Jak zdać PES z położnictwa i ginekologii — przewodnik 2026

Położnictwo i ginekologia to jedna z najbardziej rozległych specjalizacji lekarskich — egzamin sprawdza wiedzę zarówno z fizjologii ciąży i porodu, jak i z onkologii ginekologicznej, endokrynologii, chirurgii narządu rodnego czy diagnostyki prenatalnej. Ten przewodnik zbiera w jednym miejscu wszystko, co przed PES z położnictwa i ginekologii trzeba wiedzieć: jak wygląda dwuetapowy egzamin, jak się zgłosić, co stanowi trzon materiału i jak rozłożyć naukę na 10–16 tygodni.

Jeśli szukasz ogólnego obrazu egzaminów lekarskich, zacznij od kompletnego przewodnika po PES lekarskim. Poniżej skupiamy się wyłącznie na położnictwie i ginekologii.

1. Mechanika egzaminu — 120 pytań, 60%, jedna z pięciu odpowiedzi

PES lekarski organizuje Centrum Egzaminów Medycznych (CEM) w Łodzi — ta sama instytucja, która przeprowadza LEK i LDEK. Format części pisemnej jest zunifikowany i od lat stabilny:

Element	Wartość
Liczba pytań	120
Czas	180 minut (średnio 1,5 minuty na pytanie)
Typ pytań	jednokrotnego wyboru, 5 odpowiedzi A–E, jedna poprawna
Próg zdawalności	60% = 72 poprawne odpowiedzi
Punkty ujemne	brak — nie zostawiaj pustych odpowiedzi

Cztery rzeczy, które warto wyciągnąć od razu:

• Tempo. Półtorej minuty na pytanie daje komfort, ale kazusy kliniczne — a od ok. 2020 r. CEM konsekwentnie zwiększa ich udział kosztem pytań czysto teoretycznych — wymagają uważnego czytania opisu pacjentki, danych z USG lub wyników badań. Ćwicz rozwiązywanie kazusów pod presją czasu, a nie tylko czytanie teorii.
• Brak punktów ujemnych. Każde pytanie bez odpowiedzi to stracona szansa. Nawet przy całkowitej niepewności masz 20% szans — zawsze zaznacz cokolwiek.
• Jedna poprawna z pięciu. Pięć opcji zamiast czterech oznacza, że dystraktory są precyzyjniejsze i częściej „prawie dobre”. Egzamin nagradza rozróżnianie niuansów: np. właściwy lek w odpowiedniej dawce vs. właściwy lek w dawce o jeden szczebel za wysokiej.
• Próg jest stały. 72/120 to cel minimalny. Celuj w stabilne 75–80% na symulacjach, żeby mieć bufor na stres egzaminacyjny i trudniejsze pytania kazusowe.

2. Część pisemna i część ustna — dwuetapowość egzaminu

PES lekarski składa się z dwóch części, które zdaje się kolejno. Warunkiem przystąpienia do ustnej jest zdanie pisemnej.

Część pisemna przebiega według zasad opisanych w tabeli powyżej. Wyniki ogłasza CEM po kilku tygodniach. Przekroczenie progu 60% otwiera drogę do drugiego etapu.

Część ustna odbywa się zwykle 2–4 tygodnie po pisemnej, przed komisją złożoną z 3–5 specjalistów z danej dziedziny. Egzaminowany odpowiada na 3–5 pytań klinicznych przez około 30–45 minut. Pytania mają charakter problemowy — komisja oczekuje nie recytacji faktów, lecz klinicznego rozumowania: diagnozy różnicowej, uzasadnienia wyboru postępowania, omówienia powikłań lub dylematów terapeutycznych.

Na część ustną warto przygotować się inaczej niż na pisemną:

• Ćwicz głośne prowadzenie rozumowania klinicznego — tłumacz, dlaczego wykluczasz poszczególne rozpoznania i jakie przesłanki decydują o wyborze postępowania.
• Przejrzyj aktualne rekomendacje PTGiP — komisja może pytać wprost o zgodność decyzji z obowiązującymi wytycznymi.
• Odśwież tematy z granicy specjalizacji (onkologia ginekologiczna, neonatologia, intensywna terapia położnicza) — to obszary, gdzie komisja sprawdza szerokość spojrzenia, nie tylko rutynę oddziałową.

Szczegółowy regulamin PES dla tej specjalizacji, w tym wymagania formalne dla komisji i zasady oceny części ustnej, znajdziesz na cem.edu.pl.

3. Terminy, zgłoszenie przez SMK i opłata

Egzamin odbywa się w dwóch sesjach rocznie — wiosennej i jesiennej. Konkretne daty ogłasza CEM z wyprzedzeniem; aktualne komunikaty dla poszczególnych specjalizacji publikowane są na cem.edu.pl.

Droga do dopuszczenia wygląda następująco:

1. Ukończ program specjalizacji z położnictwa i ginekologii — wszystkie wymagane kursy, staże i zaliczenia muszą być ukończone i wpisane przez kierownika specjalizacji.
2. Zadbaj o aktualny wpis w SMK (System Monitorowania Kształcenia) — brak kompletnych wpisów zablokuje zgłoszenie na poziomie formalnym.
3. Złóż wniosek do CEM przez SMK — termin to zwykle 2–3 miesiące przed egzaminem; nie zostawiaj tego na ostatnie tygodnie.
4. Wnieś opłatę egzaminacyjną — aktualnie ok. 350–600 zł za obie części łącznie; dokładną kwotę podaje CEM w komunikacie przed daną sesją.

Najczęstsze problemy administracyjne to brakujące zaliczenia kursów i staży, które kierownik specjalizacji musi uzupełnić w SMK przed złożeniem wniosku. Sprawdź kompletność wpisów z co najmniej miesięcznym wyprzedzeniem — korekty potrafią zająć więcej czasu, niż się wydaje.

Na egzamin zabierz: dowód osobisty i wezwanie z CEM. Telefony i urządzenia rejestrujące zostają poza salą.

4. Zakres egzaminu — filary i tematy, które wracają najczęściej

PES z położnictwa i ginekologii sprawdza rozległą wiedzę kliniczną, ale można ją ułożyć wokół kilku wyraźnych filarów:

• Fizjologia i patologia ciąży — fizjologiczny przebieg ciąży i zmiany adaptacyjne, nadciśnienie w ciąży (stan przedrzucawkowy, rzucawka, zespół HELLP), cukrzyca ciążowa, cholestaza ciężarnych, incompatibilitas.
• Poród i połóg — mechanizm porodu, indukowanie i stymulacja, cięcie cesarskie (wskazania, technika, powikłania), okres połogowy, gorączka połogowa, zatorowość płucna i zakrzepica.
• Stany nagłe położnicze — rzucawka, odklejenie łożyska, łożysko przodujące, krwotok poporodowy, zator wodami płodowymi, dystocja barkowa, wypadnięcie pępowiny.
• Ginekologia operacyjna — techniki i powikłania histerektomii, laparoskopia operacyjna, endometrioza, mięśniaki macicy, torbiele jajnika.
• Onkologia ginekologiczna — rak szyjki macicy (klasyfikacja FIGO, profilaktyka, leczenie), rak trzonu macicy, rak jajnika, rak sromu, zasady radioterapii i chemioterapii ginekologicznej.
• Endokrynologia ginekologiczna i niepłodność — zaburzenia cyklu miesiączkowego, zespół policystycznych jajników (PCOS), endometrioza, diagnostyka i leczenie niepłodności, stymulacja owulacji, techniki wspomaganego rozrodu (IVF).
• Uroginekologia — wysiłkowe i naglące nietrzymanie moczu, obniżenie narządu rodnego, diagnostyka urodynamiczna, leczenie zachowawcze i operacyjne.
• Diagnostyka prenatalna — badania przesiewowe I i II trymestru, USG genetyczne, amniopunkcja, kordocenteza, wskazania i powikłania procedur inwazyjnych, chromosomopatie.

Tematy, które wracają najczęściej — high-yield:

• Stan przedrzucawkowy i rzucawka — kryteria rozpoznania, postępowanie ratunkowe (siarczan magnezu, leczenie hipotensyjne), wskazania do pilnego ukończenia ciąży.
• Krwotok poporodowy — przyczyny (4T: tonus, trauma, tkanka, trombina), kolejność działań, przetaczanie preparatów krwi i czynników krzepnięcia, techniki chirurgiczne i embolizacja.
• Klasyfikacja FIGO raków ginekologicznych — zwłaszcza rak szyjki macicy i rak trzonu macicy; pytania wymagają kojarzenia stadium z algorytmem leczenia.
• PCOS — kryteria rotterdamskie, diagnostyka różnicowa, leczenie metaboliczne i hormonalne, wpływ na płodność.
• Diagnostyka prenatalna — wskazania i ograniczenia — kiedy badanie przesiewowe, kiedy procedura inwazyjna, czego nie można wykluczyć badaniem biochemicznym.
• Endometrioza — klasyfikacja, objawy, związek z niepłodnością, opcje terapeutyczne (leczenie hormonalne vs. operacyjne).
• Farmakologia położniczo-ginekologiczna — oksytocyna i jej antagoniści, progestageny, antyprogestageny, leki tokolityczne, glikokortykosteroidy dla dojrzałości płuc płodu — wskazania, dawkowanie, przeciwwskazania.

To są obszary, z których statystycznie pochodzi największa część pytań — i tu opłaca się być pewnym, a nie „mniej więcej”.

5. Materiały — z czego się uczyć

Skuteczne przygotowanie wymaga dobrego podręcznika, bieżących wytycznych i regularnej pracy na pytaniach.

Standardowe, uznane podręczniki tej specjalizacji:

• Położnictwo i ginekologia pod red. Bręborowicza (PZWL) — wiodący podręcznik akademicki i kliniczny tej specjalizacji w Polsce; to naturalna oś porządkowania wiedzy na PES. Korzystaj z aktualnego wydania.
• Rekomendacje PTGiP (Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników) — obowiązkowa lektura uzupełniająca. CEM od lat konstruuje pytania opierając się na aktualnym postępowaniu zgodnym z wytycznymi towarzystw; pytanie o zarządzanie stanem przedrzucawkowym czy profilaktykę tromboemboliczną sprawdza zgodność z aktualnymi standardami. Rekomendacje dostępne na stronie PTGiP.
• Ginekologia Słomki — wartościowe uzupełnienie w zakresie chirurgii ginekologicznej i onkologii; warto sięgnąć po rozdziały, które chcesz utrwalić z innej perspektywy dydaktycznej.

Korzystaj wyłącznie z aktualnych wydań — wytyczne w położnictwie i ginekologii są aktualizowane regularnie, a egzamin sprawdza bieżące standardy, nie podejście sprzed kilku lat. Przed sesją sprawdź również program specjalizacji ogłoszony przez CEM i CMKP — wskazuje on oficjalnie obowiązujący zakres.

Wniosek praktyczny: jeśli masz czas tylko na jeden podręcznik, niech to będzie Bręborowicz — a rekomendacje PTGiP traktuj jako obowiązkowy korektyw dla rozdziałów o postępowaniu klinicznym, bo to wytyczne, a nie podręczniki, wyznaczają „poprawną odpowiedź” w pytaniach o aktualne leczenie.

Baza pytań. Sam podręcznik nie nauczy Cię formy egzaminu — tego, jak konstruowane są kazusy i pięcioopcyjne dystraktory. Dlatego od początku łącz teorię z rozwiązywaniem pytań z bazy PES z położnictwa i ginekologii (ponad 4000 pytań), filtrując po dziale, którego właśnie się uczysz.

Najskuteczniejszy rytm to pętla: przeczytaj dział → rozwiąż pytania z tego działu → wróć do błędów. Pytanie, na które odpowiedziałeś źle i zrozumiałeś dlaczego, jest warte więcej niż dziesięć przeczytanych stron.

6. Plan nauki na 10–16 tygodni

Poniższy plan zakłada naukę obok dyżurów — realny, nie idealny. Dostosuj proporcje do swoich luk i dostępnego czasu.

Faza 1 (tygodnie 1–2): diagnoza i mapa luk. Rozwiąż jeden pełny zestaw pytań „na zimno”, zanim cokolwiek powtórzysz. Wynik nie ma znaczenia — chodzi o mapę słabych obszarów. Zapisz, które działy lecą poniżej progu (onkologia? diagnostyka prenatalna? farmakologia?), i to one dostają najwięcej czasu w kolejnych fazach.

Faza 2 (tygodnie 3–12): systematyczna nauka działami. Pracuj blokami tematycznymi, nie „wszystkim naraz”. Jeden blok = teoria z podręcznika + aktualne rekomendacje PTGiP dla danego tematu + pytania z tego działu + powrót do błędów. Sugerowana kolejność: najpierw filary o największym udziale pytań (fizjologia i patologia ciąży, stany nagłe, onkologia ginekologiczna), potem obszary węższe (uroginekologia, diagnostyka prenatalna, endokrynologia). Rób krótkie powtórki rozłożone w czasie — wracaj do działu po kilku dniach, nie dopiero przed egzaminem.

Faza 3 (tygodnie 13–16): symulacje i przygotowanie do ustnej. Przejdź na pełne zestawy 120 pytań w reżimie 180 minut, najlepiej o porze planowanego egzaminu. Minimum 3 pełne symulacje wytrenują wytrzymałość i tempo. Po każdej analizuj nie tylko co było źle, ale dlaczego — czy to luka wiedzy, czy błąd czytania kazusu. Równolegle zacznij przygotowanie do części ustnej: ćwicz głośne rozumowanie kliniczne na przypadkach z obszarów high-yield i odśwież rekomendacje PTGiP w tych obszarach. Celuj w stabilne 75–80% na symulacjach, żeby mieć bufor ponad próg 60%.

Jeśli masz mniej niż 10 tygodni, skróć Fazę 2, ale nie rezygnuj z symulacji — to one najmocniej podnoszą wynik tuż przed egzaminem.

7. Najczęstsze błędy zdających — i jak ich uniknąć

Większość niepowodzeń na PES nie wynika z braku wiedzy, tylko z powtarzalnych pułapek. Oto te, które najczęściej kosztują punkty:

• Nauka „wszystkiego po trochu” zamiast od luk. Bez diagnozy z Fazy 1 łatwo powtarzać to, co już się umie, omijając słabe działy. Najpierw zmierz, potem ucz się celowo.
• Uczenie się teorii bez pytań. Sam podręcznik nie pokazuje, jak skonstruowane są pięcioopcyjne dystraktory. Bez treningu na pytaniach na egzaminie zaskakuje forma, nie treść.
• Powtarzanie nieaktualnych standardów. Wytyczne w położnictwie i ginekologii bywają aktualizowane — np. progi diagnostyczne nadciśnienia, zarządzanie poronieniami nawracającymi czy wskazania do amniopunkcji. Wersja „z rezydentury” potrafi być dziś błędną odpowiedzią.
• Pomijanie onkologii i diagnostyki prenatalnej. Te działy bywają odkładane „na koniec” jako trudniejsze lub rzadsze w praktyce oddziałowej. Na egzaminie mają znaczący udział — ćwicz je świadomie.
• Brak przygotowania do części ustnej. Zdanie pisemnej to połowa sukcesu. Specjaliści w komisji oczekują klinicznego rozumowania, nie recytacji podręcznika — ćwicz tłumaczenie decyzji na głos.
• Brak symulacji w reżimie czasowym. Wiedza bez wytrenowanego tempa załamuje się na sali. 120 pytań w 180 minut to test koncentracji i zarządzania energią, a nie tylko wiedzy.
• Zostawianie pustych odpowiedzi. Skoro nie ma punktów ujemnych, każde pytanie bez zaznaczenia to dobrowolnie oddany punkt. Zawsze zaznacz — nawet jeśli eliminujesz tylko dwie opcje i zgadujesz spośród pozostałych.

8. Strategia w dniu egzaminu

Dobrze rozegrany dzień egzaminu potrafi podnieść wynik o kilka punktów — bez żadnej dodatkowej wiedzy.

Część pisemna:

• Dwie tury. Pierwsze przejście: odpowiadaj na pytania, które znasz od ręki, a trudne kazusy oznaczaj i pomijaj. Druga tura: wracaj do oznaczonych z chłodną głową i większym zapasem czasu.
• Pilnuj tempa. Po około 90 minutach powinieneś być mniej więcej w połowie zestawu. Jeśli zostajesz w tyle, przyspiesz — lepiej przejść całość raz, niż utknąć na dwudziestu pytaniach.
• Czytaj kazus do końca. W pytaniach położniczych i ginekologicznych kluczowy bywa ostatni fragment opisu: tydzień ciąży, wartość ciśnienia, wynik badania laboratoryjnego, przebyty zabieg. Zwroty „najpierw”, „w pierwszej kolejności”, „przeciwwskazane” zmieniają poprawną odpowiedź.
• Eliminuj z pięciu. Nawet gdy nie znasz odpowiedzi, odrzucenie dwóch ewidentnie błędnych opcji podnosi szansę z 20% do 33%. Odrzucenie trzech — do 50%.
• Nie zmieniaj odpowiedzi bez powodu. Pierwszy wybór poparty wiedzą jest zwykle trafniejszy niż poprawka „z nerwów”. Zmieniaj tylko wtedy, gdy znajdziesz konkretny argument.

Część ustna:

• Słuchaj pytania do końca, zanim zaczniesz odpowiadać. Komisja ceni spokojne, strukturalne prowadzenie myśli.
• Jeśli nie znasz odpowiedzi na pytanie szczegółowe, powiedz o zasadach ogólnych i algorytmie postępowania — pokażesz kompetencje kliniczne nawet przy luce faktograficznej.
• Odwołuj się do aktualnych rekomendacji PTGiP — komisja docenia, że zdający zna nie tylko „jak”, ale i „według jakich wytycznych”.

9. Sprawdź się na prawdziwych pytaniach

Najszybszy sposób, żeby zobaczyć, gdzie naprawdę jesteś, to rozwiązać darmowy egzamin z położnictwa i ginekologii — w formacie zbliżonym do PES, z dostępem do ponad 4000 pytań z tej specjalizacji. Potraktuj pierwsze podejście jako diagnozę z Fazy 1: zobaczysz swój wynik, rozkład błędów po działach i te obszary, które wymagają największej uwagi. A potem wracaj do bazy regularnie, ucząc się na własnych pomyłkach — bo to one najszybciej budują wynik.

Powodzenia na egzaminie — położnictwo i ginekologia nagradza systematyczność i kliniczne myślenie.