Specjalizacja rodzinna dla położnych — testy z odpowiedziami z sesji 2017–2025

Egzamin specjalizacyjny z pielęgniarstwa rodzinne dla położnych odbędzie się 7 października 2026 roku o godzinie 11:00 w Expo XXI w Warszawie (ul. Prądzyńskiego 12/14). Do rozwiązania jest 140 pytań jednokrotnego wyboru w 140 minut, a próg zaliczenia to 84 poprawne odpowiedzi, czyli 60%. Punktów ujemnych nie ma. Poniżej trzydzieści pytań wracających najczęściej — wybrane z 816 unikalnych pytań z 16 sesji.

Pielęgniarstwo rodzinne dla położnych to specjalizacja, która potwierdza kompetencje w codziennej, środowiskowej opiece nad kobietą i rodziną — od prowadzenia ciąży fizjologicznej, przez połóg i laktację, po profilaktykę i edukację zdrowotną. Egzamin sprawdza wiedzę praktyczną: jak ocenić stan matki i noworodka, jak wspierać karmienie piersią, kiedy kierować pacjentkę do lekarza i jak prowadzić edukację przedporodową. Ten przewodnik zbiera w jednym miejscu wszystko, co przed PES z pielęgniarstwa rodzinnego dla położnych trzeba wiedzieć: mechanikę egzaminu, zmiany organizacyjne, formalności, zakres merytoryczny, literaturę i plan nauki na 8–12 tygodni.

Jeśli szukasz ogólnego obrazu wszystkich specjalizacji, zacznij od kompletnego przewodnika po PES pielęgniarskim. Poniżej skupiamy się wyłącznie na specjalizacji rodzinnej dla położnych.

1. Mechanika egzaminu — 140 pytań, 60%, jedna odpowiedź

Format PES jest taki sam dla wszystkich specjalizacji pielęgniarskich i położniczych i nie zmienia się między dziedzinami:

Element	Wartość
Data	7 października 2026 (środa)
Godzina	11:00
Miejsce	Expo XXI, ul. Prądzyńskiego 12/14, Warszawa
Liczba pytań	140
Czas	140 minut (średnio minuta na pytanie)
Typ pytań	jednokrotnego wyboru, 4 odpowiedzi, jedna poprawna
Próg zdawalności	60% = 84 poprawne odpowiedzi
Punkty ujemne	brak — nie zostawiaj pustych odpowiedzi

Cztery rzeczy, które warto z tego wyciągnąć od razu:

• Tempo. Minuta na pytanie brzmi komfortowo, ale część zadań to kazusy kliniczne — opis pacjentki, sytuacja w połogu, noworodek w pierwszej dobie życia — które czyta się dłużej. Naucz się zostawiać trudne pytania na drugą turę, zamiast grzęznąć przy jednym kazusie.
• Brak punktów ujemnych. Każde pytanie bez odpowiedzi to stracona szansa. Nawet przy zgadywaniu masz 25% szans — zawsze zaznacz cokolwiek.
• Jedna poprawna z czterech. Pytania PES często zawierają dwie odpowiedzi „prawie dobre”. Wygrywa rozróżnianie niuansów — np. kiedy ocenić przyrost masy ciała płodu, a nie czy go oceniać, albo który objaw wymaga natychmiastowego kontaktu z lekarzem, a który mieści się w normie.
• Próg jest stały. 84/140 to cel minimalny. Realnie warto celować w zapas — symulacje powtarzane na poziomie 75–80% dają bezpieczny bufor na stres egzaminacyjny.

2. Reforma CEM 2027 — co się zmienia, a co nie

Wokół egzaminów pielęgniarskich i położniczych od 2025 r. trwa reorganizacja instytucji i to budzi niepokój wśród zdających. Uporządkujmy:

• Sesje 2026 organizuje CMKP (Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego) — na dotychczasowych zasadach. Format, próg, sposób zgłoszenia przez SMK pozostają bez zmian.
• Od 2027 r. egzaminy ma planowo przejąć CEM (Centrum Egzaminów Medycznych — ta sama instytucja, która od lat prowadzi LEK i PES lekarski). Przejęcie zależy od wejścia w życie odpowiednich przepisów.

Dla osoby zdającej w 2026 r. praktyczny wniosek jest prosty: nic nie musisz robić inaczej. Zmiana organizatora to kwestia administracyjna — baza pytań, zakres merytoryczny i format egzaminu nie zmieniają się z dnia na dzień wraz ze zmianą szyldu. Jeśli planujesz egzamin na 2027 r. lub później, śledź komunikaty, ale nie przekładaj nauki „aż się wyjaśni”.

Pełną oś zmian, daty i otwarte pytania opisaliśmy osobno w tekście o reformie egzaminów pielęgniarskich 2027.

3. Terminy, zgłoszenie przez SMK i opłata 350 zł

Sesja jesienna 2026 dla pielęgniarstwa rodzinne dla położnych wypada 7 października 2026 roku (środa) o godzinie 11:00 w Expo XXI, ul. Prądzyńskiego 12/14 w Warszawie. Pełne zestawienie wszystkich dziedzin znajdziesz we wpisie o terminach sesji jesiennej 2026.

Egzamin odbywa się w dwóch sesjach rocznie — wiosennej i jesiennej. Konkretne daty publikuje organizator z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem, a ogłoszenia o sesjach i listy zakwalifikowanych znajdziesz w SMK (System Monitorowania Kształcenia).

Droga do dopuszczenia wygląda tak:

1. Ukończ program specjalizacji w pielęgniarstwie rodzinnym dla położnych (z wymaganymi stażami i zaliczeniami).
2. Zadbaj o aktualny wpis w SMK — konto SMK warto mieć od pierwszego dnia szkolenia, bo to przez nie idą wszystkie operacje.
3. Złóż wniosek o dopuszczenie do PES w SMK — zwykle 4–6 tygodni przed egzaminem.
4. Wnieś opłatę egzaminacyjną — 350 zł (stawka po konsolidacji instytucji w 2025 r.; wcześniej 170 zł).

W praktyce, jeśli zaliczyłaś program i masz porządek w SMK, dopuszczenie jest formalnością. Najczęstsze problemy to spóźnione zgłoszenia i brakujące zaliczenia, które trzeba uzupełnić u kierownika specjalizacji — dlatego nie zostawiaj formalności na ostatni tydzień.

Na egzamin zabierz: dowód osobisty, długopis (czarny lub niebieski) i wezwanie z SMK. Telefony i smartwatche zostają przed salą; spóźnienie powyżej 30 minut zwykle dyskwalifikuje z sesji.

4. Zakres egzaminu — filary i tematy, które wracają najczęściej

Egzamin z pielęgniarstwa rodzinnego dla położnych obejmuje szeroki zakres opieki środowiskowej nad kobietą i rodziną. Pytania koncentrują się wokół kilku filarów:

• Opieka nad kobietą i rodziną w środowisku. Rola i kompetencje położnej rodzinnej, prawo do samodzielnego wykonywania świadczeń, organizacja opieki środowiskowej, współpraca z lekarzem rodzinnym i innymi specjalistami, dokumentacja.
• Ciąża fizjologiczna i jej nadzór. Opieka prenatalna w środowisku, ocena ryzyka ciążowego, badania przesiewowe, fizjologia ciąży w poszczególnych trymestrach, dolegliwości ciążowe i ich łagodzenie, żywienie i suplementacja w ciąży.
• Opieka około- i poporodowa. Przebieg porodu fizjologicznego, opieka w połogu wczesnym i późnym, ocena involucji macicy, rany krocza, objawy alarmowe wymagające pilnej konsultacji.
• Laktacja i karmienie piersią. Fizjologia laktacji, techniki przystawiania do piersi, najczęstsze problemy laktacyjne (zastój, zapalenie gruczołu piersiowego, bolesność brodawek) i postępowanie, przeciwwskazania do karmienia piersią, laktacja w sytuacjach szczególnych.
• Opieka nad noworodkiem i podstawy neonatologii. Ocena noworodka po urodzeniu (skala Apgar), adaptacja noworodka do życia pozamacicznego, fizjologia i najczęstsze stany przejściowe, badanie przesiewowe noworodka, szczepienia ochronne, ocena prawidłowego rozwoju.
• Edukacja przedporodowa i promocja zdrowia. Szkoła rodzenia — program, metody, rola położnej, przygotowanie partnerskie do porodu, edukacja o połogu i pielęgnacji noworodka, profilaktyka depresji poporodowej.
• Profilaktyka i promocja zdrowia kobiety. Badania profilaktyczne (cytologia, mammografia, USG piersi), profilaktyka nowotworów ginekologicznych, antykoncepcja i planowanie rodziny w kompetencjach położnej, klimakterium i wsparcie kobiety w tym okresie.

W obrębie tych filarów jest garść tematów, które wracają na egzaminie wyjątkowo często i które warto opanować pewnie, a nie „mniej więcej”:

• Ocena stanu noworodka w skali Apgar — poszczególne kryteria, interpretacja wyniku, postępowanie przy niskiej punktacji.
• Fizjologia laktacji i najczęstsze problemy laktacyjne — etapy laktogenezy, znaki skutecznego karmienia, rozróżnienie zastoju mleka od zapalenia gruczołu piersiowego i właściwe postępowanie.
• Objawy alarmowe w połogu — gorączka, wzmożone krwawienie, objawy zakrzepicy żył głębokich, objawy depresji poporodowej: kiedy natychmiast kierować do lekarza.
• Nadzór nad ciążą fizjologiczną — plan wizyt, badania przesiewowe w poszczególnych tygodniach, suplementacja kwasem foliowym i witaminą D, ocena ruchów płodu.
• Stany przejściowe noworodka — żółtaczka fizjologiczna (kiedy normalna, kiedy patologiczna), spadek masy ciała po urodzeniu, drobne zmiany skórne, przemijające zaburzenia oddechowe.
• Badania profilaktyczne kobiety — algorytm cytologii, wskazania do kolposkopii, mammografia i USG piersi według grup wiekowych — to pula pytań, którą zdające często niedoceniają.
• Rola i kompetencje prawne położnej rodzinnej — zakres samodzielnych świadczeń, kiedy wymagana jest zlecenie lekarskie, dokumentacja — pytania z prawa zawodowego są łatwe do dobicia, jeśli się je przejrzy.

5. Blok ogólnozawodowy — 20 pytań ze 140

Blok ogólnozawodowy to jedna siódma egzaminu: prawo, etyka zawodowa, praktyka oparta na dowodach (EBNP), organizacja opieki i epidemiologia. Te pytania są wspólne dla wszystkich specjalizacji pielęgniarskich i nie znajdziesz ich w podręczniku klinicznym z pielęgniarstwa rodzinne dla położnych.

Dwadzieścia punktów to dokładnie tyle, ile dzieli wynik 84 od wyniku 64. Osoba, która przygotuje się wyłącznie klinicznie i odpuści blok, musi zdobyć 84 punkty ze 120 pytań klinicznych, czyli 70% zamiast 60%. To zauważalnie trudniejszy egzamin — nałożony na siebie dobrowolnie.

Że nie jest to problem teoretyczny, widać w danych: w pielęgniarstwie chirurgicznym pytanie o zakażenia wywoływane przez Staphylococcus epidermidis — czyli pytanie z bloku, nie z chirurgii — wróciło w trzynastu sesjach, częściej niż większość pytań stricte klinicznych.

Blokowi poświęciliśmy osobny tekst z analizą wszystkich sesji, rozkładem tematów i kanonem literatury: Blok ogólnozawodowy na PES pielęgniarek — kompletny przewodnik nauki.

Blok masz w cenie. W PESmaster pytania z bloku ogólnozawodowego wchodzą w skład banku specjalizacji — nie dokupujesz osobnego pakietu i nie uczysz się z dwóch aplikacji naraz. Jedna baza pokrywa cały egzamin, łącznie z tymi dwudziestoma pytaniami.

6. Specjalizacja rodzinna dla położnych — pytania z odpowiedziami (30 najczęstszych)

Poniższe pytania pochodzą z rzeczywistych sesji egzaminacyjnych. Przy każdym podajemy, w ilu sesjach wystąpiło — informacja, której nie znajdziesz w żadnym zbiorze testów, a która wprost mówi, czego uczyć się w pierwszej kolejności.

Te trzydzieści pytań pojawiło się łącznie 235 razy w 16 sesjach z lat 2017–2025.

Pytanie 1 — 10 sesji

Skala służąca do oceny dojrzałości łożyska w badaniu ultrasonograficznym to skala:

• A. Kanet
• B. Gleasona
• C. Grannuma ✓
• D. Manninga

Skala Grannuma (0-III) opisuje stopień dojrzałości łożyska w USG na podstawie zmian echogeniczności płyty kosmówkowej, tkanki łożyska i płyty podstawnej. Stopień III występuje po 38. tygodniu i świadczy o dojrzałym łożysku; skala Manninga służy natomiast do oceny dobrostanu płodu.

Pytanie 2 — 9 sesji

Hormony niezbędne do rozpoczęcia laktacji to:

• A. prolaktyna, insulina ✓
• B. oksytocyna, progesteron
• C. estriol, relaksyna
• D. estrogen, prostaglandyny

Laktacja jest inicjowana przez prolaktynę, która pobudza gruczoły mlekowe do syntezy mleka, oraz insulinę, która jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania receptorów dla prolaktyny w komórce gruczołowej. Po porodzie, wraz ze spadkiem estrogenów i progesteronu, prolaktyna może swobodnie zapoczątkować laktację.

Pytanie 3 — 9 sesji

Wskaźnikami określającymi jakość opieki okołoporodowej są:

• A. umieralność niemowląt, wskaźnik małej urodzeniowej masy ciała, umieralność matek, zachorowalność noworodków na zapalenie płuc
• B. umieralność okołoporodowa, umieralność niemowląt, wskaźnik małej urodzeniowej masy ciała, umieralność matek ✓
• C. umieralność okołoporodowa, wskaźnik małej urodzeniowej masy ciała, umieralność matki, wskaźnik zachorowalności rodzących
• D. umieralność okołoporodowa, umieralność niemowląt, wskaźnik małej urodzeniowej masy ciała, wskaźnik ilości infekcji u płodów na 100tyś urodzeń

Standardowe wskaźniki jakości opieki okołoporodowej obejmują cztery miary: umieralność okołoporodową (martwo- i wczesnoniemowlęca), umieralność niemowląt do 1 r.ż., odsetek noworodków z masą urodzeniową poniżej 2500 g oraz śmiertelność matek. Wspólnie umożliwiają pełnoobrazową ocenę skuteczności systemu opieki perinatalnej.

Pytanie 4 — 9 sesji

Współwystępowanie w rodzinie zachorowań na raka jajnika z innymi nowotworami stało się podstawą do wyróżnienia trzech najczęstszych zespołów dziedzicznych:

• A. zespołu dziedzicznego raka sromu i jajnika, zespołu dziedzicznego raka jajnika specyficznego narządowo i zespołu Lyncha
• B. zespołu dziedzicznego raka piersi i jajnika, zespołu dziedzicznego raka jajnika specyficznego narządowo i zespołu Lyncha ✓
• C. zespołu dziedzicznego raka kosmówki i jajnika, zespołu dziedzicznego raka sutka specyficznego narządowo i zespołu Lyncha
• D. zespołu dziedzicznego raka pochwy i jajnika, zespołu dziedzicznego raka sutka specyficznego narządowo i zespołu Lyncha

Wyróżnia się trzy główne dziedziczne zespoły raka jajnika: dziedziczny rak piersi i jajnika (mutacje BRCA1/BRCA2), dziedziczny rak jajnika specyficzny narządowo oraz syndrom Lyncha (HNPCC, związany z mutacjami genów naprawczych). Rozpoznanie przynależności do grupy ryzyka ma kluczowe znaczenie dla profilaktyki i wczesnego wykrywania.

Pytanie 5 — 9 sesji

Najdokładniejszą metodą oceny wieku ciążowego w I trymestrze ciąży jest:

• A. wymiar dwuciemieniowy główki płodu (BPD)
• B. pomiar długości ciemieniowo-siedzeniowej (CRL) ✓
• C. obwód głowy płodu (HC)
• D. długość kości udowej płodu (FL)

CRL (crown-rump length, długość ciemieniowo-siedzeniowa) jest najdokładniejszą metodą oceny wieku ciążowego w pierwszym trymestrze (7.-13. tydzień), z błędem pomiaru wynoszącym ±3-5 dni. W drugim i trzecim trymestrze ocena opiera się na kilku parametrach (BPD, HC, AC, FL), gdyż indywidualna zmienność wzrostu płodu wzrasta wraz z wiekiem ciążowym.

Pytanie 6 — 8 sesji

Zapis KTG jest reaktywny, gdy występuje:

• A. normokardia, akceleracje związane z ruchami płodu ✓
• B. normokardia, oscylacja zawężona, deceleracje późne związane ze skurczami
• C. normokardia, deceleracje późne z oscylacją zawężoną
• D. normokardia, oscylacja milcząca, deceleracje późne odruchowe

Reaktywny zapis KTG charakteryzuje się normokardią (120-160 uderzeń/min) oraz co najmniej dwoma akceleracjami o amplitudzie >=15 ud./min trwającymi >=15 s w ciągu 20 minut, powiązanymi z ruchami płodu. Świadczy to o prawidłowej reaktywności autonomicznego układu nerwowego płodu i jego dobrostanie. Deceleracje późne lub oscylacja milcząca wskazują na niedotlenienie.

Pytanie 7 — 8 sesji

W indywidualnej dokumentacji pielęgnacyjnej noworodka położna rodzinna:

• A. dokonuje wpisów z każdej wizyty opisując podstawowe dane o stanie zdrowia noworodka oraz zalecenia dotyczące pielęgnacji ✓
• B. wpisuje tylko datę wizyty z adnotacją „patronaż położnej
• C. nie ma obowiązku dokonywać wpisów, jest to wyłącznie dokumentacja lekarska pediatry
• D. dokonuje wpisów do karty uodpornienia

Położna rodzinna podczas każdego patronażu dokonuje wpisu do indywidualnej dokumentacji noworodka opisując stan zdrowia dziecka (masa, gojenie pępka, żółtaczka, karmienie) oraz zalecenia dotyczące pielęgnacji. Obowiązek prowadzenia dokumentacji wynika z przepisów o dokumentacji medycznej i jest podstawą ciągłości opieki.

Pytanie 8 — 8 sesji

Zespół HELLP NIE charakteryzuje się:

• A. hemolizą, obniżeniem stężenia haptoglobiny
• B. podwyższoną aktywnością transaminaz
• C. podwyższonym poziomem trombocytów ✓
• D. trombocytopenią

Zespół HELLP charakteryzuje się hemolizą z obniżeniem haptoglobiny, podwyższoną aktywnością transaminaz wątrobowych (AST, ALT) oraz trombocytopenią. Podwyższony poziom trombocytów (trombocytoza) nie jest cechą HELLP — jest jej zaprzeczeniem. Trombocytopenia poniżej 100 000/µL jest jednym z kryteriów rozpoznania.

Pytanie 9 — 8 sesji

Do poradni zgłosiła się 26-cio letnia kobieta z zamiarem wykonania rozmazu cytologicznego na następnej wizycie. Dziś chciałaby się dowiedzieć, jak powinna się do tego zabiegu przygotować. Wskaż informację, której NIE powinnaś jej udzielić:

• A. powinna się zgłosić w ostatnich dniach miesiączki ✓
• B. powinna się zgłosić co najmniej 4 dni po użyciu tabletek dopochwowych
• C. powinna się zgłosić co najmniej 24 godziny po stosunku płciowym
• D. w dniu badania nie powinna wykonywać irygacji pochwy

Rozmaz cytologiczny nie powinien być pobierany podczas miesiączki, gdyż krew utrudnia ocenę preparatu i może prowadzić do fałszywie nieprawidłowych wyników. Badanie należy zaplanować na środek cyklu (najlepiej ok. 10.-20. dzień). Pacjentkę należy poinformować, że powinna unikać stosunku, irygacji i tabletek dopochwowych przez co najmniej 24-48 godzin przed wizytą.

Pytanie 10 — 8 sesji

Okres ciszy hormonalnej dotyczy:

• A. wieku dziecięcego do 7. - 8. roku życia ✓
• B. wieku od 8. do 12/13. roku życia
• C. okresu do ukończenia 4. tygodnia życia po urodzeniu
• D. tylko okresu do ukończenia 4. roku życia

Okres ciszy hormonalnej obejmuje wiek dziecięcy do około 7.-8. roku życia, kiedy to oś podwzgórze-przysadka-gonady jest wyciszona, a stężenia gonadotropin i hormonów płciowych są bardzo niskie. W tym czasie gonady są spoczynkowe, a zewnętrzne narządy płciowe nie wykazują cech estrogenizacji. Aktywacja osi HPG następuje w początku pokwitania.

Rozwiąż pełny egzamin próbny — 140 pytań, jak na prawdziwej sesji →

Pytanie 11 — 8 sesji

W okresie postmenopauzalnym estrogeny:

• A. hamują utratę masy kostnej ✓
• B. powodują utratę masy kostnej
• C. przyczyniają się pośrednio do częstszych złamań główki kości udowej
• D. prawidłowe odpowiedzi A i C

Estrogeny działają ochronnie na układ kostny, hamując aktywność osteoklastów i spowalniając utratę masy kostnej. W okresie postmenopauzalnym, przy ich braku, resorpcja kostna przewyższa tworzenie kości, co prowadzi do osteoporozy i zwiększonego ryzyka złamania. Hormonalna terapia zastępcza estrogenami może spowolnić ten proces.

Pytanie 12 — 8 sesji

Test niestresowy uznamy za niereaktywny jeśli stwierdzi się:

• A. brak ruchów płodu i akceleracji, zmniejszoną zmienność częstości uderzeń ✓
• B. wystąpiły co najmniej 2 akceleracje o ok. 15 ud./min, trwające ponad 15 sekund, skojarzone z ruchami płodu
• C. amplituda zmienności długoterminowej wynosi okresowo przynajmniej 10 ud./min, zmienność jest krótkoterminowa
• D. podstawowa częstość uderzeń mieści się w zakresie normokardii

Niereaktywny test NST (non-stress test) rozpoznaje się, gdy w ciągu 20-40 minut nie stwierdza się co najmniej 2 akceleracji oraz obserwuje się brak ruchów płodu i zmniejszoną zmienność częstości uderzeń serca. Jest to niepokojący wynik wymagający dalszej diagnostyki (profil biofizyczny, OCT). Reaktywny NST wyklucza ostry epizod niedotlenienia.

Pytanie 13 — 8 sesji

Klinicznymi objawami wskazującymi na zespół zakażenia owodni są:

• A. podwyższona temperatura ciała, leukocytoza, tachycardia matczyna i płodu ze zwężeniem oscylacji w zapisie KTG, podwyższone CRP ✓
• B. obniżenie temperatury ciała, wzrost ciśnienia tętniczego, leukopenia, białko w moczu, obrzęki
• C. obrzęki, bradycardia matki, zapalenie pęcherza moczowego
• D. dreszcze, odwodnienie, nietrzymanie szyjki macicy

Zakażenie owodni (chorioamnionitis) objawia się gorączką, leukocytozą, podwyższonym CRP, tachykardią matki i płodu oraz zawężeniem oscylacji w KTG. Brak tych markerów i obecność bradykardii, białkomoczu czy obrzęków wskazują na inne stany patologiczne (np. stan przedrzucawkowy).

Pytanie 14 — 8 sesji

W Polsce przed rozpoczęciem wykonywania zawodu położnej należy spełnić warunek:

• A. przed wpisaniem na listę członków samorządu należy złożyć ślubowanie
• B. otrzymać zaświadczenie o niekaralności z okręgowego sądu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania
• C. posiadać prawo wykonywania zawodu położnej potwierdzone poprzez wpisanie do rejestru osób wykonujących zawód położnej przez okręgową radę pielęgniarek i położnych ✓
• D. posiadać potwierdzone odbycie praktyk zawodowych w zakresie ginekologii i położnictwa

Warunkiem koniecznym do wykonywania zawodu położnej w Polsce jest posiadanie prawa wykonywania zawodu, potwierdzanego wpisem do rejestru prowadzonego przez okręgową radę pielęgniarek i położnych. Bez tego wpisu działanie zawodowe jest nielegalne, niezależnie od posiadanych kwalifikacji czy praktyki.

Pytanie 15 — 8 sesji

Głównymi objawami somatycznymi depresji poporodowej są:

• A. wymioty, senność, osłabienie ogólne i zwiększenie popędów biologicznych
• B. utrata apetytu, zaburzenia snu, osłabienie ogólne i osłabienie popędów biologicznych ✓
• C. nadmierny apetyt, nudności, wymioty, osłabienie biologiczne
• D. osłabienie popędów biologicznych i osłabienie ogólne

Somatyczne objawy depresji poporodowej obejmują zaburzenia apetytu (najczęściej utratę), zaburzenia snu (bezsenność lub hipersomnia), ogólne zmęczenie i osłabienie, a także obniżone libido i słabość popędów biologicznych. Wzrost apetytu, nudności i wymioty nie są typowe i raczej sugerują inne stany (np. ciążę lub zaburzenia somatyczne).

Pytanie 16 — 8 sesji

Do trzeciorzędowych cech płciowych zalicza się:

• A. pojawienie się owłosienia łonowego i pachowego, zmiana cech twarzy, mutacja u chłopców ✓
• B. rozwój narządów płciowych zewnętrznych
• C. rozwój narządów płciowych wewnętrznych
• D. rozwój piersi

Trzeciorzędowe cechy płciowe są wynikiem wpływu hormonów płciowych na tkanki pozanarządowe i obejmują owłosienie płciowe, zmiany rysów twarzy i mutację głosu u chłopców. Narządy płciowe zewnętrzne i wewnętrzne należą do cech drugorzędowych, a piersi – również do trzeciorzędowych (aczkolwiek często klasyfikowanych odrębnie).

Pytanie 17 — 8 sesji

Który z objawów NIE świadczy o patologii stawów biodrowych w okresie noworodkowo-niemowlęcym?

• A. w ułożeniu na plecach – pozorne skrócenie uda
• B. w ułożeniu na plecach – pogłębienie fałdu pachwinowego po jednej stronie
• C. w ułożeniu na brzuchu – asymetria fałdów pośladkowych
• D. w ułożeniu na plecach – większa aktywność ruchowa kończyn górnych, niż dolnych ✓

Większa aktywność ruchowa kończyn górnych niż dolnych u niemowlęcia ułożonego na plecach nie jest objawem patologii stawów biodrowych. Natomiast pozorne skrócenie uda, asymetria fałdów pachwiny i pośladków oraz ograniczenie odwiedzenia to klasyczne kliniczne objawy dysplazji lub zwichnięcia stawu biodrowego.

Pytanie 18 — 8 sesji

Wskaż błędną odpowiedź:

• A. siara zawiera więcej immunoglobulin niż mleko właściwe
• B. siara przyczynia się pośrednio do mniejszego nasilenia żółtaczki fizjologicznej u noworodka
• C. siara spowalnia perystaltykę jelit ✓
• D. siara powoduje szybsze opróżnianie przewodu pokarmowego ze smółki

Siara przyspieszając perystaltykę jelitową ułatwia wydalanie smółki, co zmniejsza jelitowe wchłanianie bilirubiny i ogranicza nasilenie żółtaczki fizjologicznej. Twierdzenie, że siara spowalnia perystaltykę, jest fałszywe.

Pytanie 19 — 8 sesji

W badaniu ultrasonograficznym kryterium diagnostyczne małowodzia obejmuje wartości:

• A. AFI ≤ 5 cm ✓
• B. AFI > 7-10 cm
• C. AFI > 11-18 cm
• D. AFI > 20-24 cm

Małowodzie rozpoznaje się gdy wskaźnik płynu owodniowego (AFI) wynosi 5 cm lub mniej. AFI 7-10 cm to prawidłowe dolne wartości, powyżej 18 cm sugeruje wielowodzie. Małowodzie zwiększa ryzyko zaburzenia opieki płodu, wad układu moczowego i dyskomfortu ruchów płodu.

Pytanie 20 — 7 sesji

Higiena i środowisko najbardziej akcentowana jest w koncepcji pielęgnowania według:

• A. F. Nightingale ✓
• B. V. Henderson
• C. C. Roy
• D. B. Neuman

Florence Nightingale położyła fundamenty nowoczesnego pielęgniarstwa, akcentując rolę higieny, czystości otoczenia i właściwego środowiska jako kluczowych czynników powrotu do zdrowia. Jej koncepcja środowiskowa wskazywała, że choroba jest efektem zaniedbania tych warunków.

Pytanie 21 — 7 sesji

Diagnoza pielęgniarska według NANDA to:

• A. wnioski z danych ( o podmiocie opieki) zgromadzonych dla celów leczenia
• B. rozpoznanie kliniczne indywidualnych, rodzinnych, środowiskowych aktualnych i potencjalnych problemów zdrowotnych/życiowych ✓
• C. rozpoznawanie problemów i potrzeb pacjenta w celu oceny jego jakości życia i funkcjonowania w społeczeństwie
• D. wnioski z danych zawartych w raporcie pielęgniarskim

Diagnoza pielęgniarska wedlug NANDA to kliniczne rozpoznanie aktualnych lub potencjalnych problemów zdrowotnych i życiowych jednostki, rodziny lub środowiska, na które pielęgniarka może reagować samodzielnie. Jest podstawą planowania holistycznej opieki i różni się od diagnozy medycznej.

Pytanie 22 — 7 sesji

Elementami psychoprofilaktyki porodowej realizowanej w ramach programu szkoły rodzenia są:

• A. dydaktyka, psychoterapia, fizjoprofilaktyka ✓
• B. edukacja przedporodowa, edukacja porodowa, edukacja połogowa
• C. pedagogika, psychoterapia, fizjoedukacja
• D. dydaktyka, psychoprofilaktyka, pedagogika perinatalna

Psychoprofilaktyka porodowa realizowana w szkole rodzenia obejmuje trzy komplementarne elementy: dydaktykę (wiedza o porodzie i połogu), psychoterapię (redukcja lęku, budowanie zasobów psychicznych) oraz fizjoprofilaktykę (ćwiczenia oddechowe, relaksacja, fizyczne przygotowanie do porodu). Taka triada odpowiada modelowi biopsychospołecznemu opieki prenatalnej.

Pytanie 23 — 7 sesji

Każdy wpis położnej w dokumentacji medycznej musi być opatrzony podpisem oraz danymi identyfikującymi, która to identyfikacja zawiera:

• A. nazwisko imię, tytuł położna
• B. nazwisko imię, tytuł położna, n r prawa wykonywania zawodu, uzyskane specjalizacje ✓
• C. nazwisko imię, nr dyplomu, tel. kontaktowy
• D. nazwisko imię, tytuł położna, n r dyplomu ukończenia kształcenia na kierunku położnictwo

Każdy wpis w dokumentacji medycznej musi umożliwiać jednoznaczną identyfikację osoby go dokonującej. Rozporządzenie wymaga podania imienia i nazwiska, tytułu zawodowego ‘położna’, numeru prawa wykonywania zawodu oraz uzyskanych specjalizacji — te dane razem gwarantują identyfikowalność i odpowiedzialność za wpis.

Pytanie 24 — 7 sesji

Położna posiadająca pełne uprawnienia zawodowe podejmując świadomie i dobrowolnie profesjonalne działania na rzecz pacjentów ponosi:

• A. osobistą odpowiedzialność za swoje działania ✓
• B. ograniczoną odpowiedzialność w przypadku pracy na rzecz osób o ograniczonej zdolności prawnej
• C. częściową odpowiedzialność, pełną odpowiedzialność przejmuje wyłącznie w przypadku, gdy podopiecznym jest osoba małoletnia
• D. odpowiedzialność pełną tylko w przypadku braku zlecenia

Posiadanie prawa wykonywania zawodu oznacza przyjęcie pełnej odpowiedzialności zawodowej za świadomie i dobrowolnie podjęte czynności. Odpowiedzialność ta ma charakter osobisty i nie jest ograniczona statusem prawnym pacjenta ani brakiem zlecenia lekarskiego — położna odpowiada za własne decyzje w zakresie samodzielnych kompetencji.

Pytanie 25 — 7 sesji

Wpis dokonany w dokumentacji medycznej:

• A. możemy usunąć jeżeli w danym miejscu, nie ma innych wpisów
• B. możemy wymazać korektorem jeżeli był to błąd ortograficzny
• C. możemy usunąć (wymazać korektorem) jeżeli dokonuje tego osoba, która ten wpis zrobiła i opatrzy go swoim komentarzem
• D. nie może być z niej usunięty ✓

Wpis w dokumentacji medycznej jest nienaruszalny — nie można go usunąć ani zakryć korektorem. Ewentualne sprostowanie polega na przekreśleniu błędu jedną linią z zachowaniem czytelności, dopisaniu prawidłowej treści, daty i podpisu. Zasada ta chroni integralność dokumentacji i ma znaczenie prawne.

Pytanie 26 — 7 sesji

W procesie pielęgnowania możemy wyodrębnić logiczność i następstwo czasowe, które dzieli się na etapy:

• A. analiza, wywiad, planowanie i ocena
• B. rozpoznanie, planowanie, realizowanie i ocenianie ✓
• C. wywiad, rozpoznanie, realizacja i ocena
• D. planowanie, realizowanie i ocenianie

Proces pielęgnowania jako metoda naukowa składa się z czterech następujących po sobie etapów: rozpoznania (diagnozy pielęgniarskiej), planowania interwencji, realizowania planu opieki i oceny efektów działania. Taka sekwencja odpowiada modelowi NANDA/NIC/NOC i zapewnia logiczność i mierzalność opieki.

Pytanie 27 — 7 sesji

Definicja „samoopieki zdrowotnej” (self-care) określa:

• A. udzielanie świadczeń głównie tym pacjentom, którzy zgłaszają się po poradę
• B. ukierunkowanie działań zdrowotnych na chorobę, np. program profilaktyka raka piersi, itp
• C. proces na rzecz wzmacniania własnego zdrowia, zapobiegania chorobom, wykrywania chorób i leczenie na poziomie podstawowym istniejącego systemu ochrony zdrowia ✓
• D. rolę świadczeń udzielanych przez specjalistów z różnych dziedzin medycyny na poziomie podstawowym

Samoopieka zdrowotna (self-care) obejmuje działania jednostki na rzecz wzmacniania własnego zdrowia, profilaktyki chorób, ich wczesnego wykrywania i leczenia na poziomie podstawowym — bez konieczności udziału profesjonalistów. Polega na aktywnej roli pacjenta w zarządzaniu własnym zdrowiem w ramach istniejącego systemu opieki.

Pytanie 28 — 7 sesji

Drażniąc zewnętrzną powierzchnię stopy noworodka w wyniku czego następuje zgięcie grzbietowe palucha i zgięcie podeszwowe pozostałych palców sprawdzamy odruch:

• A. Moro
• B. Babińskiego ✓
• C. Galanta
• D. podparcia

Odruch Babinskiego polega na zgięciu grzbietowym palucha i zgięciu podeszwowym pozostałych palców stopy w odpowiedzi na drażnienie zewnętrznej powierzchni podeszwy. U noworodków i niemowląt jest odruchem fizjologicznym, natomiast u starszych dzieci i dorosłych jego obecność świadczy o uszkodzeniu drogi korowo-rdzeniowej.

Pytanie 29 — 7 sesji

Klasyfikacja chorób sromu według Friedricha to zmiany:

• A. czerwone, zmiany białe, zmiany ciemne, owrzodzenia, guzy ✓
• B. białe, zmiany żółte, zmiany ciemne, owrzodzenia, guzy
• C. jasne, zmiany ciemne, owrzodzenia, nacieki, guzy
• D. czerwone, zmiany brązowe, guzy, owrzodzenia, nacieki

Klasyfikacja chorób sromu wg Friedricha dzieli zmiany na 5 kategorii: zmiany czerwone, białe, ciemne (brunatne/czarne), owrzodzenia oraz guzy. Pozwala to na ujednoliconą ocenę makroskopową sromu i ukierunkowanie dalszej diagnostyki. Każda z kategorii obejmuje różnorodne jednostki chorobowe wymagające odmiennego postępowania.

Pytanie 30 — 7 sesji

Często występującym objawem fizycznym w początkowej reakcji z powodu urazu psychicznego związanego z gwałtem kobiety jest:

• A. podwyższona temperatura skóry
• B. drżenie i obniżona temperatura skóry ✓
• C. stępienie uczuć
• D. poczucie winy

Początkowa reakcja fizyczna na uraz psychiczny związany z gwałtem obejmuje często aktywację układu współczulnego (szok pourazowy), która manifestuje się drżeniem mięśniowym i obniżoną temperaturą skóry (bladość, wazokonstrykcja obwodowa). Stępienie uczuć i poczucie winy są odpowiedziami psychologicznymi, nie fizycznymi, w ostrej fazie reakcji.

Zobacz pozostałe pytania z uzasadnieniami — załóż darmowe konto →

7. Materiały — z czego się uczyć

Skuteczne przygotowanie stoi na dwóch nogach: uporządkowana teoria i praca na pytaniach.

Literatura, która najczęściej powraca w pytaniach. Przeanalizowaliśmy przypisy bibliograficzne dołączone do pytań z dotychczasowych sesji pielęgniarstwa rodzinnego dla położnych. Kilka pozycji odpowiada za zdecydowaną większość źródeł — i to od nich warto zacząć:

• Bręborowicz G. H. (red.) — Położnictwo i ginekologia (t. 1–4, PZWL) — zdecydowanie najczęściej cytowane źródło i naturalny „kościec” do nauki. Obejmuje fizjologię i patologię ciąży, prowadzenie połogu, nadzór prenatalny i ginekologię kliniczną. Jeśli masz czas tylko na jeden podręcznik, niech to będzie Bręborowicz.
• Szczapa J. — Podstawy neonatologii (PZWL) — drugie co do częstości źródło; obowiązkowe dla działu opieki nad noworodkiem (ocena po urodzeniu, stany przejściowe, żółtaczka, szczepienia, rozwój).
• Nehring-Gugulska M., Żukowska-Rubik M., Pietkiewicz A. — Karmienie piersią w teorii i praktyce — kluczowa pozycja dla rozbudowanego w tym egzaminie działu laktacji; obejmuje fizjologię, techniki i rozwiązywanie problemów laktacyjnych.
• Iwanowicz-Palus G. (red.) — Alternatywne metody opieki okołoporodowej — uzupełnienie dla pytań o edukację przedporodową, przygotowanie do porodu i metody łagodzenia bólu porodowego.

Pojawiają się też pozycje z komunikacji, etyki i prawa (ustawa o zawodach pielęgniarki i położnej, ustawa o prawach pacjenta) — to pula pytań „okołozawodowych”, relatywnie łatwa do opanowania, a regularnie kosztująca punkty zdające, które ją pomijają.

Wniosek praktyczny: Bręborowicz pokrywa największą część pytań, a Szczapa domyka dział noworodkowy — te dwie pozycje dają solidną podstawę. Karmienie piersią dorób z Nehring-Gugulskiej, bo to wyraźny filar egzaminu.

• Baza pytań. Sam podręcznik nie nauczy Cię formy egzaminu — tego, jak konstruowane są pytania i dystraktory. Dlatego od początku łącz teorię z rozwiązywaniem pytań z bazy PES dla pielęgniarstwa rodzinnego dla położnych, filtrując po dziale, którego akurat się uczysz.
• Wytyczne i rekomendacje. Tam, gdzie standardy bywają aktualizowane (schemat wizyt prenatalnych, rekomendacje dotyczące karmienia piersią, kalendarze szczepień noworodka), sprawdzaj bieżące wytyczne — egzamin lubi „aktualne postępowanie”, nie wersję sprzed kilku lat.

Najskuteczniejszy rytm to pętla: przeczytaj dział → rozwiąż pytania z tego działu → wróć do błędów. Pytanie, na które odpowiedziałaś źle i zrozumiałaś dlaczego, jest warte więcej niż dziesięć przeczytanych stron.

8. Plan nauki na 8–12 tygodni

Poniższy plan zakłada pracę obok dyżurów — realny, nie idealny. Dostosuj proporcje do swoich luk.

Faza 1 (tygodnie 1–2): diagnoza i mapa luk. Rozwiąż jeden pełny zestaw pytań „na zimno”, zanim cokolwiek powtórzysz. Wynik nie ma znaczenia — chodzi o mapę słabych obszarów. Zapisz, które działy lecą poniżej progu (laktacja? stany przejściowe noworodka? profilaktyka kobiety?) i to one dostają najwięcej czasu.

Faza 2 (tygodnie 3–9): systematyczna nauka działami. Pracuj blokami tematycznymi, nie „wszystkim naraz”. Jeden blok = teoria z podręcznika + pytania z tego samego działu + powrót do błędów. Sugerowana kolejność: najpierw filary o największej liczbie pytań (ciąża fizjologiczna i nadzór prenatalny, połóg i jego powikłania, laktacja i karmienie piersią, opieka nad noworodkiem), potem obszary węższe (edukacja przedporodowa, profilaktyka ginekologiczna, prawo zawodowe). Rób krótkie powtórki rozłożone w czasie — wracaj do działu po kilku dniach, nie dopiero przed egzaminem.

Faza 3 (tygodnie 10–12): symulacje. Przejdź na pełne zestawy 140 pytań w reżimie 140 minut, najlepiej o porze planowanego egzaminu. Minimum 3 pełne symulacje wytrenują wytrzymałość i tempo. Po każdej analizuj nie tylko co było źle, ale dlaczego — czy to luka wiedzy, czy błąd czytania pytania. Celuj w stabilne 75–80%, żeby mieć bufor ponad próg 60%.

Jeśli masz mniej niż 8 tygodni, skróć Fazę 2, ale nie rezygnuj z symulacji — to one najmocniej podnoszą wynik tuż przed egzaminem.

9. Najczęstsze błędy zdających — i jak ich uniknąć

Większość niepowodzeń na PES nie wynika z braku wiedzy, tylko z powtarzalnych pułapek. Oto te, które najczęściej kosztują punkty na egzaminie rodzinnym dla położnych:

• Nauka „wszystkiego po trochu” zamiast od luk. Bez diagnozy z Fazy 1 łatwo godzinami powtarzać to, co już się umie, a omijać słabe działy. Najpierw zmierz, potem ucz się celowo.
• Mylenie tej specjalizacji z pielęgniarstwem rodzinnym dla pielęgniarek. To dwie odrębne specjalizacje z innymi zestawami pytań. Materiały i baza pytań muszą dotyczyć Twojej konkretnej specjalizacji — pielęgniarstwa rodzinnego dla położnych.
• Niedocenianie działu laktacji. Karmienie piersią to rozbudowany filar egzaminu, a zdające często traktują go pobieżnie. Warto poświęcić mu osobny blok nauki z dedykowaną literaturą.
• Uczenie się teorii bez pytań. Sam podręcznik nie pokazuje, jak skonstruowane są dystraktory. Bez treningu na pytaniach na egzaminie zaskakuje forma, nie treść.
• Powtarzanie nieaktualnych wytycznych. Kalendarz szczepień noworodka, schemat wizyt prenatalnych czy rekomendacje dotyczące suplementacji w ciąży bywają aktualizowane. Wersja „jak uczyli kilka lat temu” potrafi być dziś błędną odpowiedzią.
• Pomijanie kazusów klinicznych. Pytania opisujące pacjentkę w połogu, noworodka w pierwszej dobie czy kobietę z problemem laktacyjnym są trudniejsze i czasochłonne. Ćwicz je świadomie, zamiast odkładać „na koniec”.
• Brak symulacji w reżimie czasowym. Wiedza bez wytrenowanego tempa załamuje się na sali. 140 pytań w 140 minut to też test koncentracji i wytrzymałości.
• Zostawianie pustych odpowiedzi. Skoro nie ma punktów ujemnych, każde pytanie bez zaznaczenia to dobrowolnie oddany punkt.

10. Strategia w dniu egzaminu

Dobrze rozegrany dzień egzaminu potrafi podnieść wynik o kilka punktów — bez żadnej dodatkowej wiedzy. Kilka zasad:

• Dwie tury. Pierwsze przejście: odpowiadaj na pytania, które znasz od ręki, a trudne oznaczaj i pomijaj. Druga tura: wracaj do oznaczonych z chłodną głową i większym zapasem czasu.
• Pilnuj tempa. Po około 70 minutach powinnaś być mniej więcej w połowie zestawu. Jeśli zostajesz w tyle, przyspiesz — lepiej przejść całość raz niż utknąć na kilkunastu pytaniach.
• Czytaj pytanie do końca. W kazusach kluczowy bywa ostatni fragment opisu — tydzień połogu, liczba dób życia noworodka, wynik badania, objaw alarmowy. Zwroty „najpierw”, „w pierwszej kolejności”, „przeciwwskazane” zmieniają poprawną odpowiedź.
• Eliminuj, nie zgaduj na ślepo. Nawet gdy nie znasz odpowiedzi, odrzucenie dwóch ewidentnie błędnych opcji podnosi szansę z 25% do 50%.
• Nie zmieniaj odpowiedzi bez powodu. Pierwszy wybór poparty wiedzą jest zwykle trafniejszy niż poprawka „z nerwów”. Zmieniaj tylko, gdy znajdziesz konkretny argument.

11. Sprawdź się na prawdziwych pytaniach

Najszybszy sposób, by zobaczyć, gdzie naprawdę jesteś, to rozwiązać darmowy egzamin z pielęgniarstwa rodzinnego dla położnych — w formacie zbliżonym do PES. Potraktuj pierwsze podejście jako diagnozę z Fazy 1: zobaczysz swój wynik, rozkład błędów po działach i to, które obszary wymagają najwięcej pracy. A potem wracaj do bazy regularnie, ucząc się na własnych pomyłkach — bo to one najszybciej budują wynik.

Powodzenia na egzaminie — specjalizacja rodzinna dla położnych nagradza systematyczność i uważność na szczegóły kliniczne.

Jeśli chcesz uczyć się dalej, specjalizacja rodzinna dla położnych — baza 1 152 pytań PES obejmuje wszystkie pytania z uzasadnieniami, naukę działami, powtórki oparte na Twoich błędach oraz blok ogólnozawodowy — w tej samej cenie, bez osobnego pakietu.

Kwartał kosztuje 99 zł. W tym planie działa gwarancja: jeśli nie zdasz, uczysz się dalej do kolejnej sesji bez dopłaty.

Załóż konto i sprawdź platformę przez dobę →