dla wszystkich dziedzin zbieramy we wpisie o terminach sesji jesiennej 2026.

Egzamin odbywa się w dwóch sesjach rocznie — wiosennej i jesiennej. Konkretne daty publikuje organizator z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem, a ogłoszenia o sesjach i listy zakwalifikowanych znajdziesz w SMK (System Monitorowania Kształcenia).

Droga do dopuszczenia wygląda tak:

1. Ukończ program specjalizacji w pielęgniarstwie ratunkowym (z wymaganymi stażami i zaliczeniami).
2. Zadbaj o aktualny wpis w SMK — konto SMK warto mieć od pierwszego dnia szkolenia, bo to przez nie idą wszystkie operacje.
3. Złóż wniosek o dopuszczenie do PES w SMK — zwykle 4–6 tygodni przed egzaminem.
4. Wnieś opłatę egzaminacyjną — 350 zł (stawka po konsolidacji instytucji w 2025 r.; wcześniej 170 zł).

W praktyce, jeśli zaliczyłaś program i masz porządek w SMK, dopuszczenie jest formalnością. Najczęstsze problemy to spóźnione zgłoszenia i brakujące zaliczenia, które trzeba uzupełnić u kierownika specjalizacji — dlatego nie zostawiaj formalności na ostatni tydzień.

Na egzamin zabierz: dowód osobisty, długopis (czarny lub niebieski) i wezwanie z SMK. Telefony i smartwatche zostają przed salą; spóźnienie powyżej 30 minut zwykle dyskwalifikuje z sesji.

4. Zakres ratownictwa — filary i tematy, które wracają najczęściej

Egzamin z pielęgniarstwa ratunkowego obejmuje szerokie spektrum sytuacji klinicznych łączące wiedzę z medycyny ratunkowej, intensywnej terapii i organizacji systemu opieki. Pytania koncentrują się wokół kilku wyraźnych filarów:

• Resuscytacja krążeniowo-oddechowa (BLS i ALS). Algorytmy podstawowych i zaawansowanych czynności resuscytacyjnych według aktualnych wytycznych ERC, wskazania do defibrylacji, leki stosowane w resuscytacji (epinefryna, amiodaron), rytmy serca w zatrzymaniu krążenia, opieka poresuscytacyjna.
• Stany zagrożenia życia i segregacja medyczna (triage). Rozpoznawanie bezpośredniego zagrożenia życia, systemy segregacji medycznej (START, SALT), priorytety postępowania, dokumentacja triażu, postępowanie na SOR.
• Urazy i mnogie obrażenia ciała. Postępowanie przedszpitalne i szpitalne w urazach wielonarządowych, protokół ABCDE, stabilizacja kręgosłupa szyjnego, tamowanie krwotoków, odma opłucnowa napięciowa — rozpoznanie i pierwsza pomoc.
• Wstrząs. Rodzaje wstrząsu (hipowolemiczny, kardiogenny, dystrybucyjny, obturacyjny), patofizjologia, wczesne rozpoznawanie, dostępy naczyniowe, płynoterapia, leki wazopresyjne.
• Ostre stany internistyczne. Ostry zespół wieńcowy (ACS), udar mózgu (rozpoznanie i okno terapeutyczne), sepsa i wstrząs septyczny (kryteria, bundle sepsy), ostre zaburzenia rytmu serca (migotanie komór, częstoskurcz komorowy, bloki), hipoglikemia i kwasica ketonowa.
• Zatrucia. Zasady postępowania w ostrych zatruciach, drogi ekspozycji, leczenie objawowe i odtrutki (np. flumazenil, nalokson, atropina), zatrucia najczęstszymi substancjami (leki, alkohol, tlenek węgla, środki żrące).
• Organizacja Państwowego Ratownictwa Medycznego. Struktura PRM (ZRM podstawowy i specjalistyczny, SOR, LPR), kompetencje pielęgniarki systemu PRM, dokumentacja medyczna w ratownictwie, ustawa o PRM.
• Zdarzenia masowe i CBRN. Postępowanie przy zdarzeniu z wieloma poszkodowanymi, system dowodzenia, segregacja w zdarzeniu masowym, podstawy postępowania przy zagrożeniu chemicznym, biologicznym, radiacyjnym i nuklearnym.

W obrębie tych filarów jest garść tematów, które wracają na egzaminie wyjątkowo często i które warto opanować „na pewno”, a nie „mniej więcej”:

• Algorytmy RKO — kolejność działań w BLS i ALS, dawkowanie leków resuscytacyjnych, wskazania i protokół defibrylacji, rytmy do defibrylacji vs. nie do defibrylacji.
• Rozpoznanie i wstępne postępowanie w ACS i udarze — klasyczne i atypowe objawy, okno terapeutyczne udaru, leki pierwszego rzutu, rola pielęgniarki w aktywacji ścieżki kardiologicznej i neurologicznej.
• Sepsa — kryteria i bundle — definicja sepsy i wstrząsu septycznego (Sepsis-3), qSOFA, wczesne pobranie posiewów, antybiotykoterapia, płynoterapia, monitoring.
• Triage START — priorytety kolorystyczne, kryteria kwalifikacji, pułapki (przeklasyfikowanie pacjenta chodzonego).
• Wstrząs hipowolemiczny — etapy, parametry życiowe na każdym etapie, różnicowanie z innymi rodzajami wstrząsu, priorytety leczenia.
• Protokół ABCDE w urazach — kolejność, konkretne interwencje na każdym kroku, kiedy zatrzymać się przed przejściem dalej.
• Kompetencje pielęgniarki systemu PRM — co pielęgniarka może wykonać samodzielnie bez zlecenia lekarskiego w warunkach ratunkowych (lista kompetencji z ustawy o PRM).

To są obszary, z których statystycznie pochodzi najwięcej pytań — i tu opłaca się być pewnym, a nie „mniej więcej”.

5. Blok ogólnozawodowy — 20 pytań ze 140

Blok ogólnozawodowy to jedna siódma egzaminu: prawo, etyka zawodowa, praktyka oparta na dowodach (EBNP), organizacja opieki i epidemiologia. Te pytania są wspólne dla wszystkich specjalizacji pielęgniarskich i nie znajdziesz ich w podręczniku klinicznym z pielęgniarstwa ratunkowe.

Dwadzieścia punktów to dokładnie tyle, ile dzieli wynik 84 od wyniku 64. Osoba, która przygotuje się wyłącznie klinicznie i odpuści blok, musi zdobyć 84 punkty ze 120 pytań klinicznych, czyli 70% zamiast 60%. To zauważalnie trudniejszy egzamin — nałożony na siebie dobrowolnie.

Że nie jest to problem teoretyczny, widać w danych: w pielęgniarstwie chirurgicznym pytanie o zakażenia wywoływane przez Staphylococcus epidermidis — czyli pytanie z bloku, nie z chirurgii — wróciło w trzynastu sesjach, częściej niż większość pytań stricte klinicznych.

Blokowi poświęciliśmy osobny tekst z analizą wszystkich sesji, rozkładem tematów i kanonem literatury: Blok ogólnozawodowy na PES pielęgniarek — kompletny przewodnik nauki.

Blok masz w cenie. W PESmaster pytania z bloku ogólnozawodowego wchodzą w skład banku specjalizacji — nie dokupujesz osobnego pakietu i nie uczysz się z dwóch aplikacji naraz. Jedna baza pokrywa cały egzamin, łącznie z tymi dwudziestoma pytaniami.

6. Specjalizacja ratunkowa — pytania z odpowiedziami (30 najczęstszych)

Poniższe pytania pochodzą z rzeczywistych sesji egzaminacyjnych. Przy każdym podajemy, w ilu sesjach wystąpiło — informacja, której nie znajdziesz w żadnym zbiorze testów, a która wprost mówi, czego uczyć się w pierwszej kolejności.

Te trzydzieści pytań pojawiło się łącznie 285 razy w 12 sesjach z lat 2020–2025.

Pytanie 1 — 12 sesji

Kardiowersja elektryczna bezpiecznie i szybko przywraca rytm zatokowy w przypadku wystąpienia:

• A. bradyarytmii
• B. zaburzeń spontanicznego krążenia
• C. tachyarytmii ✓
• D. migotania komór

Kardiowersja elektryczna zsynchronizowana z załamkiem R stosowana jest w tachyarytmiach: migotaniu i trzepotaniu przedsionków, napadowym częstoskurczu nadkomorowym i częstoskurczu komorowym z tętnem. W migotaniu komór i przy braku tętna stosuje się defibrylację (niesynchronizowaną).

Pytanie 2 — 11 sesji

W świeżym zawale ściany dolnej występują charakterystyczne uniesienia ST w odprowadzeniach:

• A. II,III, aVF ✓
• B. I, aVL
• C. V3-V4
• D. V1-V4, aVL

Zawał ściany dolnej serca jest spowodowany najczęściej okluzją prawej tętnicy wieńcowej lub gałęzi okalającej. Odprowadzenia II, III i aVF rejestrują potencjały dolnej ściany lewej komory, dlatego uniesienie ST w tych odprowadzeniach jest klasycznym objawem dolnego STEMI.

Pytanie 3 — 11 sesji

Nagłe zdarzenie wymagające użycia sił i środków w liczbie przekraczającej możliwości lokalnych służb ratowniczych, gdzie konieczna jest pomoc poza lokalnych służb ratowniczych określane jest jako:

• A. zdarzenie mnogie
• B. zdarzenie masowe
• C. katastrofa ✓
• D. zdarzenie jednostkowe

Katastrofa to zdarzenie masowe, w którym liczba poszkodowanych i skala zniszczeń przekracza możliwości lokalnych służb ratowniczych, wymagając wsparcia z zewnątrz. Odróżnia ją od zdarzenia mnogiego i masowego właśnie konieczność uruchomienia zasobów spoza lokalnego systemu ratowniczego.

Pytanie 4 — 11 sesji

Zjawisko auto-PEEP może wiązać się z koniecznością zastosowania wyższych niż zazwyczaj energii defibrylacji i być szczególnie wysokie u:

• A. astmatyków ✓
• B. cukrzyków
• C. nie występuje takie zjawisko
• D. otyłych

U pacjentów z ciężką astmą wentylowanych mechanicznie dochodzi do pułapkowania powietrza i auto-PEEP (dynamiczna hiperwentylacja) wskutek długiego czasu wydechu. Auto-PEEP zwiększa objętość powietrza w klatce piersiowej, co podwyższa impedancję transtorakalną i może wymagać wyższych energii defibrylacji.

Pytanie 5 — 11 sesji

Do umieszczenia w komorze hiperbarycznej kwalifikują się pacjenci zaruci tlenkiem węgla, z wartością hemoglobiny tlenkowęglowej powyżej:

• A. 10%
• B. 20%
• C. 30%
• D. 40% ✓

Leczenie hiperbaryczne przyspiesza dysocjację karboksyhemoglobiny (HbCO) poprzez wypieranie CO ze związku z hemoglobiną ciśnieniem parcjalnym tlenu. Wskazanie do OHB stanowi stężenie HbCO powyżej 40%, obecność utraty przytomności, obj. neurologiczne lub ciąża — poniżej tej wartości standardowa tlenoterapia 100% tlenem jest wystarczająca.

Pytanie 6 — 10 sesji

Wykonując test Allena u pacjenta, uciskamy tętnicę”

• A. promieniową i łokciową ✓
• B. promieniową
• C. udową
• D. łokciową

Test Allena służy ocenie drożności krążenia obocznego dłoni przed pobraniem krwi tętniczej z tętnicy promieniowej. Polega na jednoczesnym uciśnięciu tętnicy promieniowej i łokciowej, opróżnieniu dłoni z krwi, a następnie zwolnieniu ucisku łokciowej i obserwacji powrotu zabarwienia.

Pytanie 7 — 10 sesji

Załamek P w prawidłowym zapisie elektrokardiografii określa:

• A. okres depolaryzacji komór
• B. czas przewodzenia depolaryzacji od węzła zatokowo - przedsionkowego do mięśnia komór
• C. czas przewodzenia depolaryzacji w mięśniu przedsionków ✓
• D. okres repolaryzacji komór

Załamek P w EKG odpowiada depolaryzacji mięśnia przedsionków, która szerzy się od węzła SA przez prawy i lewy przedsionek. Czas trwania prawidłowego załamka P wynosi do 0,12 s. Odstęp PQ obejmuje przewodzenie przez węzeł AV, a zespół QRS depolaryzację komór.

Pytanie 8 — 10 sesji

Typowymi i łatwymi objawami do wykrycia w przypadku odmy opłucnowej są:

• A. zwiększone przewodzenie głosu i nadmiernie jawny odgłos opukowy
• B. nadmiernie jawny odgłos opukowy i upośledzone przewodzenie szmerów oddechowych ✓
• C. nadmiernie jawny odgłos opukowy i wzmożone drżenie głosowe
• D. nadmierne szmery oddechowe i upośledzenie przewodzenia drżenia głosowego

Odma opłucnowa daje typowe objawy: nadbębenkowy (jawny) odgłos opukowy po stronie odmy oraz zniesienie lub upośledzenie szmerów oddechowych. Drżenie głosowe jest zmniejszone, a nie wzmożone. Te dwa objawy są najłatwiej wykrywalne przy szybkim badaniu fizykalnym.

Pytanie 9 — 10 sesji

Do monitorowania pacjentów wykorzystasz skale sedacji:

• A. skala Richmond lub skala Ramsay ✓
• B. skala Richmond lub skala AVPU
• C. skala Behavioral Pain Scale (BPS)
• D. skala Critical Care Pain Observation Tool (CPOT)

Do oceny poziomu sedacji u pacjentów OIT stosuje się skale RASS (Richmond Agitation-Sedation Scale) oraz skalę Ramsaya. Obie umożliwiają obiektywną ocenę głębokości sedacji i miareczkowanie leków. Skala AVPU służy do oceny świadomości, a BPS/CPOT do oceny bólu u pacjentów niewerbalizujących.

Pytanie 10 — 10 sesji

Rurki Wendla:

• A. to rurki ustno - gardłowe służące do udrażniania dróg oddechowych
• B. zalecane są u pacjentów nieprzytomnych i z zaburzeniami świadomości, u których występują zaburzenia drożności dróg oddechowych ✓
• C. dzieci toleruja je lepiej niż osoby dorosłe
• D. przy zakładaniu zbyt długiej rurki można wywołać kurcz głośni i krtani

Rurki Wendla (nosowo-gardłowe) są tolerowane przez pacjentów w różnym stopniu utraty przytomności, w tym przez osoby z częściowo zachowanymi odruchami. Są szczególnie wskazane u chorych z trizmem lub urazem jamy ustnej. Zalecane rozmiary dla dorosłych to 6-7 mm (wymiaru wewnętrznego).

Rozwiąż pełny egzamin próbny — 140 pytań, jak na prawdziwej sesji →

Pytanie 11 — 10 sesji

Dostęp do żyły „centralnej” można uzyskać przez wprowadzenie:

• A. długiego cewnika przez żyłę szyjną wewnętrzną, zewnętrzną, podobojczykową, udową i przez niektóre żyły obwodowe ✓
• B. długiego cewnika, który chroni pacjenta przed zakażeniem (odcewnikowym)
• C. końca cewnika do lewej komory serca
• D. wszystkie odpowiedzi są prawidłowe

Dostep centralny uzyskuje się przez wprowadzenie długiego cewnika do żyły głównej górnej lub dolnej przez dostęp obwodowy lub bezpośrednio przez żyły szyjną, podobojczykową lub udową. Cewnik centralny nie zabezpiecza całkowicie przed zakażeniem i jego koniec nie sięga do lewej komory.

Pytanie 12 — 10 sesji

W przypadku chorych niestabilnych hemodynamicznie w celu ich odwodnienia, korzystniejsze jest zastosowanie:

• A. hemofiltracji ciągłej ✓
• B. hemodializy przerywanej
• C. obie techniki są równorzędnie zalecane
• D. obie techniki są bezwzględnie przeciwwskazane

U pacjentów niestabilnych hemodynamicznie ciągła hemofiltracja (CVVH) jest korzystniejsza niż przerywana hemodializa, ponieważ wolniejsza i ciągła eliminacja płynów minimalizuje wahania ciśnienia tętniczego. Przerywana hemodializa powoduje gwałtowne zmiany osmolalności i objętości, które mogą wywołać hipotensję.

Pytanie 13 — 10 sesji

Do objawów ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego zalicza się:

• A. b ó l brzucha, pleców lub boku promieniujący do nogi, nie związany z poruszaniem się. W badaniu przedmiotowym wyczuwalny pulsujący opór w jamie brzusznej powyżej pępka, zmniejszenie napięcia tętna na kończynach dolnych
• B. nagle występujący ból, znacznie nasilony, umiejscowiony wokół pępka
• C. b ó l rozpoczynający się w nadbrzuszu lub wokół pępka, a następnie umiejscowiony w prawym dolnym kwadrancie jamy brzusznej ✓
• D. b ó l w nadbrzuszu promieniujący do pleców, który może by ć łagodzony przez ułożenie ciała w pozycji pochylonej do przodu

Ból w zapaleniu wyrostka robaczkowego początkowo lokalizuje się w okolicach pępka (drożnienie bólu przez unerwienie trzewne), następnie przesuwa się do prawego dolnego kwadrantu, gdy dochodzi do zapalenia otrzewnej ściennej (unerwienie somatyczne). Ten charakterystyczny wzorzec migracji bólu jest kluczowym kryterium diagnostycznym.

Pytanie 14 — 10 sesji

Na każdego poszkodowanego osoba wykonująca triage NIE powinna poświęcić więcej czasu niż:

• A. 1 min ✓
• B. 2 min
• C. 3 min
• D. 5 min

Triage w zdarzeniu masowym musi być sprawny — każdy poszkodowany powinien być oceniony w maksymalnie 1 minucie. Przekroczenie tego czasu przy dużej liczbie ofiar prowadzi do opóźnienia pomocy innym poszkodowanym z zagrożonymi funkcjami życiowymi. Stosuje się uproszczone algorytmy jak START lub SALT, pozwalające szybko klasyfikować ofiarę.

Pytanie 15 — 10 sesji

Wartość energii skutecznej podczas defibrylacji dzieci dla pierwszego i kolejnych wyładowań wynosi:

• A. 2 J/kg
• B. 3 J/kg
• C. 9 J/kg
• D. 4 J/kg ✓

Według aktualnych wytycznych resuscytacji pediatrycznej, energia defibrylacji u dzieci wynosi 4 J/kg zarówno dla pierwszego, jak i dla kolejnych wyładowań. Jest to zmiana w stosunku do wcześniejszych zaleceń, gdzie stosowano schemat 2 J/kg dla pierwszego wyładowania.

Pytanie 16 — 10 sesji

Jeśli u pacjenta z zawałem ściany dolnej mięśnia sercowego wystąpi hipotonia po podaniu NTG, należy brać pod uwagę:

• A. przewlekłe zamknięcie tętnicy okalającej
• B. niedomykalność zastawki mitralnej
• C. zawał prawej komory serca ✓
• D. zatorowość płucną

Zawałowi ściany dolnej towarzyszy często zajęcie prawej komory (w ok. 30–50% przypadków), ponieważ prawa tętnica wieńcowa zasila zarówno ścianę dolną lewej, jak i prawą komorę. Prawa komora jest bardzo zależna od obciążenia wstępnego, dlatego NTG powoduje gwałtowny spadek ciśnienia przez dalsze zmniejszenie preloadu.

Pytanie 17 — 9 sesji

Terminem PEEP określa się:

• A. szczytowy przepływ wdechowy
• B. dodatnie ciśnienie w końcowej fazie wydechu ✓
• C. ujemne ciśnienie w końcowej fazie wydechu
• D. średnie ciśnienie w drogach oddechowych

PEEP (Positive End-Expiratory Pressure) oznacza dodatnie ciśnienie utrzymywane w drogach oddechowych na koniec wydechu. Zapobiega zapadaniu się pęcherzyków płucnych, poprawia oksygenację i zmniejsza pracę oddychania. Stosowany w wentylacji mechanicznej zarówno inwazyjnej, jak i nieinwazyjnej.

Pytanie 18 — 9 sesji

Rękoczyny, które poprawiają drożność dróg oddechowych zablokowanych przez język lub inne struktury górnych dróg oddechowych to:

• A. odgięcie głowy, uniesienie bródki i wysunięcie żuchwy ✓
• B. odgięcie głowy
• C. odgięcie głowy i wysunięcie żuchwy
• D. wszystkie odpowiedzi są błędne

Trzy rękoczyny udrażniające drogi oddechowe to: odgięcie głowy do tyłu (head tilt), uniesienie bródki (chin lift) oraz wysunięcie żuchwy (jaw thrust). Łączne zastosowanie wszystkich trzech ruchów zapewnia najskuteczniejsze udrożnienie dróg oddechowych u nieprzytomnego pacjenta.

Pytanie 19 — 9 sesji

Przyjechałeś/łaś do pacjenta, który skarży się na silny, palący ból umiejscowiony w nadbrzuszu. Od wczoraj chory oddaje smoliste stolce. W badaniu przedmiotowym stwierdzasz brzuch twardy deskowaty. U tego pacjenta podejrzewasz:

• A. krwawienie z żylaków przełyku
• B. krwawienie z pękniętego wrzodu żołądka ✓
• C. zapalenie wyrostka robaczkowego
• D. zapalenie pęcherza moczowego

Twardy, deskowany brzuch jest objawem perforacji przewodu pokarmowego z wypływem treści do wolnej jamy otrzewnowej, powodującym otrzewnowe napięcie mięśni. Smoliste stolce wskazują na krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego, a połączenie z bólnością nadbrzusza i smolistymi stolcami sugeruje pęknięcie wrzodu trawiennego.

Pytanie 20 — 9 sesji

Dziecko znajduje się we wstrząsie oparzeniowym wymaga podania płynów. Prawidłowy wzór Reguły Parklanda dla dzieci w celu obliczenia zapotrzebowania płynowego to:

• A. 5 m l roztworu Ringera z mleczanem x % oparzonej powierzchni ciała x kg mc
• B. 3 m l roztworu Ringera z mleczanem x stopień oparzenia x kg mc
• C. 10 m l roztworu Ringera z mleczanem x % oparzonej powierzchni ciała x kg mc
• D. 3 m l roztworu Ringera z mleczanem x % oparzonej powierzchni ciała x kg mc ✓

Reguła Parklanda dla dzieci przewiduje podanie 3 ml roztworu Ringera z mleczanem na procent oparzonej powierzchni ciała (TBSA) na kilogram masy ciała w ciągu 24 godzin. Połowa objętości podawana jest w pierwszych 8 godzinach, a druga połowa w kolejnych 16 godzinach od zdarzenia.

Pytanie 21 — 9 sesji

Dermoleksja jest to:

• A. skala służąca do klasyfikacji encefalopatii niedotlenieniowo – niedokrwiennej u noworodka
• B. odczytywanie przez dziecko znaków kreślonych na jego skórze w celu oceny czucia powierzchniowego ✓
• C. skala do oceny równowagi i zborności
• D. odczytywanie przez dziecko znaków kreślonych na jego skórze w celu oceny czucia głębokiego

Dermoleksja (dermatoleksja) to badanie czucia powierzchniowego polegające na kreśleniu znaków lub liter na skórze pacjenta, który musi je rozpoznać bez patrzenia. Ocenia integrację czuciową kory mózgowej i jest stosowane w pediatrycznej ocenie neurologicznej. Odróżnia się od stereognozji, która bada rozpoznawanie kształtów przedmiotów.

Pytanie 22 — 9 sesji

Jednostkami systemu ratownictwa medycznego są:

• A. szpitalne oddziały ratunkowe, zespoły ratownictwa medycznego ✓
• B. szpitalne oddziały ratunkowe, centra powiadamiania ratunkowego
• C. lotnicze zespoły ratownictwa medycznego, centra powiadamiania ratunkowego
• D. wszystkie wyżej wymienione

Jednostkami systemu PRM, zgodnie z ustawą, są szpitalne oddziały ratunkowe (SOR) oraz zespoły ratownictwa medycznego (ZRM), w tym lotnicze. Centra powiadamiania ratunkowego nie są jednostkami systemu PRM w rozumieniu ustawy – pełnią funkcję służby dyspozytorskiej i koordynacyjnej.

Pytanie 23 — 9 sesji

Do oceny ciężkości urazu używa się skali:

• A. LSO ✓
• B. GCS
• C. MOC
• D. AS

Do oceny ciężkości urazu używana jest skala ISS (Injury Severity Score / skale liczbowe punktacji urazów), a także Revised Trauma Score i Injury Severity Score. GCS ocenia stan świadomości, nie ciężkość urazu jako takiego.

Pytanie 24 — 8 sesji

Ciśnienie pulsacyjne oznacza:

• A. ciśnienie szczytowe
• B. ciśnienie skurczowe
• C. ciśnienie średnie
• D. różnicę pomiędzy ciśnieniem skurczowym i rozkurczowym ✓

Ciśnienie pulsacyjne (pulse pressure) to różnica między ciśnieniem skurczowym a rozkurczowym. Prawidłowa wartość wynosi 40-60 mmHg. Zmniejszone ciśnienie pulsacyjne (<25 mmHg) może wskazywać na tamponadę serca lub wstrząs hipowolemiczny, a poszerzenie na niedomykalność zastawki aortalnej.

Pytanie 25 — 8 sesji

Objaw Cullena służy ocenie:

• A. zapalenia jajnika
• B. zapaleniu pęcherzyka żółciowego
• C. zapaleniu wyrostka robaczkowego
• D. zapaleniu trzustki ✓

Objaw Cullena to sino-zielone zabarwienie skóry wokół pępka będące wynikiem krwiaka zaotrzewnowego. Jest charakterystyczny dla ostrego zapalenia trzustki z martwicą i krwawieniem, podobnie jak objaw Greya-Turnera (zabarwienie flanki). Oba objawy świadczą o ciężkim przebiegu pancreatitis.

Pytanie 26 — 8 sesji

Ciśnienie zaklinowania w tętnicy płucnej:

• A. odpowiada ciśnieniu późnoskurczowemu lewej komory
• B. norma wynosi 6-12 mmHg
• C. PEEP >10mmH2O wpływa na wynik pomiaru PCWP
• D. wszystkie odpowiedzi prawidłowe ✓

Ciśnienie zaklinowania w tętnicy płucnej (PCWP) odzwierciedla ciśnienie późnoskurczowe lewej komory i służy ocenie funkcji lewego serca. Norma wynosi 6-12 mmHg, a stosowanie PEEP powyżej 10 mmH2O zawyża wyniki pomiaru PCWP, co należy uwzględnić przy interpretacji.

Pytanie 27 — 8 sesji

Minimalny przepływ tlenu przy zastosowaniu maski twarzowej musi wynosić:

• A. 2 l/min
• B. 4 l/min
• C. 6 l/min ✓
• D. 8 l/min

Maska twarzowa posiada przestrzeń martwą zbierającą wydychany CO2. Minimalny przepływ tlenu 6 l/min zapobiega oddychaniu z powrotem własnym CO2 i zapewnia odpowiednie stężenie tlenu w masce. Przy niższych przepływach może dojść do rebreathingu i niedostatecznej oksygenacji.

Pytanie 28 — 8 sesji

Wskazaniem do leczenia tlenem nie jest:

• A. sinica
• B. niewydolność krążenia
• C. niedotlenienie
• D. spadek saturacji hemoglobiny tlenem poniżej 98% ✓

Wskazaniem do tlenoterapii jest niedotlenienie tkanek lub jego ryzyko: sinica, SpO2 poniżej 94-95%, niewydolność krążenia. Saturacja 98% mieści się w normie (94-100%) i nie wymaga suplementacji tlenu. Rutynowe podawanie tlenu przy prawidłowej saturacji może być szkodliwe.

Pytanie 29 — 8 sesji

Do objawów odmy prężnej zaliczysz:

• A. ściszenie szmerów oddechowych i odgłos bębenkowy po stronie odmy ✓
• B. ściszenie szmerów oddechowych i odgłos bębenkowy po stronie przeciwnej niż występuje odma
• C. zanikanie tętna obwodowego podczas wdechu
• D. hipotonia, zmniejszenie ciśnienia tętna i triada Becka

W odmie prężnej powietrze gromadzi się po stronie uszkodzonej, uciska płuco i przesuwa śródpiersie. Po stronie odmy szmery oddechowe są ściszone lub nieobecne, a opuk bębenkowy wynika z obecności powietrza pod ciśnieniem. Triada Becka i objaw Kussmaula charakteryzują tamponadę serca, nie odmę.

Pytanie 30 — 8 sesji

Do głównych leków stosowanych w celu objawowego leczenia pokrzywki zaliczamy:

• A. 0,1 % epinefrynę
• B. leki przeciwbólowe
• C. kortykosteroidy
• D. leki przeciwhistaminowe ✓

Pokrzywka wywoływana jest przez uwalnianie histaminy z komórek tucznych. Leki przeciwhistaminowe (blokery H1) są lekami pierwszego wyboru w leczeniu objawowym, ponieważ bezpośrednio antagonizują działanie histaminy na receptory skóry. Epinefryna rezerwowana jest dla anafilaksji z zagrożeniem życia, nie dla izolowanej pokrzywki.

Zobacz pozostałe pytania z uzasadnieniami — załóż darmowe konto →

7. Materiały — z czego się uczyć

Skuteczne przygotowanie stoi na dwóch nogach: uporządkowana teoria i praca na pytaniach.

Literatura, która najczęściej powraca w pytaniach. Przeanalizowaliśmy przypisy bibliograficzne dołączone do pytań z dotychczasowych sesji pielęgniarstwa ratunkowego. Kilka pozycji odpowiada za zdecydowaną większość źródeł — i to od nich warto zacząć:

• Plantz S.H., Wipfler E.J. (red. nauk. wyd. pol. J. Jakubaszko) — Medycyna ratunkowa — zdecydowanie najczęściej cytowane źródło i naturalny „kościec” do nauki. Podręcznik systematycznie omawia stany nagłe według narządów i mechanizmów, co idealnie odpowiada strukturze pytań egzaminacyjnych.
• Wytyczne resuscytacji ERC 2015 (Europejska Rada Resuscytacji) — drugie co do częstości źródło. Wytyczne ERC są normą referencyjną dla wszystkich pytań o RKO, defibrylację i algorytmy ALS — naucz się ich, a nie tylko z nich.
• Rybicki A. — Intensywna terapia — źródło pytań z monitorowania, wentylacji mechanicznej, postępowania w wstrząsie i sepsie; niezbędne dla rozdziałów pokrywających się ze SOR i obszarem intensywnej terapii.
• Ustawa o Państwowym Ratownictwie Medycznym — źródło pytań o organizację systemu, kompetencje ZRM, dokumentację i strukturę SOR. Ten akt prawny warto przeczytać w całości — pytania bywają dosłowne.
• Dyk D. (red.) — Badanie fizykalne w pielęgniarstwie — pojawia się w kontekście oceny pacjenta ratunkowego, parametrów życiowych i badania przedmiotowego.

Pojawiają się też akty prawne dotyczące praw pacjenta, etyki zawodowej oraz pozycje z farmakologii klinicznej w zakresie leków stosowanych w stanach nagłych — to pula pytań „okołozawodowych”, łatwa do dobicia punktów.

Wniosek praktyczny: jeśli masz czas tylko na dwie pozycje, niech to będą Plantz/Jakubaszko i Wytyczne ERC — razem pokrywają największą część pytań egzaminacyjnych.

• Baza pytań. Sam podręcznik nie nauczy Cię formy egzaminu — tego, jak konstruowane są pytania i dystraktory. Dlatego od początku łącz teorię z rozwiązywaniem pytań z bazy PES dla pielęgniarstwa ratunkowego, filtrując po dziale, którego akurat się uczysz.
• Aktualne algorytmy i wytyczne. W ratownictwie standardy są regularnie aktualizowane — szczególnie wytyczne ERC (kolejna edycja po 2015 to 2021). Sprawdzaj, do której wersji odsyłają pytania w bazie, i na tej wersji się opieraj. Rozbieżność między wytycznymi 2015 a 2021 w kilku punktach (m.in. dawkowanie adrenaliny, rola ECPR) może zmienić poprawną odpowiedź.

Najskuteczniejszy rytm to pętla: przeczytaj dział → rozwiąż pytania z tego działu → wróć do błędów. Pytanie, na które odpowiedziałaś źle i zrozumiałaś dlaczego, jest warte więcej niż dziesięć przeczytanych stron.

8. Plan nauki na 8–12 tygodni

Poniższy plan zakłada pracę obok dyżurów — realny, nie idealny. Dostosuj proporcje do swoich luk.

Faza 1 (tygodnie 1–2): diagnoza i mapa luk. Rozwiąż jeden pełny zestaw pytań „na zimno”, zanim cokolwiek powtórzysz. Wynik nie ma znaczenia — chodzi o mapę słabych obszarów. Zapisz, które działy lecą poniżej progu (algorytmy RKO? sepsa? organizacja PRM?) i to one dostają najwięcej czasu.

Faza 2 (tygodnie 3–9): systematyczna nauka działami. Pracuj blokami tematycznymi, nie „wszystkim naraz”. Jeden blok = teoria z podręcznika + pytania z tego samego działu + powrót do błędów. Sugerowana kolejność: najpierw filary o największej liczbie pytań (resuscytacja i algorytmy ALS, ostre stany internistyczne, wstrząs), potem obszary bardziej wyspecjalizowane (triage i zdarzenia masowe, zatrucia, organizacja PRM, CBRN). Rób krótkie powtórki rozłożone w czasie — wracaj do działu po kilku dniach, nie dopiero przed egzaminem.

Faza 3 (tygodnie 10–12): symulacje. Przejdź na pełne zestawy 140 pytań w reżimie 140 minut, najlepiej o porze planowanego egzaminu. Minimum 3 pełne symulacje wytrenują wytrzymałość i tempo. Po każdej analizuj nie tylko co było źle, ale dlaczego — czy to luka wiedzy, czy błąd czytania pytania, czy pomylona wersja wytycznych. Celuj w stabilne 75–80%, żeby mieć bufor ponad próg 60%.

Jeśli masz mniej niż 8 tygodni, skróć Fazę 2, ale nie rezygnuj z symulacji — to one najmocniej podnoszą wynik tuż przed egzaminem.

9. Najczęstsze błędy zdających — i jak ich uniknąć

Większość niepowodzeń na PES nie wynika z braku wiedzy, tylko z powtarzalnych pułapek. Oto te, które najczęściej kosztują punkty na egzaminie ratunkowym:

• Nauka „wszystkiego po trochu” zamiast od luk. Bez diagnozy z Fazy 1 łatwo godzinami powtarzać to, co już się umie (np. BLS, który dobrze znasz z pracy), a omijać trudniejsze działy (np. CBRN, zdarzenia masowe). Najpierw zmierz, potem ucz się celowo.
• Mylenie wersji wytycznych ERC. Pytanie może odsyłać do ERC 2015, a Ty odpowiadasz według ERC 2021 — lub odwrotnie. Sprawdzaj w bazie pytań, która edycja jest referencją, i konsekwentnie się jej trzymaj.
• Uczenie się teorii bez pytań. Sam algorytm na papierze nie pokazuje, jak konstruowane są dystraktory. Na egzaminie zaskakuje forma, nie tylko treść — dlatego trenuj na pytaniach od początku, nie tylko w ostatnim tygodniu.
• Pomijanie organizacji i prawa. Ustawa o PRM i pytania o strukturę systemu ratownictwa wydają się „mniej kliniczne” i bywają odkładane na koniec. Tymczasem to jedne z łatwiejszych do zdobycia punktów — materiał jest skończony i konkretny.
• Uczenie się kazusów bez znajomości algorytmów. W pytaniach ratunkowych kazus kliniczny zazwyczaj testuje znajomość konkretnego algorytmu (ABCDE, ALS, bundle sepsy). Bez solidnego szkieletu algorytmów kazusy pozostają zgadywanką.
• Brak symulacji w reżimie czasowym. Wiedza bez wytrenowanego tempa załamuje się na sali. 140 pytań w 140 minut to też test koncentracji i wytrzymałości — szczególnie przy długich opisach klinicznych.
• Zostawianie pustych odpowiedzi. Skoro nie ma punktów ujemnych, każde pytanie bez zaznaczenia to dobrowolnie oddany punkt.

10. Strategia w dniu egzaminu

Dobrze rozegrany dzień egzaminu potrafi podnieść wynik o kilka punktów — bez żadnej dodatkowej wiedzy. Kilka zasad:

• Dwie tury. Pierwsze przejście: odpowiadaj na pytania, które znasz od ręki, a trudne oznaczaj i pomijaj. Druga tura: wracaj do oznaczonych z chłodną głową i większym zapasem czasu.
• Pilnuj tempa. Po około 70 minutach powinnaś być mniej więcej w połowie zestawu. Jeśli zostajesz w tyle, przyspiesz — lepiej przejść całość raz niż utknąć na kilkunastu pytaniach.
• Czytaj pytanie do końca. W ratunkowych kazusach kluczowy bywa ostatni fragment opisu — parametr, który zmienia obraz kliniczny (np. saturacja 78% zamiast 92%) lub zwrot „w pierwszej kolejności”, „przeciwwskazane”, „bezwzględnie”. Te słowa zmieniają poprawną odpowiedź.
• Eliminuj, nie zgaduj na ślepo. Nawet gdy nie znasz odpowiedzi, odrzucenie dwóch ewidentnie błędnych opcji podnosi szansę z 25% do 50%.
• Nie zmieniaj odpowiedzi bez powodu. Pierwszy wybór poparty wiedzą jest zwykle trafniejszy niż poprawka „z nerwów”. Zmieniaj tylko, gdy znajdziesz konkretny argument — nowe przesłanki w pytaniu lub pewne skojarzenie, które wcześniej pominęłaś.

11. Sprawdź się na prawdziwych pytaniach

Najszybszy sposób, by zobaczyć, gdzie naprawdę jesteś, to rozwiązać darmowy egzamin z pielęgniarstwa ratunkowego — w formacie zbliżonym do PES. Potraktuj pierwsze podejście jako diagnozę z Fazy 1: zobaczysz swój wynik, rozkład błędów po działach i to, które obszary wymagają najwięcej pracy. A potem wracaj do bazy regularnie, ucząc się na własnych pomyłkach — bo to one najszybciej budują wynik.

Powodzenia na egzaminie — ratownictwo nagradza tych, którzy wiedzę zamieniają w nawyk działania.

Jeśli chcesz uczyć się dalej, specjalizacja ratunkowa — baza 1 152 pytań PES obejmuje wszystkie pytania z uzasadnieniami, naukę działami, powtórki oparte na Twoich błędach oraz blok ogólnozawodowy — w tej samej cenie, bez osobnego pakietu.

Kwartał kosztuje 99 zł. W tym planie działa gwarancja: jeśli nie zdasz, uczysz się dalej do kolejnej sesji bez dopłaty.

Załóż konto i sprawdź platformę przez dobę →